ค้นหาข้อมูล
ค้นหาแบบละเอียด
  •   ความเป็นมาและหลักเหตุผล

    เพื่อรวบรวมงานวิจัยทางชาติพันธุ์ที่มีคุณภาพมาสกัดสาระสำคัญในเชิงมานุษยวิทยาและเผยแผ่สาระงานวิจัยแก่นักวิชาการ นักศึกษานักเรียนและผู้สนใจให้เข้าถึงงานวิจัยทางชาติพันธุ์ได้สะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น

  •   กลุ่มชาติพันธุ์และขอบเขตพื้นที่ที่จะสรุปงานวิจัยลงฐานข้อมูล

    ความหมายกลุ่มชาติพันธุ์มีการเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาต่างๆ กัน ในขั้นแรกนี้โครงการฯ เลือกเก็บเนื้อหา “กลุ่มชาติพันธุ์” ต่างๆ ที่ถูกมองว่าเป็น “ชนกลุ่มน้อย” ของประเทศไทย ฐานข้อมูลจึงไม่มีงานวิจัยที่เกี่ยวกับคนไทยภาคกลาง  ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคเหนือ และภาคใต้ และยังไม่ได้รวมงานวิจัยเกี่ยวกับ “ชาวจีนโพ้นทะเล” ในประเทศไทย ซึ่งได้มีสถาบันวิชาการอื่นรวบรวมไว้แล้ว เช่น สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

    ภาพ-ข้าวห่อ อาหารของปกาเกอะญอ บ้านมอวาคี จ. เชียงใหม่
  •   ฐานข้อมูลจำแนกกลุ่มชาติพันธุ์ตามชื่อเรียกที่คนในใช้เรียกตนเอง ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้ คือ

    1. ชื่อเรียกที่ “คนอื่น” ใช้มักเป็นชื่อที่มีนัยในทางเหยียดหยาม ทำให้สมาชิกกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ รู้สึกไม่ดี อยากจะใช้ชื่อที่เรียกตนเองมากกว่า ซึ่งคณะทำงานมองว่าน่าจะเป็น “สิทธิพื้นฐาน” ของการเป็นมนุษย์

    2. ชื่อเรียกชาติพันธุ์ของตนเองมีความชัดเจนว่าหมายถึงใคร มีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมอย่างไร และตั้งถิ่นฐานอยู่แห่งใดมากกว่าชื่อที่คนอื่นเรียก ซึ่งมักจะมีความหมายเลื่อนลอย ไม่แน่ชัดว่าหมายถึงใคร เช่น คำว่า “ลัวะ” ถูกใช้ในเรียกรวมในกลุ่ม ลเวือะ ลัวะ และปลัง เป็นต้น


    ภาพ-เยาวชนปกาเกอะญอ บ้านมอวาคี จ.เชียงใหม่

  •  

    จากการรวบรวมงานวิจัยในฐานข้อมูลและหลักการจำแนกชื่อเรียกชาติพันธุ์ที่คนในใช้เรียกตนเอง พบว่า ประเทศไทยมีกลุ่มชาติพันธุ์มากกว่า 62 กลุ่ม


    ภาพ-สุภาษิตปกาเกอะญอ
  •   การจำแนกกลุ่มชนมีลักษณะพิเศษกว่าการจำแนกสรรพสิ่งอื่นๆ

    เพราะกลุ่มชนต่างๆ มีความรู้สึกนึกคิดและภาษาที่จะแสดงออกมาได้ว่า “คิดหรือรู้สึกว่าตัวเองเป็นใคร” ซึ่งการจำแนกตนเองนี้ อาจแตกต่างไปจากที่คนนอกจำแนกให้ ในการศึกษาเรื่องนี้นักมานุษยวิทยาจึงต้องเพิ่มมุมมองเรื่องจิตสำนึกและชื่อเรียกตัวเองของคนในกลุ่มชาติพันธุ์ 


    ภาพ-สลากย้อม งานบุญของยอง จ.ลำพูน
  •   มโนทัศน์ความหมายกลุ่มชาติพันธุ์มีการเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาต่างๆ กัน

    ในช่วงทศวรรษของ 2490-2510 ในสาขาวิชามานุษยวิทยา “กลุ่มชาติพันธุ์” คือ กลุ่มชนที่มีวัฒนธรรมเฉพาะแตกต่างจากกลุ่มชนอื่นๆ ซึ่งมักจะเป็นการกำหนดในเชิงวัตถุวิสัย โดยนักมานุษยวิทยาซึ่งสนใจในเรื่องมนุษย์และวัฒนธรรม

    แต่ความหมายของ “กลุ่มชาติพันธุ์” ในช่วงหลังทศวรรษ 
    2510 ได้เน้นไปที่จิตสำนึกในการจำแนกชาติพันธุ์บนพื้นฐานของความแตกต่างทางวัฒนธรรมโดยตัวสมาชิกชาติพันธุ์แต่ละกลุ่มเป็นสำคัญ... (อ่านเพิ่มใน เกี่ยวกับโครงการ/คู่มือการใช้)



    ภาพ-หาดราไวย์ จ.ภูเก็ต บ้านของอูรักลาโว้ย
  •   สนุก

    วิชาคอมพิวเตอร์ของนักเรียน
    ปกาเกอะญอ  อ. แม่ลาน้อย
    จ. แม่ฮ่องสอน


    ภาพโดย อาทิตย์    ทองดุศรี

  •   ข้าวไร่

    ผลิตผลจากไร่หมุนเวียน
    ของชาวโผล่ว (กะเหรี่ยงโปว์)   
    ต. ไล่โว่    อ.สังขละบุรี  
    จ. กาญจนบุรี

  •   ด้าย

    แม่บ้านปกาเกอะญอ
    เตรียมด้ายทอผ้า
    หินลาดใน  จ. เชียงราย

    ภาพโดย เพ็ญรุ่ง สุริยกานต์
  •   ถั่วเน่า

    อาหารและเครื่องปรุงหลัก
    ของคนไต(ไทใหญ่)
    จ.แม่ฮ่องสอน

     ภาพโดย เพ็ญรุ่ง สุริยกานต์
  •   ผู้หญิง

    โผล่ว(กะเหรี่ยงโปว์)
    บ้านไล่โว่ 
    อ.สังขละบุรี
    จ. กาญจนบุรี

    ภาพโดย ศรยุทธ เอี่ยมเอื้อยุทธ
  •   บุญ

    ประเพณีบุญข้าวใหม่
    ชาวโผล่ว    ต. ไล่โว่
    อ.สังขละบุรี  จ.กาญจนบุรี

    ภาพโดยศรยุทธ  เอี่ยมเอื้อยุทธ

  •   ปอยส่างลอง แม่ฮ่องสอน

    บรรพชาสามเณร
    งานบุญยิ่งใหญ่ของคนไต
    จ.แม่ฮ่องสอน

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   ปอยส่างลอง

    บรรพชาสามเณร
    งานบุญยิ่งใหญ่ของคนไต
    จ.แม่ฮ่องสอน

    ภาพโดย เบญจพล  วรรณถนอม
  •   อลอง

    จากพุทธประวัติ เจ้าชายสิทธัตถะ
    ทรงละทิ้งทรัพย์ศฤงคารเข้าสู่
    ร่มกาสาวพัสตร์เพื่อแสวงหา
    มรรคผลนิพพาน


    ภาพโดย  ดอกรัก  พยัคศรี

  •   สามเณร

    จากส่างลองสู่สามเณร
    บวชเรียนพระธรรมภาคฤดูร้อน

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   พระพาราละแข่ง วัดหัวเวียง จ. แม่ฮ่องสอน

    หล่อจำลองจาก “พระมหามุนี” 
    ณ เมืองมัณฑะเลย์ ประเทศพม่า
    ชาวแม่ฮ่องสอนถือว่าเป็นพระพุทธรูป
    คู่บ้านคู่เมืององค์หนึ่ง

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม

  •   เมตตา

    จิตรกรรมพุทธประวัติศิลปะไต
    วัดจองคำ-จองกลาง
    จ. แม่ฮ่องสอน
  •   วัดจองคำ-จองกลาง จ. แม่ฮ่องสอน


    เสมือนสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม
    เมืองไตแม่ฮ่องสอน

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   ใส

    ม้งวัยเยาว์ ณ บ้านกิ่วกาญจน์
    ต. ริมโขง อ. เชียงของ
    จ. เชียงราย
  •   ยิ้ม

    แม้ชาวเลจะประสบปัญหาเรื่องที่อยู่อาศัย
    พื้นที่ทำประมง  แต่ด้วยความหวัง....
    ทำให้วันนี้ยังยิ้มได้

    ภาพโดยเบญจพล วรรณถนอม
  •   ผสมผสาน

    อาภรณ์ผสานผสมระหว่างผ้าทอปกาเกอญอกับเสื้อยืดจากสังคมเมือง
    บ้านแม่ลาน้อย จ. แม่ฮ่องสอน
    ภาพโดย อาทิตย์ ทองดุศรี
  •   เกาะหลีเป๊ะ จ. สตูล

    แผนที่ในเกาะหลีเป๊ะ 
    ถิ่นเดิมของชาวเลที่ ณ วันนี้
    ถูกโอบล้อมด้วยรีสอร์ทการท่องเที่ยว
  •   ตะวันรุ่งที่ไล่โว่ จ. กาญจนบุรี

    ไล่โว่ หรือที่แปลเป็นภาษาไทยว่า ผาหินแดง เป็นชุมชนคนโผล่งที่แวดล้อมด้วยขุนเขาและผืนป่า 
    อาณาเขตของตำบลไล่โว่เป็นส่วนหนึ่งของป่าทุ่งใหญ่นเรศวรแถบอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี 

    ภาพโดย ศรยุทธ เอี่ยมเอื้อยุทธ
  •   การแข่งขันยิงหน้าไม้ของอาข่า

    การแข่งขันยิงหน้าไม้ในเทศกาลโล้ชิงช้าของอาข่า ในวันที่ 13 กันยายน 2554 ที่บ้านสามแยกอีก้อ อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย
 
  Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
Ethnic Groups Research Database
Sorted by date | title

   Record

 
Subject ชาวเล, การเปลี่ยนแปลง, วิกฤติ, มอแกน, มอแกลน, อูรักลาโว้ย
Author ปรีดา คงแป้น, สุภาภรณ์ จรูญรัตติกุล, จิรวรรณ ชูชำนาญ, กอแก้ว วงศ์พันธุ์, ปราโมทย์ แสนสวาสดิ์, จำนงค์ จิตรนิรัตน์, โชคดี สมพรหม, ไมตรี จงไกรจักร์, พิชิต ไพศาลโอภาส, ศิรินันต์ สุวรรณโมลี
Title วิกฤติชาวเล
Document Type หนังสือ Original Language of Text -
Ethnic Identity อูรักลาโว้ย, มอแกลน, มอแกน, Language and Linguistic Affiliations -
Location of
Documents
ห้องสร้างปัญญา สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) Call no. 6273 Total Pages 160 Year -
Source มูลนิธิชุมชนไทย
Abstract

ในปัจจุบันชาวเลที่ประกอบด้วยกลุ่มมอแกน มอแกลน และอูรักลาโว้ยกำลังประสบปัญหาหนี้สิน ปัญหาไร้สัญชาติ การขาดความภูมิใจในวัฒนธรรมของตน รวมทั้งการถูกลิดรอนสิทธิ์ในการเข้าพื้นที่สุสานเพื่อประกอบพิธีกรรม ซึ่งสาเหตุของวิกฤตดังกล่าวมาจากการครอบครองสิทธิ์ที่ดินของกลุ่มเอกชนเพื่อทำธุรกิจบนพื้นที่ริมชายหาด แต่การแก้ไขปัญหาดังกล่าวยังไม่คืบหน้าเท่าที่ควร

Focus

การศึกษานี้เป็นการนำเสนอผลกระทบของการขยายตัวของทุนนิยมบนพื้นที่ที่ตั้งถิ่นฐานของกลุ่มชาวเล แต่ยังขาดสิทธิในพื้นที่ของตน อีกทั้งยังส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป้นอยู่ การขาดความภาคภูมิใจในกลุ่มชาติพันธุ์ของตน

Theoretical Issues

งานวิจัยชิ้นนี้เป็นการรวบรวมวิเคราะห์สภาพปัญหาของกลุ่มชาวเลในแง่มุมต่างๆที่ได้รับผลกระทบจากการขาดสิทธิ์ครอบครองที่ดินอันเป็นที่อยู่อาศัย เนื่องจากการขยายตัวของธุรกิจการท่องเที่ยวริมชายหาดของเอกชน และการประกาศพื้นที่อุทยานทางทะเลทับซ้อนพื้นที่ทำมาหากิน ซึ่งส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของชาวเลเป็นอย่างมาก เช่น การถูกรุกล้ำพื้นที่สุสาน การถูกดำเนินคดีฟ้องบุกรุกพื้นที่อุทยาน การขาดสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน เป็นต้น

Ethnic Group in the Focus

ชาวเล 3 กลุ่มชาติพันธุ์ ได้แก่ กลุ่มมอแกน กลุ่มมอแกลน และกลุ่มอูรักลาโว้ย

Language and Linguistic Affiliations

ชาวมอแกนมีภาษามอแกนที่ใช้ในการสื่อสาร มีลักษณะใกล้เคียงกับภาษาของมอแกลน และมีความแตกต่างกับภาษาของกลุ่มอูรักลาโว้ย

Study Period (Data Collection)

History of the Group and Community

Settlement Pattern

Demography

จำนวนประชากรชาวเลมีจำนวน 12,000 คน ประกอบด้วย 41 ชุมชน 2,758 ครัวเรือน มีที่อยู่อาศัยกระจายตัวไปยัง 5 จังหวัด ได้แก่ ภูเก็ต 5 ชุมชน พังงา 20 ชุมชน ระนอง 3 ชุมชน กระบี่ 10 และสตูล 3 ชุมชน โดยแบ่งกลุ่มชาติพันธุ์ออกเป็นกลุ่มมอแกน 2,100 คน กลุ่มมอแกลน 3,700 คน กลุ่มอูรักลาโว้ย 6,200 คน

Economy

Social Organization

Political Organization

Belief System

ชาวเลมีพิธีกรรมมากมาย ได้แก่
- พิธีลอยเรือ จัดขึ้นทุกเดือน 6 และเดือน 11เพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์ และขอขมาต่อทะเลเพื่อให้ปลาชุกชุม (หน้า 75-78) โดยมีเรือที่ทำจากไม้ระกำ และมีโต๊ะหมอและผู้อาวุโสประกอบพิธี
- มีความเคารพโต๊ะหมอ และผู้อาวุโสของชุมชนซึ่งเป็นผู้ประกอบพิธีกรรมต่างๆ
- พิธีกรรมปราจั๊ค (หน้า 82) ที่ชุมชนราไวย์ มีการกินข้าวกลางบ้านและอาบน้ำมนต์ปลุกเสกจากโต๊ะหมอ และนับว่าเป็นวันรวมญาติของพี่น้องชาวเล ที่มาร่วมกันเฉลิมฉลอง (หน้า 78) เพื่อให้เกิดความสงบสุขของชาวเล
- พิธีบาลัย (หน้า 85)
- พิธีนอนหาด เพื่อเป็นการรวมกลุ่มญาติ

Education and Socialization

Health and Medicine

กลุ่มชาวเลขาดสิทธิในการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บไข้ได้ป่วย จากการขาดสัญชาติ และในกลุ่มชาวเลเพศชายพบภาวะน้ำหนีบ (Depression Sickness) กรณีตัวอย่างหน้า 73

Art and Crafts (including Clothing Costume)

Folklore

Ethnicity (Ethnic Identity, Boundaries and Ethnic Relation)

กลุ่มชาวเลเป็นกลุ่มที่อาศัยอยู่ริมชายฝั่งทะเลอันดามันมาเป็นเวลายาวนาน ชาวเลเป็นกลุ่มที่ให้ความเคารพต่อธรรมชาติและนับถือบรรพบุรุษ มีความรักสันโดษ และมีความประนีประนอมสูง ไม่สะสมวัตถุสิ่งของ

Social Cultural and Identity Change

จากการศึกษาพบว่า กลุ่มชาวเลกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตจากปัจจัย ดังต่อไปนี้
-ปัญหาการขาดเอกสิทธิ แม้ว่าชาวเลอาศัยในพื้นที่มากว่า 300 ปี แต่หลายชุมชนอยู่ในที่ดินของหน่วยงานรัฐ และเอกชน ซึ่งกระทบต่อความมั่นคงและสวัสดิการอื่นๆ เช่น น้ำประปา และไฟฟ้า ที่มีราคาแพงเพราะต้องใช้แบบต่อพ่วง
-การถูกคุกคามพื้นที่ทางวัฒนธรรมจากการขยายตัวของธุรกิจการท่องเที่ยวริมชายหาด (กรณีตัวอย่างหน้า 108)
-พื้นที่ทำกินบริเวณเกาะแก่ง และหน้าหาดถูกรุกราน เช่น การถูกนักท่องเที่ยวดำน้ำไปล่อยปลาในลอบ (กรณีตัวอย่างหน้า 41)
-การขาดความภูมิใจในวิถีวัฒนธรรมดั้งเดิม ทั้งจากอคติของสังคมรอบข้างและการไม่ยอมรับจากคนในท้องถิ่น
-การเปลี่ยนเครื่องเซ่นไหว้จากการใช้เต่าตนุ มาเป็นไก่แทน ซึ่งในวิถีของชาวเลนั้นไม่สามารถทดแทนกันได้
กรณีวิถีชีวิตที่เปลี่ยนแปลงของชาวมอแกนแต่เดิมชาวมอแกนมีวิถีชีวิตที่ผูกติดกับทะเล และใช้สัญชาตญาณของการอยู่ร่วมกับทะเลเอาชีวิตรอดจากภัยสึนามิ สู่การเปลี่ยนแปลงในยุคที่เทคโนโลยีก้าวไกล และการแบ่งขอบเขตของรัฐ ทำให้เงื่อนไขในการดำรงชีวิตของชาวมอแกนได้รับผลกระทบโดยตรง เช่น การเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานต่างๆ อย่างการต้องขออนุญาตเดินทางออกนอกพื้นที่ การเข้าไม่ถึงบริการสาธารณสุข คุณภาพชีวิตตกต่ำ การเลือกปฏิบัติจากเจ้าหน้าที่รัฐ หรือมัศนคติต่อกลุ่มชาวเล

Critic Issues

จากปัญหาที่เกิดขึ้นกับกลุ่มชาวเล มีการเสนอวิธีการต่างๆ เช่น การรวมกลุ่มของชาวบ้านเพื่อหาหลักฐานการตั้งรกรากเดิมในพื้นที่เพื่อต่อสู้กับนายทุน เนื่องจากราคาที่ดินริมหาดในจังหวัดภูเก็ตมีราคาสูงกว่า 200% และเกิดการทุจริตโฉนดที่ดินเป็นจำนวนมาก และยื่นเสนอต่อศาลเพื่อพิสูจน์ว่า พื้นที่ริมหาดที่กลุ่มชาวเลอาศัยอยู่เป็นพื้นที่ที่อยู่มาแต่ดั้งเดิมและใช้ประโยชน์ร่วมกัน

Other Issues

Google Map

Map/Illustration

- พิธีลอยเรือ หน้า 45
- ดนตรีและเพลงรองเง็ง หน้า 51
- พื้นที่สุสานและพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ทางพิธีกรรมของชาวเลที่ถูกรุกราน หน้า 60
- ปฏิทินพิธีกรรมและประเพณีชาติพันธุ์ชาวเล หน้า 89

Text Analyst นุชจรี ศรีวิเชียร Date of Report 11 มี.ค 2563
TAG ชาวเล, การเปลี่ยนแปลง, วิกฤติ, มอแกน, มอแกลน, อูรักลาโว้ย, Translator -
 
 

 

ฐานข้อมูลอื่นๆของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
  ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในประเทศไทย
จารึกในประเทศไทย
จดหมายเหตุทางมานุษยวิทยา
แหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย
หนังสือเก่าชาวสยาม
ภาพยนตร์ชาติพันธุ์
ข่าวมานุษยวิทยา
ICH Learning Resources
ฐานข้อมูลเอกสารโบราณภูมิภาคตะวันตกในประเทศไทย
ฐานข้อมูลประเพณีท้องถิ่นในประเทศไทย
ฐานข้อมูลสังคม - วัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  หน้าหลัก
งานวิจัยชาติพันธุ์ในประเทศไทย
บทความชาติพันธุ์
ข่าวชาติพันธุ์
เครือข่ายชาติพันธุ์
เกี่ยวกับเรา
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  ข้อมูลโครงการ
ทีมงาน
ติดต่อเรา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
ช่วยเหลือ
  กฏกติกาและมารยาท
แบบสอบถาม
คำถามที่พบบ่อย


ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170 
Tel. +66 2 8809429 | Fax. +66 2 8809332 | E-mail. webmaster@sac.or.th 
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2549    |   เงื่อนไขและข้อตกลง