ค้นหาข้อมูล
ค้นหาแบบละเอียด
  •   ความเป็นมาและหลักเหตุผล

    เพื่อรวบรวมงานวิจัยทางชาติพันธุ์ที่มีคุณภาพมาสกัดสาระสำคัญในเชิงมานุษยวิทยาและเผยแผ่สาระงานวิจัยแก่นักวิชาการ นักศึกษานักเรียนและผู้สนใจให้เข้าถึงงานวิจัยทางชาติพันธุ์ได้สะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น

  •   กลุ่มชาติพันธุ์และขอบเขตพื้นที่ที่จะสรุปงานวิจัยลงฐานข้อมูล

    ความหมายกลุ่มชาติพันธุ์มีการเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาต่างๆ กัน ในขั้นแรกนี้โครงการฯ เลือกเก็บเนื้อหา “กลุ่มชาติพันธุ์” ต่างๆ ที่ถูกมองว่าเป็น “ชนกลุ่มน้อย” ของประเทศไทย ฐานข้อมูลจึงไม่มีงานวิจัยที่เกี่ยวกับคนไทยภาคกลาง  ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคเหนือ และภาคใต้ และยังไม่ได้รวมงานวิจัยเกี่ยวกับ “ชาวจีนโพ้นทะเล” ในประเทศไทย ซึ่งได้มีสถาบันวิชาการอื่นรวบรวมไว้แล้ว เช่น สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

    ภาพ-ข้าวห่อ อาหารของปกาเกอะญอ บ้านมอวาคี จ. เชียงใหม่
  •   ฐานข้อมูลจำแนกกลุ่มชาติพันธุ์ตามชื่อเรียกที่คนในใช้เรียกตนเอง ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้ คือ

    1. ชื่อเรียกที่ “คนอื่น” ใช้มักเป็นชื่อที่มีนัยในทางเหยียดหยาม ทำให้สมาชิกกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ รู้สึกไม่ดี อยากจะใช้ชื่อที่เรียกตนเองมากกว่า ซึ่งคณะทำงานมองว่าน่าจะเป็น “สิทธิพื้นฐาน” ของการเป็นมนุษย์

    2. ชื่อเรียกชาติพันธุ์ของตนเองมีความชัดเจนว่าหมายถึงใคร มีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมอย่างไร และตั้งถิ่นฐานอยู่แห่งใดมากกว่าชื่อที่คนอื่นเรียก ซึ่งมักจะมีความหมายเลื่อนลอย ไม่แน่ชัดว่าหมายถึงใคร เช่น คำว่า “ลัวะ” ถูกใช้ในเรียกรวมในกลุ่ม ลเวือะ ลัวะ และปลัง เป็นต้น


    ภาพ-เยาวชนปกาเกอะญอ บ้านมอวาคี จ.เชียงใหม่

  •  

    จากการรวบรวมงานวิจัยในฐานข้อมูลและหลักการจำแนกชื่อเรียกชาติพันธุ์ที่คนในใช้เรียกตนเอง พบว่า ประเทศไทยมีกลุ่มชาติพันธุ์มากกว่า 62 กลุ่ม


    ภาพ-สุภาษิตปกาเกอะญอ
  •   การจำแนกกลุ่มชนมีลักษณะพิเศษกว่าการจำแนกสรรพสิ่งอื่นๆ

    เพราะกลุ่มชนต่างๆ มีความรู้สึกนึกคิดและภาษาที่จะแสดงออกมาได้ว่า “คิดหรือรู้สึกว่าตัวเองเป็นใคร” ซึ่งการจำแนกตนเองนี้ อาจแตกต่างไปจากที่คนนอกจำแนกให้ ในการศึกษาเรื่องนี้นักมานุษยวิทยาจึงต้องเพิ่มมุมมองเรื่องจิตสำนึกและชื่อเรียกตัวเองของคนในกลุ่มชาติพันธุ์ 


    ภาพ-สลากย้อม งานบุญของยอง จ.ลำพูน
  •   มโนทัศน์ความหมายกลุ่มชาติพันธุ์มีการเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาต่างๆ กัน

    ในช่วงทศวรรษของ 2490-2510 ในสาขาวิชามานุษยวิทยา “กลุ่มชาติพันธุ์” คือ กลุ่มชนที่มีวัฒนธรรมเฉพาะแตกต่างจากกลุ่มชนอื่นๆ ซึ่งมักจะเป็นการกำหนดในเชิงวัตถุวิสัย โดยนักมานุษยวิทยาซึ่งสนใจในเรื่องมนุษย์และวัฒนธรรม

    แต่ความหมายของ “กลุ่มชาติพันธุ์” ในช่วงหลังทศวรรษ 
    2510 ได้เน้นไปที่จิตสำนึกในการจำแนกชาติพันธุ์บนพื้นฐานของความแตกต่างทางวัฒนธรรมโดยตัวสมาชิกชาติพันธุ์แต่ละกลุ่มเป็นสำคัญ... (อ่านเพิ่มใน เกี่ยวกับโครงการ/คู่มือการใช้)



    ภาพ-หาดราไวย์ จ.ภูเก็ต บ้านของอูรักลาโว้ย
  •   สนุก

    วิชาคอมพิวเตอร์ของนักเรียน
    ปกาเกอะญอ  อ. แม่ลาน้อย
    จ. แม่ฮ่องสอน


    ภาพโดย อาทิตย์    ทองดุศรี

  •   ข้าวไร่

    ผลิตผลจากไร่หมุนเวียน
    ของชาวโผล่ว (กะเหรี่ยงโปว์)   
    ต. ไล่โว่    อ.สังขละบุรี  
    จ. กาญจนบุรี

  •   ด้าย

    แม่บ้านปกาเกอะญอ
    เตรียมด้ายทอผ้า
    หินลาดใน  จ. เชียงราย

    ภาพโดย เพ็ญรุ่ง สุริยกานต์
  •   ถั่วเน่า

    อาหารและเครื่องปรุงหลัก
    ของคนไต(ไทใหญ่)
    จ.แม่ฮ่องสอน

     ภาพโดย เพ็ญรุ่ง สุริยกานต์
  •   ผู้หญิง

    โผล่ว(กะเหรี่ยงโปว์)
    บ้านไล่โว่ 
    อ.สังขละบุรี
    จ. กาญจนบุรี

    ภาพโดย ศรยุทธ เอี่ยมเอื้อยุทธ
  •   บุญ

    ประเพณีบุญข้าวใหม่
    ชาวโผล่ว    ต. ไล่โว่
    อ.สังขละบุรี  จ.กาญจนบุรี

    ภาพโดยศรยุทธ  เอี่ยมเอื้อยุทธ

  •   ปอยส่างลอง แม่ฮ่องสอน

    บรรพชาสามเณร
    งานบุญยิ่งใหญ่ของคนไต
    จ.แม่ฮ่องสอน

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   ปอยส่างลอง

    บรรพชาสามเณร
    งานบุญยิ่งใหญ่ของคนไต
    จ.แม่ฮ่องสอน

    ภาพโดย เบญจพล  วรรณถนอม
  •   อลอง

    จากพุทธประวัติ เจ้าชายสิทธัตถะ
    ทรงละทิ้งทรัพย์ศฤงคารเข้าสู่
    ร่มกาสาวพัสตร์เพื่อแสวงหา
    มรรคผลนิพพาน


    ภาพโดย  ดอกรัก  พยัคศรี

  •   สามเณร

    จากส่างลองสู่สามเณร
    บวชเรียนพระธรรมภาคฤดูร้อน

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   พระพาราละแข่ง วัดหัวเวียง จ. แม่ฮ่องสอน

    หล่อจำลองจาก “พระมหามุนี” 
    ณ เมืองมัณฑะเลย์ ประเทศพม่า
    ชาวแม่ฮ่องสอนถือว่าเป็นพระพุทธรูป
    คู่บ้านคู่เมืององค์หนึ่ง

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม

  •   เมตตา

    จิตรกรรมพุทธประวัติศิลปะไต
    วัดจองคำ-จองกลาง
    จ. แม่ฮ่องสอน
  •   วัดจองคำ-จองกลาง จ. แม่ฮ่องสอน


    เสมือนสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม
    เมืองไตแม่ฮ่องสอน

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   ใส

    ม้งวัยเยาว์ ณ บ้านกิ่วกาญจน์
    ต. ริมโขง อ. เชียงของ
    จ. เชียงราย
  •   ยิ้ม

    แม้ชาวเลจะประสบปัญหาเรื่องที่อยู่อาศัย
    พื้นที่ทำประมง  แต่ด้วยความหวัง....
    ทำให้วันนี้ยังยิ้มได้

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   ผสมผสาน

    อาภรณ์ผสานผสมระหว่างผ้าทอปกาเกอญอกับเสื้อยืดจากสังคมเมือง
    บ้านแม่ลาน้อย จ. แม่ฮ่องสอน
    ภาพโดย อาทิตย์ ทองดุศรี
  •   เกาะหลีเป๊ะ จ. สตูล

    แผนที่ในเกาะหลีเป๊ะ 
    ถิ่นเดิมของชาวเลที่ ณ วันนี้
    ถูกโอบล้อมด้วยรีสอร์ทการท่องเที่ยว
  •   ตะวันรุ่งที่ไล่โว่ จ. กาญจนบุรี

    ไล่โว่ หรือที่แปลเป็นภาษาไทยว่า ผาหินแดง เป็นชุมชนคนโผล่งที่แวดล้อมด้วยขุนเขาและผืนป่า 
    อาณาเขตของตำบลไล่โว่เป็นส่วนหนึ่งของป่าทุ่งใหญ่นเรศวรแถบอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี 

    ภาพโดย ศรยุทธ เอี่ยมเอื้อยุทธ
  •   การแข่งขันยิงหน้าไม้ของอาข่า

    การแข่งขันยิงหน้าไม้ในเทศกาลโล้ชิงช้าของอาข่า ในวันที่ 13 กันยายน 2554 ที่บ้านสามแยกอีก้อ อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย
 
  Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
Ethnic Groups Research Database
Sorted by date | title

   Record

 
Subject ไทยใหญ่,การผลิต,การบริโภค,แม่ฮ่องสอน
Author จุฑารัตน์ สุภาษี
Title การผลิต และการบริโภคถั่วเน่าของกลุ่มไทยใหญ่ อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน
Document Type วิทยานิพนธ์ Original Language of Text ภาษาไทย
Ethnic Identity ไต คนไต ไตโหลง ไตหลวง ไตใหญ่, Language and Linguistic Affiliations ไท(Tai)
Location of
Documents
ห้องสมุดศูนย์มานุษยวิทยา สิรินธร Total Pages 40 Year 2544
Source หลักสูตรปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาโภชนศาสตร์ศึกษาบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
Abstract

ผู้เขียนพบว่า การผลิตถั่วเน่ามีขั้นตอนทั้งหมด 8 ขั้นตอนและแต่ละขั้นตอนไม่ยุ่งยากซับซ้อน วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตเป็นอุปกรณ์ในครัวเรือน หาง่ายและมีจำหน่ายในท้องตลาดทั่วไป ส่วนการบริโภคถั่วเน่า ด้านการเลือกซื้อถั่วเน่าสิ่งที่พิจารณาคือ ลักษณะเป็นแผ่นกลมๆ เนื้อถั่วเน่าละเอียด ถั่วเน่าซาพิจารณาลักษณะเป็นเม็ดไม่เละยุ่ย ถั่วเน่าห่อพิจารณาการบรรจุห่อด้วยใบตอง ถั่วเน่าทรงเครื่องพิจารณาถั่วเน่าบดผสมเครื่องปรุง ด้านการปรุงส่วนมากภรรยาเป็นผู้ปรุงอาหาร ถั่วเน่าประกอบอาหารเป็นบางครั้งโดยการนำถั่วเน่าแผ่นและถั่วเน่าทรงเครื่องไปปรุงเป็นอาหารประเภทน้ำพริก ส่วนถั่วเน่าซาจะนำไปผัดคั่วเป็นกับข้าว ส่วนถั่วเน่าห่อจะนำไปปรุงเป็นอาหารประเภทแกง ถั่วเน่าที่ได้รับความนิยมมากที่สุด คือ ถั่วเน่าแผ่น ด้านการรับประทานนั้น ถั่วเน่าทรงเครื่องมีการรับประทานโดยไม่ต้องปรุงอีก เนื่องจากอร่อยถูกปาก ส่วนถั่วเน่าแผ่นต้องมีการปรุงให้สุกก่อนรับประทานใช้ช่วยเพิ่มรสชาติ (หน้า ง-จ)

Focus

มุ่งแสวงหาคำตอบวิธีการผลิตถั่วเน่าของกลุ่มไทยใหญ่ในอำเภอแม่สะเรียงที่มีการถ่ายทอดความรู้มาจากบรรพบุรุษสืบค่อกันมาถึงปัจจุบัน ตั้งแต่ขั้นตอนการผลิต เหตุผลเบื้องหลังการผลิตที่ส่งผลต่อการผลิตถั่วเน่า และสำรวจการบริโภคถั่วเน่าของกลุ่มไทยใหญ่ของอำเภอแม่สะเรียง รวมถึงการเลือกซื้อ การปรุง และวิธีการบริโภคถั่วเน่าในรูปถั่วเน่าแผ่น ถั่วเน่าซา ถั่วเน่าห่อ และถั่วเน่าทรงเครื่อง รวมทั้งการบริโภคถั่วเน่าที่มีผลต่อสุขภาพของชาวไทยใหญ่ (หน้า 3)

Theoretical Issues

ไม่มี

Ethnic Group in the Focus

กลุ่มชาติพันธุ์ไทยใหญ่ ซึ่งผู้เขียนได้นิยามศัพท์เฉพาะว่า หมายถึง กลุ่มคนที่มีเชื้อสายไทยใหญ่หรือคนไตในเขตอำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน (หน้า 4)

Language and Linguistic Affiliations

ไม่ได้กล่าวถึง

Study Period (Data Collection)

ไม่ได้ระบุชัดเจน แต่ได้กล่าวถึงการมีส่วนร่วมในโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการวิธีการหมักถั่วเน่า ณ โรงเรียนแม่สะเรียง “บริพัตรศึกษา” ในวันที่ 24-25 กันยายน 2542 (หน้า 17)

History of the Group and Community

ไม่ได้กล่าวถึง

Settlement Pattern

ไม่ได้ระบุ

Demography

กลุ่มไทยใหญ่ในหมู่บ้านโป่ง หมู่ที่ 12 ตำบลบ้านเทศ และบ้านในเวียง หมู่ที่ 12 ตำบลแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอนมีจำนวนประชากรทั้งหมด 727 คน (หน้า 15)

Economy

ชุมชนที่ศึกษาเพาะปลูกถั่วเน่าเป็นอาชีพ ซึ่งมีขั้นตอนการผลิตดังนี้ นำถั่วเหลืองมาคัดถั่วเสียออกแล้วล้างให้สะอาด แช่น้ำทิ้งไว้ค้างคืน เพื่อช่วยลดระยะเวลาในการต้มให้เปื่อยรวดเร็วมากยิ่งขึ้น จากนั้นนำไปต้มในน้ำเดือดประมาณ 3-4 ชั่วโมง แล้วเทน้ำทิ้งให้สะเด็ดน้ำ นำถั่วไปหมักในตะกร้าที่รองด้วยใบสักแห้งหรือใบตองตึงแห้งประมาณ 3-4 วัน เมื่อทำเสร็จขั้นตอนนี้ เรียกว่า ถั่วเน่าซา มีลักษณะเป็นเม็ดๆ สีน้ำตาล กลิ่นฉุน แต่นอกจากนั้นก็ยังสามารถแปรรูปเป็นถั่วเน่าประเภทอื่นๆ ได้อีก ด้วยการนำถั่วเน่ามาบด ถ้าผสมกับเกลือป่นแล้วห่อด้วยใบดับยาง (ใบขางหูหมู) จะได้ถั่วเน่าห่อ แต่ถ้านำไปผสมกับข่า ตะไคร้ พริกขี้หนู ห่อด้วยใบตองแล้วนำไปนึ่งให้สุก จะได้ถั่วเน่าทรงเครื่อง และถ้านำมาปั้นเป็นก้อนกลมๆ ใช้แผ่นไม้วางทับให้แบนเป็นแผ่นบางๆ แล้วนำไปตากแดดประมาณ 4-5 วัน จะได้ถั่วเน่าแผ่น (หน้า 26-29) ส่วนการบริโภคถั่วเน่า ผู้เขียนแบ่งออกเป็น 3 ด้าน ได้แก่ 1.) ด้านการเลือกซื้อ สำหรับถั่วเน่าแผ่น สิ่งที่พิจารณาเป็นสิ่งแรกโดยส่วนใหญ่คือ ถั่วเน่ามีลักษณะเป็นแผ่นกลมๆ เนื้อถั่วเน่าละเอียด ถั่วเน่าซา พิจารณาลักษณะเป็นเม็ดไม่เละยุ่ยเป็นสิ่งแรกโดยส่วนใหญ่ ถั่วเน่าห่อ พิจารณาการห่อด้วยใบตองโดยส่วนใหญ่ และถั่ว0เน่าทรงเครื่อง พิจารณาลักษณะถั่วเน่าบดละเอียดผสมเครื่องปรุงเป็นสิ่งแรกโดยส่วนใหญ่ (หน้า 32-34) 2.) ด้านการปรุงถั่วเน่า ผู้ที่ปรุงอาหารในบ้านส่วนใหญ่คือ ภรรยา และโดยส่วนใหญ่จะใช้ถั่วเน่าเป็นส่วนนประกอบในการปรุงอาหารเป็นบางครั้ง โดยถั่วเน่าแผ่นและถั่วเน่าทรงเครื่อง นิยมนำมาปรุงเป็นอาหารหรือส่วนประกอบอาหารประเภทน้ำพริก ถั่วเน่าซา นิยมนำมาปรุงเป็นอาหารหรือส่วนประกอบอาหารประเภทผัด คั่ว ส่วนถั่วเน่าห่อ นิยมนำมาปรุงเป็นอาหารหรือส่วนประกอบอาหารประเภทแกง (หน้า 35-36) 3.) ด้านการรับประทานถั่วเน่า โดยส่วนใหญ่รับประทานถั่วเน่าสืบทอดมาตั้งแต่บรรพบุรุษ ส่วนใหญ่จะซื้อถั่วเน่าจากตลาดมากกว่าทำถั่วเน่ารับประทานเอง โดยส่วนใหญ่ใช้ถั่วเน่าประกอบอาหาร 1-3 ครั้งต่อสัปดาห์ ถั่วเน่าแผ่นเป็นประเภทของถั่วเน่าที่นิยมรับประทานกันมากที่สุด และถั่วเน่าซามักจะรับประทานเป็นกับข้าวมากที่สุด ส่วนถั่วเน่าจะนิยมรับประทานเป็นเครื่องเคียงมากที่สุด ถั่วเน่าทรงเครื่องมักนิยมรับประทานโดยไม่ผ่านการปรุง โดยส่วนใหญ่ให้เหตุผลว่า อร่อยถูกปาก และถั่วเน่าแผ่นนิยมปรุงให้สุกก่อนรับประทาน โดยส่วนใหญ่ให้เหตุผลว่า ต้องการเพิ่มรสชาติให้อร่อยมากยิ่งขึ้น (หน้า 36-40)

Social Organization

ไม่ได้กล่าวถึง

Political Organization

ไม่ได้กล่าวถึง

Belief System

ไม่ได้กล่าวถึง

Education and Socialization

ไม่ได้กล่าวถึง

Health and Medicine

ไม่ได้กล่าวถึง

Art and Crafts (including Clothing Costume)

ไม่ได้กล่าวถึง

Folklore

ไม่ได้กล่าวถึง

Ethnicity (Ethnic Identity, Boundaries and Ethnic Relation)

ไม่ได้กล่าวถึง

Social Cultural and Identity Change

ไม่ได้กล่าวถึง

Critic Issues

Other Issues

ไม่มี

Google Map

Map/Illustration

ผู้เขียนได้ใช้ภาพ แผนภูมิ และตารางเพื่ออธิบายขั้นตอนการผลิตถั่วเน่าในขั้นตอนต่างๆ รวมถึงแสดงข้อมูลจากแบบสอบถามเกี่ยวกับข้อมูลพื้นฐาน และการเลือกซื้อถั่วเน่าเพื่อบริโภคของชาวไทยใหญ่ในชุมชนที่ศึกษา

Text Analyst นันทนิตย์ อนุศาสนะนันทน์ Date of Report 10 ก.ย. 2561
TAG ไทยใหญ่, การผลิต, การบริโภค, แม่ฮ่องสอน, Translator -
 
 

 

ฐานข้อมูลอื่นๆของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
  ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในประเทศไทย
จารึกในประเทศไทย
จดหมายเหตุทางมานุษยวิทยา
แหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย
หนังสือเก่าชาวสยาม
ภาพยนตร์ชาติพันธุ์
ข่าวมานุษยวิทยา
ICH Learning Resources
ฐานข้อมูลเอกสารโบราณภูมิภาคตะวันตกในประเทศไทย
ฐานข้อมูลประเพณีท้องถิ่นในประเทศไทย
ฐานข้อมูลสังคม - วัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  หน้าหลัก
งานวิจัยชาติพันธุ์ในประเทศไทย
บทความชาติพันธุ์
ข่าวชาติพันธุ์
เครือข่ายชาติพันธุ์
เกี่ยวกับเรา
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  ข้อมูลโครงการ
ทีมงาน
ติดต่อเรา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
ช่วยเหลือ
  กฏกติกาและมารยาท
แบบสอบถาม
คำถามที่พบบ่อย


ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170 
Tel. +66 2 8809429 | Fax. +66 2 8809332 | E-mail. webmaster@sac.or.th 
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2549    |   เงื่อนไขและข้อตกลง