งานประชุมวิชาการมานุษยวิทยา 69

หัวข้อ “ใต้เงาวิกฤต: ชีวิตและจินตภาพใหม่ในความผุพังเชิงโครงสร้าง” 

Under The Shadow of Crisis: 
Lives and New Imagery amid Structural Deterioration

8 - 10 กรกฎาคม 2569 จัดโดย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
 

           ในโลกร่วมสมัย “วิกฤต” กลายเป็นฉากหลังของชีวิตในทุกหนแห่ง เป็นแรงสั่นสะเทือนที่ลอดผ่านชีวิตตั้งแต่ระดับโลกไปจนถึงลมหายใจของแต่ละคน ตั้งแต่สภาวะของสงครามและความขัดแย้งระหว่างประเทศ ความผันผวนทางการเมืองที่ยืดเยื้อยาวนาน ความไม่มั่นคงของชีวิตแรงงานในระบบเศรษฐกิจที่เหลื่อมล้ำสูง ความคลอนแคลนของโครงสร้างพื้นฐานที่เปราะบางต่อภัยพิบัติ การฉ้อฉลของผู้มีอำนาจที่กลายเป็นวงจรอันคุ้นตาในสังคม ความทรงจำทางประวัติศาสตร์ที่กลายเป็นบาดแผลซึ่งยังไม่คลี่คลาย การเรียนรู้ที่ไม่เท่าทันต่อโลกที่เปลี่ยนแปลงด้วยเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ ตลอดจนความเหนื่อยล้าทางอารมณ์ที่ปกคลุมสังคมราวกับหมอกควัน วิกฤตดังกล่าวนี้ไม่ใช่เพียงคำบรรยายสถานการณ์ ณ ขณะเวลาหนึ่ง ๆ หากแต่เป็นสภาวะเรื้อรังที่กำหนดวิธีการดำรงอยู่ วิธีการรับรู้ และวิธีการที่จะสร้างจินตภาพแห่งความหวังของผู้คนในสังคม

           การมองวิกฤตเพียงในฐานะเหตุการณ์ฉับพลันที่ต้องรับมือหรือแก้ไข อาทิ แผ่นดินไหว ตึกถล่ม น้ำท่วม และถนนทรุด มักทำให้เรามองไม่เห็นความจริงที่ท้าทายยิ่งกว่า นั่นคือความจริงที่ว่าเหตุการณ์เหล่านี้เป็นเพียงผิวหน้าของการเสื่อมถอยที่สั่งสมมายาวนานและซ่อนตัวอยู่ในระบบที่รองรับชีวิตประจำวัน เมื่อประสิทธิภาพขาดหายหรือแม้แต่ถูกทำลายลง สิ่งที่ปรากฏไม่ใช่อุบัติเหตุ แต่คือรอยปริแตกของโครงสร้างที่ไม่เคยได้รับการคำนึงถึง วิกฤตจึงมิได้เกิดขึ้นเพียงชั่วขณะเท่านั้น หากแต่ยังปรากฏในรูปของความผุพังอย่างช้า ๆ ที่สะสมผ่านนโยบายที่ไม่ต่อเนื่อง สถาบันทางสังคมที่ไร้ความรับผิดชอบ เทคโนโลยีที่กำกับผู้คนมากกว่ารับใช้ และความเชื่อที่ถูกทำให้เป็นปกติจนไม่ถูกตั้งคำถาม ลักษณะเช่นนี้ทำให้ความเปราะบาง ความเหลื่อมล้ำ และความไม่เป็นธรรมดำรงอยู่ต่อไปอย่างแนบเนียน แม้จะไม่ถูกประกาศว่าเป็นปัญหาอย่างเป็นทางการก็ตาม ในความหมายนี้ “วิกฤต” จึงไม่ใช่เพียงเหตุการณ์ที่ปะทุขึ้น แต่ยังเป็นกระบวนการเรื้อรังที่ทำให้การเสื่อมสลายกลายเป็นส่วนหนึ่งของระเบียบชีวิต ไปจนกว่าจะถึงวันที่ตัวมันเองเผยตัวขึ้นมาอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้

           วิกฤตไม่เคยอยู่นอกพรมแดนของโลกวิชาการ หากแต่กำลังระอุ ปะทุ และลุกลามจนยากจะเพิกเฉย นักมานุษยวิทยาและวงการวิชาการไม่อาจจำกัดบทบาทเป็นเพียงผู้เฝ้ามองการล่มสลายอย่างไม่แยแส การประชุมวิชาการมานุษยวิทยา 69 ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เชิญชวนให้นักมานุษยวิทยา นักวิชาการสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ ผู้ปฏิบัติงานด้านสังคมวัฒนธรรม ผู้มีความสนใจ ตลอดจนผู้มีประสบการณ์ในวิกฤตต่าง ๆ ร่วมทบทวนวิกฤตในฐานะกรอบคิดที่จะเผยให้เห็นกลไกที่ทำให้ความเจ็บปวด ความไม่แน่นอน หรือความไม่เสมอภาคบางอย่างถูกทำให้เป็นเรื่องปกติ ทั้งนี้ โดยไม่จำกัดว่าวิกฤตดังกล่าวต้องปรากฏในรูปของความรุนแรงทางกายภาพ เศษซากที่พินาศย่อยยับ หรือภัยพิบัติที่มองเห็นได้ชัดเจน