ปาก-ท้องและของกิน :
จริยธรรมและการเมืองเรื่องอาหารการกิน

Posted by admin | Posted in Uncategorized | Posted on 25-06-2009

“สำหรับผู้ลงทะเบียนที่ชำระเงินแล้ว ในการส่งหลักฐานโปรดเขียนชื่อ-นามสกุล ตัวบรรจงที่ชัดเจน เพื่อสะดวกต่อการจัดทำรายชื่อของฝ่ายลงทะเบียน หากผู้ลงทะเบียนท่านใดชำระเงินแล้วประสงค์ตรวจสอบรายชื่อ สามารถติดต่อได้ที่ คุณศิวัช 0 2880 9429 ต่อ 3811 และขอความกรุณาผู้ที่โอนเงินแล้วโปรดส่งสำเนาหลักฐานไม่เกิน 1 วัน เพื่อสะดวกต่อการออกใบเสร็จ และขอขอบคุณมา ณ ที่นี้”

ในโลกสมัยใหม่ กระบวนการผลิตอาหารเป็นไปอย่างซับซ้อน นวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเกี่ยวกับการผลิตอาหารเกิดขึ้นอย่างมากมาย เพื่อตอบสนองความต้องการในการบริโภค ภาคเกษตร ภาคอุตสาหกรรม สาธารณสุข ภาคการท่องเที่ยว ทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ ล้วนมีส่วนเกี่ยวข้องในการกำหนดชะตาชีวิต สุขภาพ การใช้ทรัพยากรธรรมชาติของผู้คนเรือนล้าน

ปรากฏการณ์เกี่ยวกับอาหารในยุคโลกาภิวัตน์จึงครอบคลุมหลายมิติ ในทางการเมืองอาหารถูกใช้เป็นเครื่องมือการต่อสู้ของคนกลุ่มต่างๆ ความขัดแย้ง การแย่งชิงที่ดินและทรัพยากรนำไปสู่ภาวะไร้ความมั่นคงทางอาหาร ในมิติของสุขภาพ
ก็เกิดภาวะ “อยากอด” ของคนมีอันจะกินคู่ขนานไปกับภาวะ “อดอยาก” ของคนไม่มีจะกิน เกิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารเสริม/ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใหม่ๆเพื่อรองรับตลาดผู้บริโภคที่ระแวดระวัง ใส่ใจในสุขภาพ ในเชิงสุนทรียะ/ผัสสะ สถาบันอาหาร ไม่ว่าจะเป็นวิทยาลัย มหาวิทยาลัย โรงเรียนสอนทำอาหาร โรงแรมชั้นนำ นิตยสารเกี่ยวกับอาหาร รายการทีวี หนังสือคู่มืออาหาร ได้ทำหน้าที่สร้างสรรค์เมนู ผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ อย่างต่อเนื่อง เพื่อตอบโจทย์เรื่อง
ความอร่อย คุณค่าทางโภชนาการ สุนทรียรสของอาหาร และความรื่นรมย์ของการกิน

เรื่องปากท้องและของกินมองเผินๆ จากแง่มุมของชีวิตประจำวันแล้วดูเหมือนจะเป็นเรื่องเล็กและเป็นเรื่องส่วนบุคคล
เมื่อเทียบกับเรื่องใหญ่เรื่องอื่นที่เกิดขึ้นในโลกใบนี้ แต่หากตั้งใจพินิจถึงความเกี่ยวข้องเชื่อมโยงระหว่างอาหาร
กับสิ่งแวดล้อม เทคโนโลยี อุตสาหกรรม โภชนาการ สุนทรียรส สำนึกชาติพันธุ์ และการต่อสู้ทางการเมืองแล้ว
เรื่องของอาหารและการกินไม่ใช่เรื่องเล็กๆ เนื่องจากอาหารที่เราบริโภคทุกวันนี้ไปสัมพันธ์กับเรื่องอื่นอย่างสลับซับซ้อนและแยบคายอย่างที่เราอาจมองข้ามไปในระดับชีวิตประจำวัน

ศูนย์ฯ ขอเชิญชวนท่านผู้สนใจ ตลอดจนท่านผู้ซึ่งในอนาคตจะกลายเป็นผู้มีส่วนร่วมในการกำหนดชะตากรรมของ
ปากท้องและชีวิตผู้คน ร่วมส่งบทความวิชาการเพื่อรับการพิจารณานำเสนอในการประชุมประจำปีทางมานุษยวิทยา
ครั้งที่ 9 เรื่อง ปาก-ท้องและของกิน: จริยธรรมและการเมืองเรื่องอาหารการกิน ระหว่างวันที่ 25-27 มีนาคม 2553
ณ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ภายใต้หัวข้อย่อยดังต่อไปนี้

กลุ่มอาหารกับพลวัตทางสังคม

  • มองสังคมและวัฒนธรรมผ่านการเปลี่ยนแปลงของอาหาร การเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมการกิน ประเภทของอาหาร และการปรุงแต่งอาหาร สะท้อนให้เห็นถึงความเคลื่อนไหวทางสังคมและวัฒนธรรมอย่างไร
  • มิติทางประวัติศาสตร์และก่อนประวัติศาสตร์ของอาหาร การสืบค้นสังคมและวัฒนธรรมของมนุษย์
    ยุคก่อนประวัติศาสตร์ผ่าน “ซาก” ของคนและอาหาร นัยทางสังคมและวัฒนธรรมของอาหารในจารึก และประวัติศาสตร์ของสงคราม ความขัดแย้ง การไล่ล่าอาณานิคมอันสืบเนื่องมาจากอาหาร
  • อาหารกับการสร้างชาติ อาหารถิ่น และอาหารแนวใหม่ นัยทางการเมืองและวัฒนธรรมของการประดิษฐ์และการรื้อฟื้นอาหารชนิดต่างๆ ต่อความภูมิใจในความเป็นชาติและท้องถิ่น ความเป็น
    ต้นตำหรับและความหลากหลายของอาหารในแต่ละท้องถิ่นท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์ การเกิดขึ้นของอาหารแนวใหม่ (fusion food) สะท้อนถึงภาพเคลื่อนไหวทางสังคมอย่างไร

กลุ่มวิเคราะห์ความหมายทางวัฒนธรรมของอาหาร

  • รสสัมผัส รสนิยม และจินตภาพของผู้บริโภคที่มีต่ออาหาร การสร้างหรือปรุงแต่งรสสัมผัสตั้งแต่ภาพ กลิ่น เสียง และรสชาติมีผลอย่างไรต่ออาหาร มีอาหารประเภทไหน รสสัมผัสชนิดใดที่ถูกทำให้ลืมหรือถูกรื้อฟื้นขึ้นมาใหม่ รสนิยมในการบริโภคกับประเด็นเรื่องอัตลักษณ์
  • อาหาร พิธีกรรม และความเชื่อ ข้อกำหนด ข้อห้าม ข้อยกเว้นทางศาสนาและความเชื่อซึ่งสัมพันธ์กับวัฒนธรรมการกินและการเซ่นสังเวย ตลอดจนการถือกำเนิดของมายาภาพเกี่ยวกับอาหารใน
    โลกสมัยใหม่ ความหมายของมารยาทในการกินอาหาร มารยาทบนโต๊ะอาหาร
  • ร่างกาย เพศสภาวะ และอาหาร ประสบการณ์และความแตกต่างในมิติของเพศสภาวะสัมพันธ์อย่างไรกับวัฒนธรรมการกินและรังสรรค์อาหารร่างกายเล่าถึงอาหารและอาหารเล่าถึงความใฝ่ฝันเกี่ยวกับ
    ร่างกายอย่างไร
  • ชาติพันธุ์ ชนชั้น อาหารกับการเปลี่ยนผ่านของความเป็นชาติพันธุ์  อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม
    และชนชั้นภายใต้วัฒนธรรมการกิน

กลุ่มจริยธรรมของอาหารการกิน

  • ความตะกละ ความตะกละคือข้อกล่าวหาทางศีลธรรมที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมการบริโภค
    ทั้งในเชิงเศรษฐกิจและโดยเฉพาะในทางวัฒนธรรม คำถามคือ ความตะกละเป็นหลักการสากลหรืออยู่ที่ว่า “ผู้บริโภคมาก” เป็นใครในสังคมกันแน่
  • อคติและความรุนแรงเกี่ยวกับอาหาร มายาคติเกี่ยวกับการกินของแปลกและหายาก การกินคน และความอิหลักอิเหลื่อทางจริยธรรมในอุตสาหกรรมการผลิตอาหาร

กลุ่มอนาคตของอาหารและอนาคตของมนุษย์

  • อิทธิพลของอุตสาหกรรมข้ามชาติกับประเด็นเรื่องความมั่นคงทางอาหาร
  • ทำไมความอดอยากจึงยังคงเป็นปัญหาในหลายภูมิภาคของโลก
  • อุตสาหกรรมอาหารสัมพันธ์กับปัญหาการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพอย่างไร
  • ร่างกายของมนุษย์เปลี่ยนแปลงไปจากการผลิตอาหารในอุตสาหกรรมยุคใหม่เพียงใด
  • ขบวนการอาหารทางเลือกจะเป็นทางออกให้กับมนุษยชาติได้หรือไม่