นิทรรศการ “พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น 360 องศา”

            ข้อมูลจากฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทยของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) https://db.sac.or.th/museum/ พบว่าในปัจจุบันพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทยมีมากกว่า 1,600 แห่ง ราวครึ่งหนึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น ซึ่งนับเป็นเป็นหนึ่งในองค์กรชุมชนที่มีรากฐานการก่อตัวมาจากความตั้งใจของชุมชนให้เป็นพื้นที่รวบรวมวัตถุทางวัฒนธรรม และเป็นพื้นที่แสดงออกทางสังคมวัฒนธรรมของชุมชน กระทั่งดูเหมือนเป็นสัญลักษณ์ของความเข้มแข็งทางชุมชนท้องถิ่น เพราะการเกิดขึ้นและดำรงสถานะของพิพิธภัณฑ์ประเภทนี้ มีต้นทุนทั้งทุนมนุษย์ ทุนทางสังคมและเศรษฐกิจ ที่ผู้เข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องต้องเสียสละเพื่อแลกเปลี่ยนกับความคงอยู่และความก้าวหน้าของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น ซึ่งนับว่าเป็นข้อจำกัดใหญ่ข้อหนึ่งของการทำนุบำรุงพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในปัจจุบัน อีกทั้งหากพิพิธภัณฑ์หรือชุมชนคาดหวังถึงผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากการท่องเที่ยวเยี่ยมชมและขายสินค้า ปัจจัยด้านทำเลที่ตั้ง การเดินทาง และระบบสาธารณูปโภคที่รองรับผู้มาเยือน ก็มีส่วนสำคัญเป็นอย่างยิ่ง 

          ด้วยเหตุนี้ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) โดยโครงการส่งเสริมศักยภาพชุมชนด้านวัฒนธรรม จึงได้มุ่งเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นให้มีทักษะในการจัดการข้อมูลชุมชนด้วยตนเอง จนเกิดเป็น “พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น 360 องศา” ที่บุคลากรของท้องถิ่นเป็นผู้จัดทำข้อมูล และ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เป็นผู้สนับสนุนด้านเทคโนโลยี ซึ่งนอกจากจะเป็นการแปรรูปข้อมูลชุมชน ข้อมูลพิพิธภัณฑ์ ให้เป็นสื่อที่น่าสนใจเข้ากับยุคสมัยแล้ว ยังถือเป็นประตูเปิดสู่พิพิธภัณฑ์ ที่ผู้ชมสามารถเข้าชมพิพิธภัณฑ์ได้ผ่านทางออนไลน์ สามารถชมได้ทั้งภายในตัวอาคาร การจัดแสดง ข้อมูลของวัตถุ ช่องทางติดต่อกับพิพิธภัณฑ์ ไปจนถึงสินค้าและบริการของพิพิธภัณฑ์และชุมชน