ความไม่พยาบาท

อ่าน กัน มัน ดี Anthropology Review ตอน...
 
ความไม่พยาบาท
 
รีวิวโดย   อ.ณัชรดา สมสิทธิ์  ภาควิชาสารัตถศึกษา คณะศิลปศาสตร์  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
 
กลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นช่วงเวลาที่ประเทศไทยมีการปรับตัวครั้งสำคัญ เนื่องมาจากอิทธิพลของลัทธิจักรวรรดินิยม และการล่าอาณานิคมของชนชาติตะวันตก (ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, 2559 : 14-17) ผลจากอิทธิพลดังกล่าวทำให้ชนชั้นนำสยามเริ่มตระหนักถึงอำนาจของชนชาติตะวันตก และเริ่มเรียนรู้มโนทัศน์ วิทยาการ และวัฒนธรรมจากตะวันตกมากขึ้น ซึ่งสิ่งหนึ่งที่ชนชั้นนำสยามในขณะนั้นให้ความสนใจก็คือ Novel หรือ บันเทิงคดีร้อยแก้วขนาดยาวจากตะวันตก
 
ความสนใจต่อบันเทิงคดีร้อยแก้วรูปแบบใหม่นี้ทำให้นักเขียนไทยเริ่มแปลและแต่งนวนิยายไทยขึ้น โดยนวนิยายไทยเรื่องแรกตามประวัติวรรณคดีก็คือเรื่อง “ความไม่พยาบาท” แต่งโดย “นายสำราญ” หรือหลวงวิลาศปริวัตร (ครูเหลี่ยม) นวนิยายเรื่องนี้ตีพิมพ์รวมเล่มครั้งแรกในปี พ.ศ. 2458 หากแต่นวนิยายเรื่องนี้กลับสู้กระแสความนิยมของนวนิยายแปลจากต่างประเทศไม่ได้ เมื่อไม่มีผู้นิยมก็ไม่มีผู้เก็บรักษา นวนิยายเรื่องนี้จึงสูญหายไปตามกาลเวลา และไม่ปรากฏเป็นหลักฐานแม้แต่ในหอสมุดแห่งชาติ ทำให้นักอ่าน นักวิชาการ หรือนักสะสมในยุคหลังไม่สามารถตามหาต้นฉบับได้ นวนิยายเรื่องนี้จึงเป็นเพียงข้อมูลที่จดจำหรือท่องต่อๆ กันมาโดยไม่มีใครได้อ่านนวนิยาย จนปี พ.ศ. 2544 หรือ 86 ปีให้หลัง จึงมีผู้พบต้นฉบับและได้มีการนำนวนิยายไทยเรื่องแรกนี้มาตีพิมพ์อีกครั้ง
 
การอ่านนวนิยายเรื่องแรกของไทยในช่วงเวลามากกว่า 100 ปีให้หลัง ทำให้พบว่านวนิยายเรื่องแรกของไทยนี้มีประเด็นที่น่าสนใจหลายประเด็น ไม่ว่าจะเป็นประเด็นที่เกี่ยวกับการสังสรรค์วัฒนธรรม การยกย่องวัฒนธรรมเดิมของตนและวิพากษ์วิจารณ์วัฒนธรรมใหม่ การเลียนแบบกระแสสังคม สิทธิเสรีภาพของชายและหญิงที่แทบไม่เปลี่ยนแปลงในระยะเวลา 100 ปี การแทนค่าความทันสมัยให้เป็นเสมือนสิ่งมัวเมาทำให้คนหลงผิด (ทักษ์ เฉลิมเตรียณ,2558 : 36) หรือแม้แต่การเลือกใช้แนวคิดเรื่องการให้อภัยและปล่อยวางในตอนจบของเรื่อง ซึ่งปัจจุบันก็ยังมีคนไม่น้อยที่เลือกปฏิบัติธรรมเป็นทางออกให้กับชีวิต อีกทั้งผู้ประพันธ์ยังได้แสดงให้เห็นถึงความชำนาญในการใช้รูปแบบวรรณกรรมตะวันตกมาเล่าเรื่องชาวไทยและวิพากษ์สังคมไทยได้อย่างดีอีกด้วย 
 
หนังสืออ้างอิง
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2559). ประวัติศาสตร์การเมืองไทยประเทศไทย พ.ศ. 2475- 2500. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์. 
ทักษ์ เฉลิมเตียรณ. (2558). อ่านจนแตก วรรณกรรม ความทันสมัย และความเป็นไทย. กรุงเทพฯ: อ่าน.