ลืมรหัสผ่าน?

  สมัครสมาชิก   
| |
ค้นหาข้อมูล
ค้นหาแบบละเอียด
  •   ความเป็นมาและหลักเหตุผล

    เพื่อรวบรวมงานวิจัยทางชาติพันธุ์ที่มีคุณภาพมาสกัดสาระสำคัญในเชิงมานุษยวิทยาและเผยแผ่สาระงานวิจัยแก่นักวิชาการ นักศึกษานักเรียนและผู้สนใจให้เข้าถึงงานวิจัยทางชาติพันธุ์ได้สะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น

  •   ฐานข้อมูลจำแนกกลุ่มชาติพันธุ์ตามชื่อเรียกที่คนในใช้เรียกตนเอง ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้ คือ

    1. ชื่อเรียกที่ “คนอื่น” ใช้มักเป็นชื่อที่มีนัยในทางเหยียดหยาม ทำให้สมาชิกกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ รู้สึกไม่ดี อยากจะใช้ชื่อที่เรียกตนเองมากกว่า ซึ่งคณะทำงานมองว่าน่าจะเป็น “สิทธิพื้นฐาน” ของการเป็นมนุษย์

    2. ชื่อเรียกชาติพันธุ์ของตนเองมีความชัดเจนว่าหมายถึงใคร มีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมอย่างไร และตั้งถิ่นฐานอยู่แห่งใดมากกว่าชื่อที่คนอื่นเรียก ซึ่งมักจะมีความหมายเลื่อนลอย ไม่แน่ชัดว่าหมายถึงใคร 

     

    ภาพ-เยาวชนปกาเกอะญอ บ้านมอวาคี จ.เชียงใหม่

  •  

    จากการรวบรวมงานวิจัยในฐานข้อมูลและหลักการจำแนกชื่อเรียกชาติพันธุ์ที่คนในใช้เรียกตนเอง พบว่า ประเทศไทยมีกลุ่มชาติพันธุ์มากกว่า 62 กลุ่ม


    ภาพ-สุภาษิตปกาเกอะญอ
  •   การจำแนกกลุ่มชนมีลักษณะพิเศษกว่าการจำแนกสรรพสิ่งอื่นๆ

    เพราะกลุ่มชนต่างๆ มีความรู้สึกนึกคิดและภาษาที่จะแสดงออกมาได้ว่า “คิดหรือรู้สึกว่าตัวเองเป็นใคร” ซึ่งการจำแนกตนเองนี้ อาจแตกต่างไปจากที่คนนอกจำแนกให้ ในการศึกษาเรื่องนี้นักมานุษยวิทยาจึงต้องเพิ่มมุมมองเรื่องจิตสำนึกและชื่อเรียกตัวเองของคนในกลุ่มชาติพันธุ์ 

    ภาพ-สลากย้อม งานบุญของยอง จ.ลำพูน
  •   มโนทัศน์ความหมายกลุ่มชาติพันธุ์มีการเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาต่างๆ กัน

    ในช่วงทศวรรษของ 2490-2510 ในสาขาวิชามานุษยวิทยา “กลุ่มชาติพันธุ์” คือ กลุ่มชนที่มีวัฒนธรรมเฉพาะแตกต่างจากกลุ่มชนอื่นๆ ซึ่งมักจะเป็นการกำหนดในเชิงวัตถุวิสัย โดยนักมานุษยวิทยาซึ่งสนใจในเรื่องมนุษย์และวัฒนธรรม

    แต่ความหมายของ “กลุ่มชาติพันธุ์” ในช่วงหลังทศวรรษ 
    2510 ได้เน้นไปที่จิตสำนึกในการจำแนกชาติพันธุ์บนพื้นฐานของความแตกต่างทางวัฒนธรรมโดยตัวสมาชิกชาติพันธุ์แต่ละกลุ่มเป็นสำคัญ... (อ่านเพิ่มใน เกี่ยวกับโครงการ/คู่มือการใช้)


    ภาพ-หาดราไวย์ จ.ภูเก็ต บ้านของอูรักลาโว้ย
  •   สนุก

    วิชาคอมพิวเตอร์ของนักเรียน
    ปกาเกอะญอ  อ. แม่ลาน้อย
    จ. แม่ฮ่องสอน


    ภาพโดย อาทิตย์    ทองดุศรี

  •   ข้าวไร่

    ผลิตผลจากไร่หมุนเวียน
    ของชาวโผล่ว (กะเหรี่ยงโปว์)   
    ต. ไล่โว่    อ.สังขละบุรี  
    จ. กาญจนบุรี

  •   ด้าย

    แม่บ้านปกาเกอะญอ
    เตรียมด้ายทอผ้า
    หินลาดใน  จ. เชียงราย

    ภาพโดย เพ็ญรุ่ง สุริยกานต์
  •   ถั่วเน่า

    อาหารและเครื่องปรุงหลัก
    ของคนไต(ไทใหญ่)
    จ.แม่ฮ่องสอน

     ภาพโดย เพ็ญรุ่ง สุริยกานต์
  •   ผู้หญิง

    โผล่ว(กะเหรี่ยงโปว์)
    บ้านไล่โว่ 
    อ.สังขละบุรี
    จ. กาญจนบุรี

    ภาพโดย ศรยุทธ เอี่ยมเอื้อยุทธ
  •   บุญ

    ประเพณีบุญข้าวใหม่
    ชาวโผล่ว    ต. ไล่โว่
    อ.สังขละบุรี  จ.กาญจนบุรี

    ภาพโดยศรยุทธ  เอี่ยมเอื้อยุทธ

  •   ปอยส่างลอง แม่ฮ่องสอน

    บรรพชาสามเณร
    งานบุญยิ่งใหญ่ของคนไต
    จ.แม่ฮ่องสอน

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   ปอยส่างลอง

    บรรพชาสามเณร
    งานบุญยิ่งใหญ่ของคนไต
    จ.แม่ฮ่องสอน

    ภาพโดย เบญจพล  วรรณถนอม
  •   อลอง

    จากพุทธประวัติ เจ้าชายสิทธัตถะ
    ทรงละทิ้งทรัพย์ศฤงคารเข้าสู่
    ร่มกาสาวพัสตร์เพื่อแสวงหา
    มรรคผลนิพพาน


    ภาพโดย  ดอกรัก  พยัคศรี

  •   สามเณร

    จากส่างลองสู่สามเณร
    บวชเรียนพระธรรมภาคฤดูร้อน

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   พระพาราละแข่ง วัดหัวเวียง จ. แม่ฮ่องสอน

    หล่อจำลองจาก “พระมหามุนี” 
    ณ เมืองมัณฑะเลย์ ประเทศพม่า
    ชาวแม่ฮ่องสอนถือว่าเป็นพระพุทธรูป
    คู่บ้านคู่เมืององค์หนึ่ง

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม

  •   เมตตา

    จิตรกรรมพุทธประวัติศิลปะไต
    วัดจองคำ-จองกลาง
    จ. แม่ฮ่องสอน
  •   วัดจองคำ-จองกลาง จ. แม่ฮ่องสอน


    เสมือนสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม
    เมืองไตแม่ฮ่องสอน

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   ใส

    ม้งวัยเยาว์ ณ บ้านกิ่วกาญจน์
    ต. ริมโขง อ. เชียงของ
    จ. เชียงราย
  •   ยิ้ม

    แม้ชาวเลจะประสบปัญหาเรื่องที่อยู่อาศัย
    พื้นที่ทำประมง  แต่ด้วยความหวัง....
    ทำให้วันนี้ยังยิ้มได้

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   ผสมผสาน

    อาภรณ์ผสานผสมระหว่างผ้าทอปกาเกอญอกับเสื้อยืดจากสังคมเมือง
    บ้านแม่ลาน้อย จ. แม่ฮ่องสอน
    ภาพโดย อาทิตย์ ทองดุศรี
  •   เกาะหลีเป๊ะ จ. สตูล

    แผนที่ในเกาะหลีเป๊ะ 
    ถิ่นเดิมของชาวเลที่ ณ วันนี้
    ถูกโอบล้อมด้วยรีสอร์ทการท่องเที่ยว
  •   ตะวันรุ่งที่ไล่โว่ จ. กาญจนบุรี

    ไล่โว่ หรือที่แปลเป็นภาษาไทยว่า ผาหินแดง เป็นชุมชนคนโผล่งที่แวดล้อมด้วยขุนเขาและผืนป่า 
    อาณาเขตของตำบลไล่โว่เป็นส่วนหนึ่งของป่าทุ่งใหญ่นเรศวรแถบอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี 

    ภาพโดย ศรยุทธ เอี่ยมเอื้อยุทธ
  •   การแข่งขันยิงหน้าไม้ของอาข่า

    การแข่งขันยิงหน้าไม้ในเทศกาลโล้ชิงช้าของอาข่า ในวันที่ 13 กันยายน 2554 ที่บ้านสามแยกอีก้อ อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย
 
  Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
Ethnic Groups Research Database
Sorted by date | title

   Record

 
Subject ปกาเกอะญอ จกอ คานยอ (กะเหรี่ยง),โพล่ง โผล่ง โพล่ว ซู (กะเหรี่ยง),การทอผ้า,กี่เอว,บ้านพระบาทห้วยต้ม,ลำพูน
Author ฤชุอร แซ่โกย
Title อาชีพการทอผ้ากี่เอวของชนเผ่ากะเหรี่ยง บ้านพระบาทห้วยต้ม อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน
Document Type วิทยานิพนธ์ Original Language of Text ภาษาไทย
Ethnic Identity กะเหรี่ยงโป โพล่ง โผล่ง ซู กะเหรี่ยง, กะเหรี่ยง ปกาเกอะญอ จกอ คานยอ, Language and Linguistic Affiliations จีน-ทิเบต(Sino-Tibetan)
Location of
Documents
ห้องสมุดศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
(เอกสารฉบับเต็ม)
Total Pages 96 Year 2544
Source หลักสูตรปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาอาชีวศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
Abstract

ผลการวิจัยพบว่าการทอผ้าของชนเผ่ากะเหรี่ยงที่บ้านพระบาทห้วยต้มมีการเปลี่ยนแปลงไปจากอดีต โดยเป็นการทอเพื่อใช้นุ่งห่มในชีวิตประจำวันและในประเพณีต่างๆ เช่น ประเพณีแต่งงานและขึ้นบ้านใหม่ ต่อมาเมื่อหน่วยงานต่างๆ ได้เข้าไปจัดสร้างสาธารณูปโภคขยายโอกาสทางการศึกษาและส่งเสริมอาชีพการทอผ้า ทำให้การทอผ้ากลายเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับชนเผ่ากะเหรี่ยง กระบวนการผลิตจึงเป็นไปเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคในเชิงพาณิชย์ ด้วยการพัฒนาคุณภาพของเส้นใย สีย้อมให้มีความคงทน มีการประยุกต์ลวดลายและผลิตภัณฑ์ให้หลากหลายมากขึ้น รวมถึงเกิดการเปลี่ยนแปลงในกระบวนการถ่ายทอดความรู้ที่มิได้จำกัดเฉพาะเพศหญิงในระบบเครือญาติเท่านั้น แต่เป็นการถ่ายทอดความรู้อย่างเป็นระบบจากหน่วยงานที่เข้าไปให้ความช่วยเหลือ (หน้า ง-จ)

Focus

ศึกษาอาชีพการทอผ้ากี่เอวของชนเผ่ากะเหรี่ยง บ้านพระบาทห้วยต้ม อำเภอลี้ จังหวัดลำพูนในประเด็นสภาพทางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม การพัฒนาคุณภาพเส้นใย กระบวนการทอ แนวทางการออกแบบลวดลาย รวมถึงการส่งเสริมอาชีพการทอผ้ากี่เอว และระบบการจัดการทางการตลาด (หน้า 3)

Theoretical Issues

ไม่มี

Ethnic Group in the Focus

กลุ่มสตรีและแม่บ้านชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยงโปว์และสะกอที่มีอาชีพทอผ้าของ บ้านพระบาทห้วยต้ม อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน (หน้า 21)

Language and Linguistic Affiliations

ไม่มีข้อมูล

Study Period (Data Collection)

ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงกันยายน 2544

History of the Group and Community

บ้านพระบาทห้วยต้มมีชื่อตามรอยพระบาทที่ประดิษฐานบริเวณวัดพระบาทห้วยต้ม ก่อตั้งโดยชนเผ่ากะเหรี่ยงที่เลื่อมใสศรัทธาในครูบาวงษ์ ได้ติดตามครูบาวงษ์มา และมีการอพยพเข้ามาสมทบอีกในปี พ.ศ.2514 และ พ.ศ.2516 จนกระทั่งกลายเป็นชุมชนขนาดใหญ่ (หน้า 24-25)

Settlement Pattern

ไม่มีข้อมูล

Demography

ประชากรกะเหรี่ยงในแต่ละหมู่บ้านของบ้านพระบาทห้วยต้มในปี พ.ศ.2544 จำแนกตามเพศและวัย กลุ่มบ้านห้วยต้มมีประชากร 976 คน กลุ่มบ้านหนองปูมีประชากร 930 คน กลุ่มบ้านหนองบอนมีประชากร 788 คน กลุ่มบ้านเด่นยางมูลมีประชากร 722 คน กลุ่มบ้านหนองนามีประชากร 732 คน กลุ่มบ้านเด่นทรายมูลมีประชากร 811 คน และกลุ่มบ้านหนองเกี๋ยงมีประชากร 436 คน (หน้า 32)

Economy

เมื่อแรกเริ่มก่อตั้งชุมชนประชากรดำรงชีพด้วยการหาของป่าและทำการเกษตรแบบยังชีพ โดยบุกเบิกพื้นที่ในเขตอุทยานแห่งชาติแม่ปิง มีที่ดินเฉลี่ยครอบครัวละ 6 ไร่ ต่อมา พ.ศ.2528 ทางราชการได้สั่งปิดป่าและเขตอุทยานและให้มูลนิธิโครงการหลวงเป็นผู้จัดสรรพื้นที่ทำกินบริเวณรอบๆ หมู่บ้านให้ครอบครัวละ 3 ไร่ ชาวบ้านจึงต้องไปประกอบอาชีพรับจ้างสกัดศิลาแลง ปลูกป่า ขุดดิน ถางไร่ และทำความสะอาดวัด บางคนประกอบอาชีพค้าขายสินค้าอุปโภคบริโภคและไหมพรม (หน้า 27-28) จนกระทั่งได้รับการส่งเสริมอบรมอาชีพทอผ้า จึงมีการรวมกลุ่มผู้ประกอบอาชีพและจัดการทางการตลาด การจัดจำหน่ายสินค้าจากผู้ทอผ้าถึงผู้ซื้อโดยตรง คิดเป็นร้อยละ 10 ของผู้ประกอบอาชีพ การจัดจำหน่ายโดยผ่านผู้ค้าปลีก คิดเป็นร้อยละ 5 ของผู้ประกอบอาชีพ การจัดจำหน่ายโดยผ่านผู้ค้าส่งและผู้ค้าปลีกตามลำดับ คิดเป็นร้อยละ 70 ของผู้ประกอบอาชีพ ส่วนอีกร้อยละ 15 เป็นการจัดจำหน่ายโดยมีหน่วยงานเข้ามาช่วยเหลือในการรวบรวมผ้าทอและติดต่อประสานงานการจัดจำหน่าย เช่น ร้านค้าจากศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขา ร้านค้าจากศูนย์ส่งเสริมการเกษตรที่สูง นอกจากนี้ยังมีการประชาสัมพันธ์สินค้าเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวและกระตุ้นด้านการตลาดของผ้าทอ เช่น การจัดงาน Amazing Karen ขึ้นระหว่างเดือนธันวาคมถึงเดือนมกราคม การออกร้านจำหน่ายในงานเทศกาลต่าง ๆ และงานส่งเสริมสินค้าหัตถกรรม เป็นต้น (หน้า 69-71) ผลจากการเข้ามาส่งเสริมและพัฒนาอาชีพให้กับชาวเขาของศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดลำพูนและหน่วยงานต่างๆ ก่อให้เกิดการรวมกลุ่มอาชีพ 3 กลุ่ม คือ กลุ่มทอผ้า กลุ่มทำเครื่องเงินและกลุ่มตีเหล็ก สำหรับกลุ่มผู้ประกอบอาชีพทอผ้าได้มีการดำเนินงาน 2 ลักษณะ คือ กลุ่มสตรีและแม่บ้านชาวเขา ภายใต้การดูแลและสนับสนุนจากศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดลำพูน และกลุ่มที่ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิโครงการหลวง ให้ความช่วยเหลือด้านการจัดสรรงาน การผลิต การตลาดและเงินทุนกู้ยืมแก่สมาชิก (หน้า 67-68)

Social Organization

ไม่มีข้อมูล

Political Organization

ในระยะแรกของการก่อตั้งชุมชน ครูบาวงษ์ทำหน้าที่เป็นผู้นำชุมชนโดยธรรมชาติ มีบทบาทในการอบรมสั่งสอนและให้คำปรึกษาแก่ชุมชน เมื่อชุมชนมีขนาดใหญ่ขึ้นจึงมีการคัดเลือกผู้นำกลุ่มที่เรียกว่าอาจารย์ ต้องเป็นผู้ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปให้ทำหน้าที่เป็นมัคทายก ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา อบรมสั่งสอนชาวบ้าน และสอดส่องผู้กระทำผิดกฎหมายของหมู่บ้าน โดยยึดหลักคำสอนทางศาสนาและกฎหมายเป็นแนวทางในการปฏิบัติ ต่อมาใน พ.ศ.2516 ชุมชนบ้านพระบาทห้วยต้มได้รับการยกฐานะเป็นหมู่บ้านอย่างเป็นทางการ มีผู้ใหญ่บ้าน 1 คน และผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน 2 คน ทำหน้าที่เป็นตัวแทนของทางราชการและชุมชน แต่บทบาทของอาจารย์ก็ยังคงมีอยู่ (หน้า 25)

Belief System

เดิมชนเผ่ากะเหรี่ยงมีการนับถือผี แต่เมื่ออพยพเข้ามาที่บ้านพระบาทห้วยต้มจึงหันมานับถือศาสนาพุทธตามความศรัทธาในครูบาวงษ์ ทุกบ้านจะมีพระพุทธรูปหรือภาพพระพุทธรูปไว้สักการบูชา ในวันพระและวันสำคัญทางพุทธศาสนาจะเป็นวันหยุดงาน ชาวบ้านจะไปฟังเทศน์ และปฏิบัติธรรมที่วัด ส่วนประเพณีดั้งเดิมที่เกี่ยวข้องกับการทอผ้า ได้แก่ ประเพณีขึ้นปีใหม่ ระหว่างเดือนเมษายนถึงเดือนพฤษภาคมของทุกปี จะมีการเฉลิมฉลองและผูกข้อมือเพื่อความเป็นสิริมงคล และประเพณีการแต่งงาน เชื่อกันว่าหญิงสาวที่ทอผ้าได้ประณีตสวยงามจะเป็นที่หมายปองของชายหนุ่มในหมู่บ้าน เนื่องจากต้องทอผ้าเพื่อตัดชุดเจ้าสาวและเจ้าบ่าวเอง (หน้า 28)

Education and Socialization

ครูบาวงษ์ได้เริ่มจัดการศึกษาแก่บ้านพระบาทห้วยต้มอย่างไม่เป็นทางการขึ้นในปี 2518 โดยเปิดโรงเรียนชุมชนเพื่อทำการสอนภาษาไทยและภาษากะเหรี่ยง ต่อมาพ.ศ.2519 จึงได้มีการจัดตั้งโรงเรียนอนุบาลก่อนวัยเรียน มีหน่วยงานพัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาประจำหมู่บ้านเป็นผู้ดูแล และเปิดการสอนภาษาไทยให้แก่ชาวบ้านในเวลากลางคืน ภายใต้การดูแลของสำนักงานการศึกษาผู้ใหญ่จังหวัดลำพูน จนกระทั่งปี พ.ศ.2521 จึงได้จัดตั้งโรงเรียนบ้านห้วยต้ม (ไชยวงษาอุปถัมภ์) สังกัดสำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติจังหวัดลำพูน โดยเปิดสอนการศึกษาภาคบังคับถึงชั้นประถม 6 ต่อมาได้เปิดสอนถึงชั้นมัธยม 3 และเพิ่มศูนย์พัฒนาเด็กเล็กอีก 3 แห่ง (หน้า 27, 29) กระบวนการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการทอผ้าเป็นเรื่องเฉพาะของเพศหญิง จะเริ่มต้นเมื่อเด็กหญิงอายุ 6-8 ปี โดยย่า ยาย และแม่ เป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ด้วยการฝึกฝนให้ทอย่ามหรือผ้าสไบ จนเกิดความชำนาญ จึงจะได้เริ่มทอเป็นลวดลาย และฝึกฝนจนกระทั่งมีฝีมือประณีต นอกจากนี้ยังมีการแลกเปลี่ยนเทคนิคการทอผ้าหรือลวดลายพิเศษระหว่างเครือญาติกัน (หน้า 28)

Health and Medicine

ไม่มีข้อมูล

Art and Crafts (including Clothing Costume)

อุปกรณ์สำคัญในการทอผ้ากี่เอวของกะเหรี่ยง ได้แก่ แผ่นหนังกวางคล้องกับไม้รั้งผ้าที่ทอและเอวผู้ทอ ส่วนเส้นใยที่ใช้ในการทอจะใช้ฝ้ายปลูกเอง และจะมีกรรมวิธีในการปั่นฝ้ายให้เป็นเส้นใยสำหรับการทอผ้า เนื่องจากเส้นใยฝ้ายธรรมชาติดังกล่าวไม่คงทนและหลุดลุ่ยง่าย จึงต้องมีการพัฒนาคุณภาพเส้นด้าย ด้วยการนำไจด้ายชุบในน้ำข้าวพันธุ์พื้นเมืองเพื่อเพิ่มความคงทนแข็งแรง และย้อมด้วยสีจากธรรมชาติ เช่น สีดำจากผลมะเกลือ สีแดงจากเถาไม้ฝางหรือเปลือกต้มประดู่ สีแสดจากเปลือกเถานมวัว โดยในการย้อมนั้นจะอาศัยประสบการณ์ในการคาดคะเนตามความพึงพอใจของผู้ย้อม สีที่ได้จึงแตกต่างกันในแต่ละครั้งของการย้อม (หน้า 38-39) เอกลักษณ์ของผ้าทอกะเหรี่ยง คือ การนำผ้าแต่ละชิ้นมาประกอบกันเป็นเครื่องแต่งกายโดยไม่มีการตัด มีการกำหนดรูปแบบและรูปทรงสำหรับการใช้งานโดยเฉพาะ ในการทอผ้าจึงต้องอาศัยความชำนาญในการกะขนาดของหน้าผ้า และวางตำแหน่งของลวดลายมีเทคนิคการทอ 5 ประเภท คือ 1) การทอพื้น ได้แก่ การทอสลับสีด้ายยืน เช่น ลวดลายบนย่ามและบนส่วนของตีนซิ่น และการทอสลับสีด้ายพุ่ง เช่น ลายบนผ้านุ่งผู้ชาย 2) ทอจก ด้วยการใช้นิ้วล้วงเข้าไปในด้ายยืนแล้วเอาด้ายสีต่าง ๆ แทรกเข้าไปในขณะทอ สลับกับการสอดด้ายพุ่ง ผ้าทอประเภทนี้ใช้เป็นของขวัญแก่ผู้ชายที่ตนพึงพอใจหรือใช้เป็นลวดลายบนเสื้อและผ้าซิ่นของผู้หญิง 3) ทอยกดอก คล้ายกับการทอจกแต่จะง่ายกว่า เนื่องจากใช้วิธียกตะกอกำหนดลายไว้ตั้งแต่ตอนขึ้นด้ายแล้ว 4) ทอจกผสมยกดอก ทำให้ได้ลวดลายที่มีความสวยงามแปลกตา 5) มัดหมี่ คือการย้อมด้ายให้เป็นลวดลายติดสีในบางส่วน มักปรากฏเป็นลายขวางบนตัวผ้าซิ่นของผู้หญิงหรือโสร่งของผู้ชาย (หน้า 40-42) ลวดลายบนผ้าทอได้แรงบันดาลใจมาจากธรรมชาติรอบๆ ตัว จำแนกได้เป็น 3 กลุ่ม คือ 1) ลายที่เกิดจากการทอจกหรือยกดอก มีทั้งลายที่เลียนแบบมาจากพืช ผัก ผลไม้ สัตว์ และลายเรขาคณิตต่างๆ เช่น ลายเมล็ดฟัก ลายดอกหมาก ลายน้ำเต้า ลายต้นไม้ ลายดอกทานตะวัน ลายคน ลายเต่า ลายปากนก ลายแมงมุม ลายผีเสื้อ ลายตะขาบ ลายตาไก่ ลายดาว ลายต้มไม้มีกิ่ง เป็นต้น 2) ลายมัดหมี่ ลักษณะลายคล้ายสายน้ำไหล 3) ลายปัก เป็นการสร้างลวดลายบนผืนผ้าหลังจากการตัดเย็บเรียบร้อยแล้ว โดยจะใช้ด้ายสีแดงสลับด้วยด้ายสีเหลืองและสีเขียว อาจมีการปักลูกเดือยระหว่างด้ายสีต่างๆ นิยมลายแมงมุม ลายจิงโจ้น้ำ ลายตานกฮูก และลายน้ำเต้า (หน้า 42-50) การแต่งกายของกะเหรี่ยงมีความแตกต่างกันตามเพศและวัย โดยชุดของหญิงสาวกะเหรี่ยงโปว์จะใช้เทคนิคการทอจกลวดลายบริเวณหน้าอก และมีด้ายสีแดงเย็บติดปล่อยชายยาว ส่วนชุดของหญิงสาวกะเหรี่ยงสะกอจะมีลวดลายน้อยกว่า และมีพู่เย็บติดชายเสื้อรอบตัว หญิงกะเหรี่ยงโปว์ที่แต่งงานแล้วจะสวมเสื้อที่ใช้เทคนิคการจกและปักตกแต่งลวดลาย นุ่งผ้าซิ่นมัดหมี่เส้นยืนทอจกและทอยกดอก ส่วนหญิงกะเหรี่ยงสะกอที่แต่งงานแล้ว จะสวมเสื้อและนุ่งซิ่นที่ใช้เทคนิคการจกและยกดอก ขณะที่ผู้ชายกะเหรี่ยงโปว์และสะกอจะสวมผ้าทอสีพื้น เช่น สีขาว และนุ่งโสร่งหรือกางเกง (หน้า 51-55)

Folklore

ไม่มีข้อมูล

Ethnicity (Ethnic Identity, Boundaries and Ethnic Relation)

ไม่มีข้อมูล

Social Cultural and Identity Change

หลังจากที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงมีพระมหากรุณาโปรดเกล้าฯ รับหมู่บ้านพระบาทห้วยต้มเป็นหมู่บ้านบริวารภายใต้มูลนิธิโครงการหลวงได้ทำให้เกิดการขยายโอกาสทางการศึกษาแก่เยาวชน มีการพัฒนาระบบสาธารณูปโภคและการคมนาคมของหมู่บ้าน ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและเลื่อนไหลในสภาพความเป็นอยู่ เช่น คนรุ่นใหม่ในหมู่บ้านนิยมใช้ภาษาไทยภาคกลางในการติดต่อสื่อสารและแต่งตัวตามสมัยนิยมด้วยการสวมเสื้อยืดกางเกงยีนส์ (หน้า 30) ส่วนการเข้าไปส่งเสริมอาชีพทอผ้ากี่เอวของหน่วยงานต่างๆ ทำให้เกิดการพัฒนาคุณภาพและลวดลายผ้าทอจนเป็นที่ต้องการของตลาด ตลอดจนมีการประยุกต์ชิ้นงานให้มีประโยชน์ใช้สอยที่หลากหลายมากขึ้น เช่น นำมาตัดเป็นผ้าแขวนผนังหรือผ้าปูโต๊ะ ผ้าคลุมเตียง และผ้าคลุมไหล่ (หน้า 61) นอกจากนี้ยังมีการปรับปรุงและพัฒนาลวดลายให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคด้วยเทคนิคการทอเกี่ยวตะขอ โดยใช้ด้ายเส้นพุ่งสีเดียวกันหรือสลับสีเกี่ยวกระหวัดกับด้ายเส้นยืนสลับไปมาจนเกิดลวดลายลักษณะเหมือนตาข่าย การทอจกเส้นยืน เป็นลวดลายที่ออกแบบสำหรับผ้าคลุมไหล่เพื่อให้ดูทันสมัยยิ่งขึ้น และการผสมผสานกลุ่มสีบนลวดลายที่ทอจนเกิดเป็นลายใหม่ที่ดูแปลกตา ส่งผลให้ครัวเรือนมีรายได้เฉลี่ยจากการทอผ้า 700-2,000 บาท/เดือน รวมถึงเกิดการเปลี่ยนแปลงในกระบวนการถ่ายทอดความรู้ แนวคิดในการสร้างสรรค์ลวดลาย และเทคนิคการทอผ้าผ่านหน่วยงานของรัฐและเอกชน กระทั่งวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการทอผ้าก็มีการปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับสภาพปัจจุบัน ด้วยการใช้กระสอบปุ๋ยแทนหนังกวางคาดเอว มีการใช้ด้ายสำเร็จรูปแทนฝ้ายพื้นเมือง และใช้สีวิทยาศาสตร์แทนสีย้อมจากธรรมชาติ เนื่องจากได้รับการพัฒนาคุณภาพเส้นด้ายให้มีความคงทนแข็งแรง อีกทั้งยังมีสีสันสวยงามและราคาถูก (หน้า 62-67)

Critic Issues

ไม่มีข้อมูล

Other Issues

ปัญหาและอุปสรรคจากการส่งเสริมอาชีพทอผ้าของหน่วยงานต่างๆ ในชุมชนกรณีศึกษา ได้แก่ เนื้อหาของหลักสูตรการอบรมแต่ละโครงการขาดความต่อเนื่องและสอดคล้องกัน อีกทั้งยังไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง เนื่องจากหน่วยงานที่เข้าไปจัดโครงการอบรมขาดความรู้ความเข้าใจถึงปัญหาและความต้องการของคนในพื้นที่ ประกอบกับขาดการติดตามผลจากหน่วยงานต่างๆ อย่างจริงจัง บุคคลที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญก็ไม่เพียงพอกับจำนวนประชากรในชุมชน นอกจากนี้ยังขาดเงินสนับสนุนการจัดโครงการอบรม ส่วนปัญหาของผู้เข้าอบรม ได้แก่ ประชากรผู้เข้าอบรมยังขาดความรู้พื้นฐานด้านการศึกษา จึงเป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ในโครงการที่จัดขึ้น อีกทั้งยังขาดการสนใจอย่างจริงจังจึงไม่สามารถนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ทั้งในกระบวนการผลิตและการจัดการด้านการตลาด รวมถึงช่วงเวลาที่จัดการอบรมยังไม่เหมาะสมกับวิถีชีวิตของชาวบ้าน (หน้า 60-61) นอกจากนี้ยังมีปัญหาและอุปสรรคในการประกอบอาชีพทอผ้า คือ 1) ปัญหาการผลิตที่ไม่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดและคุณภาพของผ้าทอ ทั้งในด้านความประณีตในการทอ ลวดลาย และเทคนิคการย้อม 2) ปัญหาด้านการตลาด เนื่องจากมีผลิตภัณฑ์ผ้าทอของชาวเขาเผ่าอื่น ๆ แย่งส่วนแบ่งทางการตลาด 3) ปัญหาการจัดการผลิตและการพัฒนาคุณภาพสินค้าให้มีความสมดุลกับความต้องการของตลาด (หน้า 73)

Map/Illustration

แผนภูมิสังคมมิติแสดงถึงการถ่ายทอดความรู้และเทคนิคการทอผ้า (หน้า 29) แผนภูมิสังคมมิติแสดงสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงในชุมชน (หน้า 31) ภาพอุปกรณ์ต่างๆ ในการทอผ้า (หน้า 34) ลวดลายของผ้าทอ (หน้า 43-50) การแต่งกายของกะเหรี่ยง (หน้า 51-55) ลวดลายที่เกิดจากการพัฒนาเทคนิคการทอ (หน้า 66-67) ผลิตภัณฑ์ผ้าทอ (หน้า 72) และตารางจำนวนประชากรชนเผ่ากะเหรี่ยงบ้านพระบาทห้วยต้ม (หน้า 32)

Text Analyst ดวงใจ พิชิตณรงค์ชัย Date of Report 29 มิ.ย 2560
TAG ปกาเกอะญอ จกอ คานยอ (กะเหรี่ยง), โพล่ง โผล่ง โพล่ว ซู (กะเหรี่ยง), การทอผ้า, กี่เอว, บ้านพระบาทห้วยต้ม, ลำพูน, Translator -
 
 

 

ฐานข้อมูลอื่นๆของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
  ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย
จารึกในประเทศไทย
จดหมายเหตุทางมานุษยวิทยา
แหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย
หนังสือเก่าชาวสยาม
ภาพยนตร์ชาติพันธุ์
ข่าวมานุษยวิทยา
ICH Learning Resources
ฐานข้อมูลเอกสารโบราณภูมิภาคตะวันตกในประเทศไทย
ฐานข้อมูลประเพณีท้องถิ่นในประเทศไทย
ฐานข้อมูลสังคม - วัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  หน้าหลัก
งานวิจัยชาติพันธุ์ในประเทศไทย
บทความชาติพันธุ์
ข่าวชาติพันธุ์
เครือข่ายชาติพันธุ์
เกี่ยวกับเรา
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  ข้อมูลโครงการ
ทีมงาน
ติดต่อเรา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
ช่วยเหลือ
  กฏกติกาและมารยาท
แบบสอบถาม
คำถามที่พบบ่อย


ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170 
Tel. +66 2 8809429 | Fax. +66 2 8809332 | E-mail. webmaster@sac.or.th 
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2549    |   เงื่อนไขและข้อตกลง