ลุ่มน้ำป่าสัก-ลพบุรี

4 นิทรรศการ

พื้นที่ในอำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี หลายชุมชนมีเชื้อสายคนพวน ที่ถูกเคลื่อนย้ายมาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 คนไทยพวนพูดภาษาพวน มีอักษรใช้เป็นของตัวเองเรียกว่า โต(ตัว)ธรรม โตพวน ที่เห็นได้ในคัมภีร์ใบลาน คนพวนนับถือศาสนาพุทธ และนับถือผีปู่ย่า มีศาลปู่ตาประจำหมู่บ้าน

กำฟ้าเป็นประเพณีสำคัญที่ชาวไทยพวนยึดถือปฏิบัติต่อเนื่องกันมาตั้งแต่อดีต คำว่า "กำ" ในภาษาพวน หมายถึง การนับถือสักการะ คำว่า "ฟ้า" หมายถึงเจ้าฟ้า เจ้าแผ่นดิน หรือผู้ที่อยู่สูงเทียมฟ้า คือเทวดาและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ไม่อาจมองเห็นดื้การนับถือฟ้า สักการะบูชาฟ้าของชาวไทยพวน เชื่อกันว่า เมื่อได้มีการทำบุญประกอบพิธีกรรมตั้งบายศรีและประกาศขอพรจากเทวดาผู้รักษาฝากฟ้า

คุณปู่ดำ บุญอยู่ ชาวไทยพวนเมืองพรหม (อำเภอพรหมบุรี จังหวัดสิงห์บุรี) ที่อพยพย้ายมาตั้งถิ่นฐานยังบ้านหลุมข้าว อำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี เคยเล่าไว้เมื่อประมาณ ปี พ.ศ. 2506 ว่า เมื่อคนพวนถูกกวาดต้อนมาสู่ประเทศในสมัยรัชกาลที่ 3 มีชาวพวนกลุ่มหนึ่งออกแสวงหาถิ่นฐานทำกิน โดยการล่องแพมาทางน้ำและได้อธิฐานว่า “หากแพล่องไปติด (คา) อยู่ที่ไดก็จะขึ้นฝั่งทำมาหากินที่บริเวณนั้น” จนกระทั่งแพได้ลอยมาติดคายังดอนดินริมลำน้ำ

บายศรีสู่ขวัญเป็นประเพณีหนึ่งของคนไทยและคนลาว ด้วยความเชื่อที่ว่าทุกคนเกิดมาพร้อมกับสิ่งนามธรรมอย่างหนึ่งที่เรียกกันว่า “ขวัญ” มีหน้าที่รักษาประคับประคองชีวิตและติดตามเจ้าของไปทุกหนแห่ง การทำพิธีสู่ขวัญจึงเป็นการเชิญขวัญที่หนีหายไปให้มาอยู่กับตัว และเชื่อว่าเป็นการส่งเสริมพลังใจให้เข้มแข็ง มีสติ และไม่ประสาท

close