บทความ
Callao Man โฮโม เซเปียนส์ เก่าที่สุดในเอเชียแปซิฟิค?

 
เส้นทางการเคลื่อนย้ายของโฮโม เซเปียนส์ ตามทฤษฎี “กำเนิดจากอัฟริกา”
ความรู้ด้านวิวัฒนาการมนุษย์ในประเด็นเรื่องต้นกำเนิดโฮโม เซเปียนส์ (Homo sapiens) สกุล (Genus) ของมนุษย์ปัจจุบันในเขตเอเชียแปซิฟิค ตามแนวคิด “กำเนิดจากอัฟริกา (Out of Africa)” เชื่อว่าบรรพบุรุษชนิด (Species) เซเปียนส์ของเราพัฒนาการเกิดขึ้นราว 160,000 – 120,000 ปีที่ผ่านมา (BP. - Before Present) ในพื้นที่อัฟริกาตะวันออก บริเวณประเทศเอธิโอเปีย ต่อมามีการอพยพสู่แผ่นดินยูเรเซียและผืนแผ่นดินใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หรือแผ่นดินซุนดาเมื่อราว 60,000 – 50,000 ปีที่ผ่านมา ก่อนแยกออกเป็น 2 สาย (1) สายแรกขึ้นเหนือผ่านเกาะบอร์เนียวเข้าสู่เกาะปาลาวัน และแนวหมู่เกาะของประเทศฟิลิปปินส์ อ้างอิงจากหลักฐานโครงกระดูกมนุษย์ทั้งที่ถ้ำนีอาห์ เกาะบอร์เนียว ด้านทิศตะวันออกของประเทศมาเลเซีย กำหนดอายุเบื้องต้นราว 42,000 BP. และที่ถ้ำตาโบน เกาะปาลาวัน กำหนดอายุราว 47,000 ± 11,000 BP. ซึ่งเดิมเชื่อว่าเป็นเซเปียนส์ เก่าที่สุดในฟิลิปปินส์ ส่วน (2) จากซุนดาถึงซาหุล เข้าทวีปออสเตรเลีย พบหลักฐานเก่าสุดราว 40,000 BP. จากแนวสันทรายขอบทะเลสาบมังโก รัฐนิวเซาท์เวลล์ ประเทศออสเตรเลีย

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาถึงค่ากำหนดอายุใหม่ของโฮโม อีเรคตัส (Homo erectus) ที่พบในประเทศอินโดนีเซียและประเทศจีน ซึ่งเก่าแก่ถึงราว 1.5 ล้านปี หลักฐานซึ่งแสดงถึงช่วงอยู่อาศัยอย่างต่อเนื่องและคาบเกี่ยวกันของอีเรคตัสและเซเปียนส์ บนเกาะชวา ประเทศอินโดนีเซีย กับการค้นพบโฮโม ฟรอเรสไซเอนซิส (Homo floresiensis) บรรพบุรุษมนุษย์อีกชนิดหนึ่งในสกุลโฮโม บนเกาะฟรอเรส ประเทศอินโดนีเซีย กำหนดอายุการอยู่อาศัยได้ตั้งแต่ 94,000 – 13,000 BP. ทำให้นักวิชาการส่วนหนึ่งไม่เห็นด้วยในแนวคิดเรื่องการอพยพเคลื่อนย้ายจากอัฟริกา แต่สนับสนุนแนวคิด “พหุภูมิภาค (Multiregional)” หรือทฤษฎีความต่อเนื่องภายในพื้นที่ ซึ่งเชื่อว่ามนุษย์ปัจจุบันหรือเซเปียนส์ นั้นได้รับการถ่ายทอดและสืบเนื่องทางพันธุกรรมจากบรรพบุรุษโฮมินิดส์ในแต่ละพื้นที่ ส่งผลให้เกิดอัตลักษณ์หรือลักษณะเฉพาะทางกายภาพของประชากร

ล่าสุด จากผลการขุดค้นมากว่า 4 ปีของทีมนักโบราณคดีภายใต้การดูแลของ ดร.อาร์แมนด์ มิยาเลส (Dr.Armand Mijares) มหาวิทยาลัยแห่งชาติฟิลิปปินส์ ดิลลิแมน (University of Philippines - Diliman) ที่แหล่งโบราณคดีถ้ำแคลโลว์ (Callao) บริเวณหุบเขาคากายัน (Cagayan) ปลายด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะลูซอน ตอนเหนือของฟิลิปปินส์ ได้พบชิ้นส่วนกระดูกมนุษย์ บริเวณกระดูกฝ่าเท้าขวาชิ้นที่ 3 (3rd right metatarsal) กำหนดอายุด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ได้ราว 67,000 BP. ถือเป็นชิ้นส่วนกระดูกมนุษย์สกุลโฮโมเก่าแก่ที่สุดในฟิลิปปินส์ในขณะนี้ และเป็นหลักฐานสำคัญซึ่งสนับสนุนและขัดแย้งกับแนวคิดหลักเรื่องต้นกำเนิดของมนุษย์ปัจจุบันอย่างชัดเจน
 
 
กระดูกฝ่าเท้าขวาชิ้นที่ 3 (3rd right metatarsal) พบจากแหล่งโบราณคดีถ้ำแคลโลว์ กำหนดอายุราว 67,000 ปีที่ผ่านมา
หากเชื่อในทฤษฎีการเข้ามาแทนที่หรือ “กำเนิดจากอัฟริกา” หลักฐานจากแคลโลว์แสดงให้เห็นว่ามีบรรพบุรุษมนุษย์เข้ามาอยู่อาศัยที่เกาะลูซอนตั้งแต่ราว 67,000 BP. โดยเคลื่อนจากแผ่นดินใหญ่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาทางบอร์เนียว ปาลาวัน มินโดโร และลูซอน ซึ่งช่วงเวลานั้นตรงกับสภาพแวดล้อมยุคน้ำแข็งที่เกิดขึ้นครั้งล่าสุดสมัยปลายไพลสโตซีน มีระดับน้ำทะเลต่ำ ปรากฏเป็นแนวแผ่นดินเชื่อมระหว่างบอร์เนียวและปาลาวัน หลังจากนั้นน่าจะเป็นการเดินทางด้วยแพหรือเรือต่อบนเส้นคมนาคมทางทะเลระหว่างเกาะมินโดโรถึงเกาะลูซอนในระยะห่างประมาณ 60 กิโลเมตร ถ้าเป็นเช่นนั้นจริงก็จำต้องพบหลักฐานหรือซากโฮโม เซเปียนส์ ที่มีอายุเก่ากว่าบนแผ่นดินซุนดาและหรือแผ่นดินซาหุล แต่ปัจจุบัน ค่ากำหนดอายุของกระดูกจากแคลโลว์ยืนยันได้ว่าเป็นเซเปียนส์ เก่าแก่ที่สุดที่พบจากในฟิลิปปินส์และเอเชียแปซิฟิค

แต่เนื่องด้วยการขุดค้นได้พบหลักฐานกระดูกฝ่าเท้าเพียงชิ้นเดียว ไม่สามารถจำแนกชัดว่าเป็นของโฮโม ชนิดใด? เพราะมีความคล้ายคลึงกันมากระหว่างส่วนกระดูกของเซเปียนส์ และฟรอเรสไซเอนซิส (อายุระหว่าง 94,000 - 13,000 BP.) อีกทั้งมีลักษณะทางกายภาพคล้ายกับพวกเนกริโตและกลุ่มชนพื้นเมืองเอตัส (Aetas) บนเกาะลูซอน ปัญหาเรื่องการจำแนกชนิด (ของกระดูก) จึงยังเป็นข้อจำกัดสำคัญของการค้นพบและแน่นอนว่ายังเป็นข้อถกเถียงสำคัญในประเด็นการศึกษาดังกล่าวอีกด้วย

“...กระดูกนี้น่าจะเป็นส่วนหนึ่งของโฮโม สายพันธุ์ใหม่ (speciation) ซึ่งต่อไปถ้ามีการศึกษาและค้นพบหลักฐานมากกว่านี้ มันจะเป็นการท้าทายแนวคิดการแพร่กระจายของมนุษย์ปัจจุบันในภูมิภาคนี้อย่างจริงจัง...” ดร.บิคเตอร์ ปาซ (Dr.Victor Paz) นักโบราณคดีเพื่อนร่วมงานของดร.อาแมนด์ จากมหาวิทยาลัยแห่งชาติฟิลิปปินส์ ดิลลิแมน ให้ความเห็นไว้อย่างน่าสนใจ เป็นการกล่าวโดยนัยว่า ในอนาคตหากมีการขุดค้นจัดเก็บหลักฐานเพิ่มเติมเพื่อนำมาศึกษาได้มากเพียงพอ รวมทั้งได้ผลการศึกษาที่สนับสนุนว่า Callao Man เป็นโฮโม ชนิดที่เก่ากว่าเซเปียนส์ หมายความว่ามนุษย์(ปัจจุบัน) คนแรกของหมู่เกาะเอเชียแปซิฟิคไม่ได้เดินทางล่องน้ำข้ามทะเลมาจากแผ่นดินไหน แต่วิวัฒน์ขึ้นจากสกุลบรรพบุรุษในเขตพื้นที่นั่นเอง