:: ความเป็นมา

          พัฒนาการทางสังคมและวัฒนธรรมของมนุษย์ในทุกภูมิภาคของโลกรวมทั้งในเขตประเทศไทย ล้วนมีความสอดคล้องกับพัฒนาการทางกายภาพหรือทางร่างกาย การศึกษาวิจัยทางมานุษยวิทยากายภาพจากตัวอย่างโครงกระดูกมนุษย์  ทั้งตัวอย่างสมัยโบราณจากแหล่งโบราณคดีหรือชุมชนในอดีตทุกยุคสมัย ตลอดจนตัวอย่างจากปัจจุบัน  จึงสามารถช่วยให้เข้าใจถึงลักษณะทางกายภาพซึ่งได้แก่วิวัฒนาการของโครงสร้างร่างกาย ทั้งยังนำไปสู่ความเข้าใจถึงลักษณะทางสังคมและวัฒนธรรมของมนุษย์ ที่มีการเปลี่ยนแปลงและพัฒนามาตามลำดับตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน  

        ทั้งนี้  ในประเทศไทยนั้นได้มีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับโครงกระดูกมนุษย์ภายใต้กรอบแนวคิด ทฤษฎีและวิธีวิทยาทางมานุษยวิทยากายภาพ  และสาขาที่เกี่ยวข้อง อาทิ มหกายวิภาคศาสตร์ของมนุษย์  โบราณคดีเชิงชีววิทยา  อย่างกว้างขวาง  โดยมีรายงานผลการวิจัยที่ได้รับการเผยแพร่ในรูปแบบต่างๆ เช่น การประชุมวิชาการ  การตีพิมพ์รายงานการวิจัย  บทความทางวิชาการ  ตำราและเอกสารต่างๆ  ดังนั้น  การรวบรวมข้อมูลทางมานุษยวิทยากายภาพจากเอกสารและข้อมูลในรูปแบบต่างๆ ให้อยู่ในรูปแบบข้อมูลดิจิทัล ซึ่งสามารถสืบค้นได้ผ่านระบบเครือข่ายอินเตอร์เนท จะช่วยอำนวยความสะดวกให้กับผู้ที่สนใจ ทั้งนักวิชาการและบุคคลทั่วไป สามารถเข้าถึงข้อมูลเหล่านั้น เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ได้โดยสะดวกรวดเร็ว  ซึ่งถือเป็นการช่วยเผยแพร่ข้อมูลทางมานุษยวิทยากายภาพและสาขาที่เกี่ยวข้อง ให้เป็นที่รับรู้แพร่หลายทั้งในแวดวงวิชาการและสาธารณะ

        นอกจากนั้น  การรวบรวมข้อมูลและพัฒนาไปสู่การสร้างฐานข้อมูลทางมานุษยวิทยากายภาพในประเทศไทย ด้วยรูปแบบฐานข้อมูลดิจิทัล ถือเป็นแนวทางหนึ่งสำหรับการพัฒนาให้ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร เป็นศูนย์ข้อมูลหลักทางมานุษยวิทยาของประเทศไทย ที่ครอบคลุมเนื้อหาด้านมานุษยวิทยาทุกสาขา อันเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับพันธกิจและเป้าประสงค์ ซึ่งถือเป็นภารกิจหลักของสถาบันทางวิชาการแห่งนี้

  :: การดำเนินงาน

            การดำเนินงานเพื่อรวบรวมข้อมูลแล้วนำไปสู่การประมวลข้อมูลก่อนจะนำเข้าจัดเก็บภายในฐานข้อมูลนั้น จะประกอบด้วยการดำเนินงานรวบรวมข้อมูลใน 3 ลักษณะ คือ 

              (1) การรวบรวมข้อมูลภาคสนาม โดยการสำรวจและขุดค้นตัวอย่างโครงกระดูกมนุษย์สมัยโบราณ จากชุมชนโบราณหรือแหล่งโบราณคดีแต่ละยุคสมัยในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทย ทั้งนี้ โดยเป็นการดำเนินงานร่วมกับเครือข่ายทางวิชาการในสาขามานุษยวิทยากายภาพและสาขาที่เกี่ยวข้อง อาทิ กรมศิลปากร  นอกจากนั้น ยังมีการทำงานภาคสนามในแหล่งต่างๆ ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในแต่ละพื้นที่ ในฐานะเป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรงในการดูแลจัดการมรดกทรัพยากรทางวัฒนธรรมในแหล่งชุมชนโบราณที่ตั้งอยู่ในพื้นที่นั้นๆ อนึ่ง ในการดำเนินงานภาคสนามนั้น นอกจากการรวบรวมตัวอย่างโครงกระดูกมนุษย์เพื่อการศึกษาข้อมูลทางกายภาพแล้ว ยังเป็นการสำรวจเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมในที่ตั้งชุมชนโบราณแต่ละแห่ง เพื่อการทำความเข้าใจในประเด็นเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างระบบนิเวศหรือสิ่งแวดล้อมที่สัมพันธ์กับแบบแผนการตั้งถิ่นฐาน การใช้ทรัพยากรในถิ่นที่อยู่ ซึ่งหมายถึงแบบแผนการยังชีพหรือการดำรงชีวิตของผู้คนในอดีต ที่ส่งผลถึงการเคลื่อนไหวร่างกายของมนุษย์ในการทำกิจกรรมต่างๆ อันมีผลถึงลักษณะทางกายภาพของโครงสร้างร่างกายที่เกิดจากอากัปกิริยาในการทำกิจกรรมแต่ละวัน 
        (2)การรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ โดยการศึกษาลักษณะทางกายภาพของตัวอย่างกระดูกมนุษย์ (ทั้งตัวอย่างกระดูกมนุษย์ที่มาจากชุมชนสมัยโบราณ และตัวอย่างกระดูกมนุษย์คนในยุคปัจจุบัน) ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลของลักษณะที่สามารถวัดได้ (Metric traits) และลักษณะที่ไม่สามารถวัดได้ (Non-Metric traits) ซึ่งสามารถศึกษาได้โดยการสังเกตด้วยตาเปล่า ตลอดจน การศึกษาผ่านอุปกรณ์และกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อื่นๆ ที่จำเป็น อาทิ การตรวจสอบศึกษาโดยวิธีรังสีวินิจฉัย  ทั้งนี้ การดำเนินงานในห้องปฏิบัติการมีทั้งการดำเนิน ในห้องปฏิบัติการของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร และห้องปฏิบัติการของภาควิชากายวิภาคศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์(หรือคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์)ตลอดจน คณะวิทยาศาสตร์ อันเป็นโรงเรียนแพทย์หรือห้องเรียนทางด้านกายวิภาคศาสตร์สำหรับนักเรียนแพทย์และนักเรียนทางด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ ในมหาวิทยาลัยต่างๆ ตามที่ได้มีการประสานความร่วมมือระหว่างศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร กับโรงเรียนแพทย์แต่ละแห่ง

         (3) การรวบรวมข้อมูลจากเอกสารทางวิชาการด้านมานุษยวิทยากายภาพและสาขาที่เกี่ยวข้อง ซึ่งได้รับการตีพิมพ์หรือเผยแพร่แล้ว อาทิ รายงานการวิจัย บทความทางวิชาการอันเป็นส่วนหนึ่งของการรายงานความก้าวหน้าของโครงการวิจัย  สารนิพนธ์และวิทยานิพนธ์ ทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ โดยเป็นการอ่านแล้วสังเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารทางวิชาการเหล่านั้น 

  :: ลักษณะของข้อมูล

          ข้อมูลที่จัดเก็บในฐานข้อมูลมานุษยวิทยากายภาพในประเทศไทย เป็นข้อมูลที่ผ่านการสังเคราะห์เอาเนื้อหาและสาระสำคัญของงานวิจัยด้านมานุษยวิทยากายภาพ และสาขาที่เกี่ยวข้อง ตามลำดับประเด็นสำคัญที่ได้กำหนดไว้ โดยอยู่บนพื้นฐานหลักการ กรอบแนวคิด-ทฤษฎี และระเบียบวิธีวิทยาว่าด้วยการศึกษาวิจัยทางมานุษยวิทยากายภาพ เป็นสำคัญ ข้อมูลทุกรายการจะได้รับการตรวจสอบกลั่นกรองจากนักวิชาการผู้เป็นเจ้าของผลงานวิจัยดั้งเดิม รวมทั้งจากนักวิชาการผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขา ทั้งนี้ จะปรากฏชื่อ ผู้อ่านงานและสรุปสาระสำคัญในข้อมูลแต่ละรายการ อย่างไรก็ตาม สาระสำคัญในฐานข้อมูลมานุษยวิทยากายภาพในประเทศไทย จะครอบคลุมทั้งรายชื่อและสาระสังเขปของงานวิจัยแต่ละเรื่อง เกี่ยวกับลักษณะทางกายภาพอันเป็นข้อมูลซึ่งมาจากผลการศึกษาวิเคราะห์ตัวอย่างกระดูกมนุษย์  นอกจากนั้น  ในกลุ่มงานวิจัยลักษณะทางกายภาพของประชากรสมัยโบราณ ยังเชื่อมโยงไปสู่การประเมิน/แปลความ เกี่ยวกับข้อมูลเฉพาะบุคคลหรืออัตลักษณ์ทางกายภาพของโครงกระดูกแต่ละโครง เช่น รูปพรรณสัณฐาน  ตลอดจนข้อมูลเชิงสังคมวัฒนธรรม อาทิ อายุเมื่อตาย(เพื่อประมวลภาพรวมเกี่ยวกับลักษณะทางประชากรศาสตร์สมัยโบราณในชุมชนนั้นๆ)  เพศ  โรคภัยไข้เจ็บหรือลักษณะทางพยาธิวิทยา  ร่องรอยบาดแผลและอาการบาดเจ็บ(เพื่อประมวลภาพรวมเกี่ยวกับสุขภาพอนามัย หรือสภาวะทางโภชนาการ)  สถานภาพทางสังคม  ซึ่งเป็นการแปลความร่วมกับข้อมูลแวดล้อมจากหลักฐานทางโบราณคดีอื่นๆที่ปรากฎพบร่วมกับโครงกระดูกหรือภายในชั้นทับถมทางวัฒนธรรมที่ปรากฎพบตัวอย่างโครงกระดูกมนุษย์แต่ละโครง  

         อนึ่ง  ข้อมูลที่ได้รับการรวบรวมและนำมาเผยแพร่ดังกล่าวนี้ จักช่วยให้ผู้ที่ต้องการค้นคว้าวิจัยเฉพาะประเด็นสามารถประหยัดเวลาในการค้นคว้าเอกสารจำนวนมากได้ในเวลาที่จำกัด โดยเฉพาะในแง่การประมวลประวัติพัฒนาการหรือการทบทวนเอกสารงานวิจัย  อย่างไรก็ดี  ผู้ที่ต้องการข้อมูลโดยละเอียดนั้นสามารถค้นคว้าเพิ่มเติมได้จากเอกสารงานวิจัย ซึ่งได้รับการรวบรวมไว้ในห้องสมุดของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร  ทั้งนี้  สามารถสำรวจรายชื่อเอกสารงานวิจัยได้ทั้งจากภายในฐานข้อมูลมานุษยวิทยากายภาพและฐานข้อมูลรายการเอกสารของห้องสมุดศูนย์ฯ ซึ่งได้รับการเชื่อมโยงระบบการสืบค้นเข้าด้วยกัน