| |  Log in  |

บทความ (73)


ตัวเลขไทยในตำรายา

ผู้เขียน : ดอกรัก พยัคศรี
ในเอกสารโบราณประเภทตำราเวชศาสตร์หรือตำรายามีการใช้ตัวเลขในการบันทึกเรื่องราวการแพทย์แผนไทย ตัวเลขที่นำมาใช้ในตำรายานี้มีหน้าที่การใช้งานที่แตกต่างกันไปตามบริบทของการบันทึกซึ่งพอจะแบ่งคร่าว ๆ ได้ดังนี้
1. ตัวเลขบอกสัดส่วนสมุนไพร
2. ตัวเลขบอกชนิดหรือพิกัดสมุนไพร
3. ตัวเลขบอกชื่อวันในสัปดาห์
4. ตัวเลขบอกชื่อเดือนในปี
5. ตัวเลขในระบบชั่งตวงวัด

Tags : ตัวเลข , พิกัดยา , พิกัดสมุนไพร , การชั่งตวง

โรคฝีในตำรายาไทย

ผู้เขียน : ดอกรัก พยัคศรี
ในเอกสารโบราณตำรับตำรายาการแพทย์แผนไทยที่บันทึกเกี่ยวกับโรคฝีทีเกิดขึ้นกับมนุษย์ หรือที่โบราณมักเรียกว่า “ฝีมะเร็ง” จะอธิบายถึงอาการของโรค ประเภทของโรคฝีต่าง ๆ ตำรับยาสมุนไพรที่ใช้รักษา รวมไปถึงภาพแผนฝีที่วาดเป็นรูปร่างคนและชี้ตำแหน่งการเกิดฝีต่าง ๆ บนร่างกาย ตำราฝีมะเร็งนี้มักบันทึกในเอกสารโบราณประเภทหนังสือสมุดไทยเพราะมีพื้นที่ และสะดวกในการวาดแผนผังฝีได้อย่างชัดเจน

Tags : โรคฝี , เอกสารโบราณ , การรักษาโรค , ฝีดาษ

รายงานการสำรวจ ทำทะเบียน และทำสำเนาดิจิทัลเอกสารโบราณ วัดโคก อ.เมือง จ.เพชรบุรี ระหว่างวันที่ 22-24 มีนาคม 2565

ผู้เขียน : นิสา เชยกลิ่น
วันที่ 22-24 มีนาคม 2565 เจ้าหน้าที่จากศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เดินทางไปยังวัดโคก จังหวัดเพชรบุรี เพื่อทำทะเบียน และทำสำเนาดิจทัลเอกสารโบราณเป็นครั้งที่ 2
วัดโคก จังหวัดเพชรบุรี เดิมวัดนี้เป็นวัดยา มีการเปิดสอนความรู้ด้านสมุนไพรให้แก่ผู้สนใจด้วย ส่วนเอกสารโบราณปัจจุบันมีจำนวนหนึ่งเท่านั้น เนื่องจากตู้ที่ใช้เก็บเอกสารโบราณโดนฝนสาด ทำให้เอกสารโบราณบางส่วนชำรุดเสียหาย หรือขาดจากฉบับ ค่อนข้างยากในการจัดเรียงเอกสารโบราณเรื่องเดียวกันเข้าชุด

Tags : รายงานการสำรวจ , เอกสารโบราณ , สำรวจ , วัดโคก , เพชรบุรี , สมุดไทย , ใบลาน

รายงานการสำรวจ ทำทะเบียน และทำสำเนาดิจิทัลเอกสารโบราณ วัดโคก อ.เมือง จ.เพชรบุรี ระหว่างวันที่ 20-23 ธันวาคม 2564

ผู้เขียน : นิสา เชยกลิ่น
วันที่ 20-23 ธันวาคม 2564 เจ้าหน้าที่จากศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เดินทางไปยังวัดโคก จังหวัดเพชรบุรี เพื่อทำทะเบียน และทำสำเนาดิจทัลเอกสารโบราณ หลังจากที่เคยไปสำรวจเอกสารโบราณเบื้องต้นเมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2564 มาแล้ว

Tags : รายงานการสำรวจ , เอกสารโบราณ , สำรวจ , วัดโคก , เพชรบุรี , สมุดไทย , ใบลาน

ตำรายา พยากรณ์

ผู้ปริวรรต : นิสา เชยกลิ่น
RBR003-054 ตำรายา พยากรณ์ ฉบับวัดใหม่นครบาล จังหวัดราชบุรี เป็นสมุดไทย เขียนด้วยเส้นหมึกดำและดินสอ อักษรธรรมล้านนา ภาษาไทยถิ่นเหนือ เอกสารสภาพไม่สมบูรณ์ ขอบสมุดไทยเปื่อยยุุ่ยเล็กน้อย หน้าสมุดไทยบางหน้าตัวหนังสือจางหายทำให้อ่านไม่ได้ และชำรุดขาดหายไปบางส่วน เหลือจำนวน 32 หน้า ไม่ปรากฏชื่อผู้สร้าง มีภาพประกอบเป็นภาพลายเส้น เช่น นาคสมพงศ์ เป็นต้น
หน้าต้นเป็นตำรายา กล่าวถึงยา เช่น ยาซาง อาการของโรค และยาสำหรับรักษาโรค ส่วนหน้าปลายนั้น กล่าวถึง ตำราดูธาตุชายหญิง ตำราสู่ขวัญ นาคสมพงศ์ เป็นต้น

Tags : RBR003-054 , วัดใหม่นครบาล , ไทยวน , คำอาราธนาครู , คำสู่ขวัญ , ทำนายผัวเมีย , ทำนายวันคู่มิตร , ทำนายวันเกิดเด็ก , ดูฤกษ์ยาม , โยกม้า , โรคซาง , โรคทราง , ยาจุดซาง , ยาจุดทราง , ยาสุมกระหม่อมแก้ทราง , ยาซางแดง , ยาทรางแดง , ยาเขียวน้อย , ยาเขียวกลาง , ยาต้อ , ยาตานขโมย , ยาแก้สารพัด , ยาเด็กหัวร้อนตัวร้อน , ยาชโลมตัว , ยาเหลืองน้อย , ยาแก้ลม

อานิสงส์ผ้าป่า

ผู้ปริวรรต : ดอกรัก พยัคศรี
“อานิสงส์ผ้าป่า” กล่าวถึง พระพุทธเจ้าแสดงธรรมที่มาของผ้าจีวรในสมัยพุทธกาลทั้ง 23 และอานิสงส์ของการถวายผ้าจีวร ว่ามีอานิสงส์มากทำให้แกนกลางของโลกอย่างเขาพระสุเมรุอ่อนไหวเอนอ่อนเหมือนหวายลนไฟ

Tags : RBR003-117 , อานิสงส์ , ล้านนา , ไทยวน , ราชบุรี , วัดใหม่นครบาล

หมูเถื่อน: ตุณฑิลชาดก ฉบับไทยวน ราชบุรี

ผู้ปริวรรต : ดอกรัก พยัคศรี
"เมื่อธรรมคือ น้ำ บาปคือ เหงื่อไคล ศีลคือ กลิ่นหอมที่ไม่มีวันจางหาย"
หมูเถื่อน หรือตุณฑิลชาดก เป็นชาดกลำดับที่ 3 ในนิบาตชาดก ว่าด้วย ธรรม คือ น้ำ และบาป คือ เหงื่อไคล การได้อาบน้ำชำระเหงื่อไคลออกจากร่างกาย เท่ากับการเข้าถึงธรรมเพื่อชำระล้างบาปออกจากจิตใจ

Tags : RBR003-116 , วัดใหม่นครบาล , ไทยวน , เชียงแสน , ล้านนา , ราชบุรี , วรรณกรรมพื้นบ้าน , ชาดก , หมู , ตุณฑิล

ตำราพระอาทิตย์ ฉบับวัดเทียนดัด นครปฐม

ผู้ปริวรรต : ณัฐกาญ พัชรกิจไพบูลย์
สมุดไทยขาวเรื่อง NPT008-003 ตำราพระอาทิตย์ ฉบับวัดเทียนดัด นครปฐม
กล่าวถึงตำนานกำเนิดฤกษ์ต่าง ๆ ในฉบับนี้มีทั้งหมด 39 ฤกษ์ หลังจากนั้นกล่าวถึงการดูพระอาทิตย์ การดูเมฆ และลางบอกเหตุต่าง ๆ และบอกคำทำนายเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้น

Tags : NPT008-003 , พระอาทิตย์ , พระจันทร์ , เมฆ , ฤกษ์ , ราศี , ทำนาย , สมุดไทย , วัดเทียนดัด , นครปฐม , ตำรา ,