สร้างพระแก้วมรกตจำลอง ผิดกฎหมาย?

ตามที่มีข่าวครึกโครมในขณะนี้เกี่ยวกับกรรม (การกระทำ) ต่างๆ ของพระเกจิอาจารย์ชื่อดังที่มีลูกศิษย์ลูกหามากมายรูปหนึ่ง ได้ก่อให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ของสังคมในวงกว้าง หนึ่งในกรรมเหล่านั้นคือ การสร้างพระแก้วมรกตจำลององค์ใหญ่ที่สุดในโลก หน้าตักกว้าง 15 เมตร สูง 18 เมตร ตามคำอาราธนาของพระอินทร์ (http://www.luangpunenkham.com/wat-pa-kuntitum/buddha/ณ สำนักสงฆ์ขันติธรรม จังหวัดศรีสะเกษ

นายสหวัฒน์ แน่นหนา อธิบดีกรมศิลปากร ให้สัมภาษณ์ว่าการสร้างพระแก้วมรกตจำลองของวัดแห่งนี้ดำเนินการไม่ถูกต้องตามระเบียบ เนื่องจากไม่ได้ขออนุญาตก่อนการสร้าง

หลายท่านอาจเคยพบเห็นพระแก้วมรกตองค์จำลองในตลาดพระ ร้านเช่าพระ หลายท่านอาจมีบูชาอยู่ในบ้าน และหลายท่านอาจบูชาองค์เล็กสวมใส่สายสร้อยห้อยคอ โดยที่ไม่เคยทราบมาก่อนเลยว่า การสร้างองค์จำลองพระแก้วมรกตโดยไม่ได้รับอนุญาตจากทางการ เป็นการกระทำที่ “ผิดกฎหมาย”

ระเบียบที่ท่านอธิบดีกรมศิลปากรอ้างถึงคือ “ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการก่อสร้างอนุสาวรีย์แห่งชาติ และการจำลองพระพุทธรูปสำคัญ พ.ศ.2520” ซึ่งถือเป็นกฎหมายฉบับหนึ่ง

ระเบียบฉบับนี้เกิดขึ้นจากมติคณะรัฐมนตรีที่ประชุมเมื่อวันที่ 20 เมษายน 2520 โดยให้กรมศิลปากร เป็นผู้รับผิดชอบพิจารณาและควบคุมการก่อสร้างอนุสาวรีย์บุคคลสำคัญของชาติไทย ส่วนการจำลองพระพุทธรูปสำคัญและพระบรมรูปพระมหากษัตริย์ในราชวงศ์จักรีนั้น ต้องได้รับพระบรมราชานุญาต โดยเสนอผ่านกรมศิลปากร และสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี

เหตุผลที่อ้างถึงในการออกระเบียบดังกล่าวคือ “เพื่อธำรงรักษาเอกลักษณ์และศิลปวัฒนธรรมของชาติไทยไว้มิให้เสื่อมสูญ”

พระพุทธรูปสำคัญที่ระบุในระเบียบฉบับนี้ มีอยู่ 61 องค์ด้วยกัน 

                     1.พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร (แก้วมรกต)   2.พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก   3.พระพุทธเลิศหล้านภาลัย   4.พระสัมพุทธพรรณี (วัดพระศรีรัตนศาสดาราม)    5.พระพุทธบุษยรัตน จักรพรรดิพิมลมณีมัย

                     6.พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร (แก้วมรกตน้อย)   7.พระพุทธบุษยรัตนน้อย   8.พระนิรันตราย   9.พระพุทธเพชรญาณ   10.พระพุทธนรสีห์   11.พระชัยนวรัตน   12.พระพุทธสิหิงค์   

                     13.พระพุทธเทวปฏิมากร   14.พระพุทธศาสดาฯ   15.พระพุทธมารวิชัย   16.พระพุทธโลกนาถ   17.พระพุทธชินราช (วัดพระเชตุพนฯ)   18.พระพุทธชินสีห์ (วัดพระเชตุพนฯ)   19.พระพุทธปาลิไลยก์

                     20.พระศรีสากยมุนี   21.พระพุทธตรีโลกเชษฐ   22.พระพุทธธรรมมิสรราช   23.พระพุทธนฤมิตร   24.พระพุทธชินสีห์ (วัดบวรนิเวศวิหาร)   25.พระศาสดา (วัดบวรนิเวศวิหาร)   26.พระโต

                     27.พระไสยา   28.พระพุทธวชิรญาณ   29.พระพุทธปัญญาอัคคะ   30.พระสมุทรนินนาท   31.พระพุทธอนันตคุณ อดุลยบพิตร   32.พระพุทธสิงหิงคปฏิมากร   33.พระพุทธอังคีรส

                     34.พระพุทธชินราช (วัดเบญจมบพิตร)   35.พระสักยสิงห์   36.พระหริภุญชัยโพธิสัตว์   37.พระพุทธนรสีห์น้อย   38.พระอัฏฐารส ศรีสุคตทศพลญาณบพิตร   39.พระพุทธไตรรัตนนายก (วัดกัลยาณมิตร)

                     40.พระศาสดา (วัดสุวรรณาราม)   41.พระสัมพุทธพรรณี (วัดราชาธิวาส)   42.พระทศพลญาณ ปางมารวิชัย   43.พระสิทธารถ   44.พระเศรษฐตมมุนี   45.พระสุรภีพุทธพิมพ์   

                     46.พระสิหิงค์ (วัดพระปฐมเจดีย์)   47.พระพุทธชินราช (วัดพระมหาธาตุฯ จังหวัดพิษณุโลก)   48.พระร่วงโรจนฤทธิ์ ศรีอินทราทิตย์ธรรโมภาส มหาวชิราวุธราชปูชนียบพิตร   49.พระสัมพุทธมุนี

                     50.พระพุทธนฤมลธรรโมภาส   51.พระพุทธมหาโลกาภินันท์   52.พระพุทธไตรรัตนนายก (วัดพนัญเชิง)   53.พระเสริม   54.พระแซกดำ   55.พระฉันสมอ   56.พระใส   57.พระแสนเมืองมหาชัย

                     58.พระแสนเมืองเชียงแตง   59.พระอินทรแปลง   60.พระอรุณ   61.พระศรีศากยะทศพลญาณประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์ 

ผู้ที่ต้องการจำลองพระพุทธรูปสำคัญตามที่ระบุอยู่ในระเบียบ ต้องแจ้งความประสงค์ขออนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรถึงอธิบดีกรมศิลปากร (ก่อนการจัดสร้างหรือจำลอง) พร้อมแนบเอกสารแจ้งข้อมูลเหล่านี้เพื่อประกอบการพิจารณา

                     (1) ชื่อและประวัติความสำคัญของพระพุทธรูปที่ขอจำลอง

                     (2) เหตุผลและวัตถุประสงค์ในการขอจำลองพระพุทธรูปสำคัญ

                     (3) รูป ลักษณะ ขนาด หรือแบบรายการของพระพุทธรูปที่จำลองแล้ว

                     (4) จำนวนที่ขอจำลอง และชนิดของวัสดุที่ใช้จำลอง

                     (5) รายละเอียดอื่นๆ รวมทั้งชื่อหน่วยงาน บุคคล หรือนิติบุคคลที่รับผิดชอบดำเนินการจำลองพระพุทธรูปสำคัญ

ทั้งนี้ หากอธิบดีกรมศิลปากรพิจารณาเห็นชอบในคำขออนุญาตจำลองพระพุทธรูปสำคัญแล้ว จะนำเสนอรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (ปัจจุบันคงต้องนำเสนอรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม) เพื่อนำความกราบบังคมทูลขอพระราชทานพระบรมราชานุญาต โดยผ่านสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ตามมติคณะรัฐมนตรีต่อไป

ในกรณีที่ได้รับพระบรมราชานุญาตจำลองพระพุทธรูปสำคัญแล้ว กรมศิลปากรยังมีหน้าที่ควบคุมการจัดสร้างหรือการจำลองพระพุทธรูปสำคัญอย่างใกล้ชิด เพื่อให้เป็นไปตามหลักการและวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้

สรุปความได้ว่า การสร้างองค์จำลองพระพุทธรูปสำคัญ  (61 องค์) จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากทางการก่อน หากยังไม่ได้รับอนุญาตจากทางการ นับเป็นกรรมที่ผิดกฎหมายไทย

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะมีระเบียบการจำลองพระพุทธรูปสำคัญชัดเจน แต่จากกรณีตัวอย่าง ณ สำนักสงฆ์ขันติธรรม ที่ได้จัดสร้างองค์พระแก้วมรกตจำลองไปแล้ว โดยยังไม่ได้ดำเนินการขออนุญาต ทำให้ทราบเป็นความรู้อีกอย่างหนึ่งว่า กรมศิลปากรไม่มีอำนาจในการสั่งชะลอหรือระงับการจำลอง เพราะไม่ได้กำหนดบทลงโทษผู้ที่ฝ่าฝืน คงทำกรรม (การกระทำ) ได้เพียง “ขอให้ผู้จัดทำจำลองเร่งดำเนินการขออนุญาตให้ถูกต้องตามกฎหมาย”

 

ทนงศักดิ์ เลิศพิพัฒน์วรกุล