Museum Makers

พิพิธภัณฑ์เพื่อการศึกษา วัดหนังราชวรวิหาร กรุงเทพฯ

200 ซอยวุฒากาศ 42 ถ.วุฒากาศ แขวงบางค้อ เขตจอมทอง กรุงเทพฯ 10150

089-792-1131


ภาพพิพิธภัณฑ์วัดในความรับรู้ทั่วไปคือ สถานที่จัดแสดงของเก่า จำพวกพระพุทธรูป ถ้วยโถโอชาม คัมภีร์ใบลาน เครื่องใช้พระสงฆ์ แต่ “พิพิธภัณฑ์เพื่อการศึกษา วัดหนังราชวรวิหาร” ปฏิวัติแบบแผนพิพิธภัณฑ์วัดโดยทั่วไป ไม่เพียงแต่นำเสนอเรื่องราวและวัตถุทางธรรม ยังลงลึกถึงชีวิตวัฒนธรรมผู้คนชาวสวน ในพื้นที่แถบวัดหนังฯ และฝั่งธนบุรี โดยจัดแสดงแบบง่าย ประหยัด แต่งดงาม

สมัยก่อนชาวบ้านแถววัดหนังทำสวนผลไม้เป็นส่วนใหญ่ ลิ้นจี่บางขุนเทียนมีชื่อเสียงมากในสมัยนั้น ภูมิปัญาชาวบ้านที่เกิดขึ้นจากการเรียนรู้และดัดแปลงวัสดุใกล้ตัวเกิดขึ้นมากมาย อาทิ เมื่อลิ้นจี่ติดลูก มักจะมีค้างคาว กระรอกมากิน ชาวบ้านใช้ “ตะขาบ” ทำจากปล้องไม่ไผ่ กระทบให้เกิดเสียงเพื่อไล่สัตว์ นอกจากนี้ชาวบ้านนิยมปลูกหมากพลู และใช้ประโยชน์จากต้นหมากได้หลายลักษณะ อาทิ ทำฝาเรือน ทำเป็นสะพานข้ามท้องร่อง เสาบ้าน ปัจจุบันอาชีพชาวสวนกำลังกลายเป็นความทรงจำของคนย่านฝั่งธน

นอกเหนือจากความรู้ที่ติดตัวเกี่ยวกับชีวิตความเป็นอยู่ชาวสวนคนฝั่งธนบุรี การขวนขวายหาความรู้เพิ่มเติมเป็นสิ่งพึ่งกระทำ ซึ่งพระครูสังฆรักษ์ไพฑูรย์ มีวิธีการหาข้อมูลที่ง่ายและน่าสนใจ เช่น หาความรู้เรื่องราวในอดีตจากวารสารเมืองโบราณ การหาภาพประกอบนิทรรศการจากหนังสือเก่าที่ได้มาจากวัดสวนแก้ว หรือแม้กระทั่งภาพจากหนังสือพิมพ์

พระครูสังฆรักษ์ไพฑูรย์ ให้สำคัญอย่างมากกับการส่งผ่านความรู้แก่เยาวชน โดยท่านมีแนวความคิดและวิธีการทำงาน ที่น่าสนใจ กล่าวคือ ต้องการให้เด็กๆ ได้รับความรู้อย่างทั่วถึงและได้ประโยชน์สูงสุด จึงพยายามรับเด็กคราวละไม่เกิน 50 คน แล้วแบ่งกลุ่มย่อย ทำเป็นฐานให้ความรู้ในพิพิธภัณฑ์ และต้องร่วมกับคุณครูเพื่อเตรียมใบงาน เตรียมคำถามสำหรับเด็ก

สิ่งที่ยากที่สุดในการทำพิพิธภัณฑ์ ไม่ใช่การสร้างพิพิธภัณฑ์ แต่ทำอย่างไรที่พิพิธภัณฑ์นั้นจะก้าวเดินไปข้างหน้าได้อย่างมั่นคง การวางแผน รวมทั้งหลักคิด หลักในการทำงานที่เหมาะสมกับทรัพยากรต่างๆ ที่มี จึงเป็นเรื่องสำคัญ อาทิ พิพิธภัณฑ์จะงดรับของบริจาคที่ซ้ำๆ กัน การไม่เปิดอาคารทิ้งไว้ แต่ผู้ชมควรต้องติดต่อล่วงหน้า เพื่อป้องกันเรื่องความปลอดภัย เป็นต้น

การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในอาคารพิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์เพื่อการศึกษา วัดหนังฯ ได้สร้างพื้นที่การเรียนรู้นอกอาคารพิพิธภัณฑ์อย่างสร้างสรรค์และมีชีวิตชีวา ด้วยการจัดงานประจำปี นำเสนอมรดกวัฒนธรรม ภูมิปัญญาชาวบ้าน ด้วยความร่วมมือของพันธมิตรหลายฝ่าย ทั้งคนในชุมชนวัดหนัง เครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น และสำนักงานเขตจอมทอง