ประเด็นหลัก

ศิลปะการแสดงพื้นบ้าน (Folk Performing Arts) มีความสำคัญในฐานะเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สะท้อนวิธีคิด ความเชื่อ อุดมการณ์ และอัตลักษณ์ของกลุ่มคน ซึ่งอาศัยการแสดงออกทั้งในด้านลีลาท่าทาง การเคลื่อนไหว การพูด การร้อง การเต้น การบรรเลง การขับกล่อม และการละเล่นต่างๆ ซึ่งปรากฏอยู่ในประเพณี พิธีกรรม และเทศกาลของท้องถิ่น การแสดงเหล่านี้มีทั้งความงดงามและมีความหมายทางวัฒนธรรม เพราะใช้สื่อสารให้สมาชิกในชุมชนมีสำนึกร่วมเดียวกัน และสื่อสารกับบุคคลภายนอกให้รู้ว่าวัฒนธรรมของกลุ่มแตกต่างจากวัฒนธรรมอื่นอย่างไร

ในการศึกษาทางมานุษยวิทยา การแสดงพื้นบ้านคือปรากฏการณ์ทางสังคมและวัฒนธรรมที่น่าสนใจ Victor Turner (1987, 1988) เคยกล่าวว่าการแสดงคือภาพสะท้อนของ “ชีวิตทางสังคม” ซึ่งบุคคลจะใช้การแสดงเป็นสื่อในการวิพากษ์วิจารณ์หรือตอกย้ำกฎระเบียบของสังคม การแสดงพื้นบ้านยังมีการปรับตัวไปตามการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เราจำเป็นต้องทำความเข้าใจพลวัตทางสังคมและวัฒนธรรมที่ปรากฏอยู่ในการแสดงพื้นบ้าน คนท้องถิ่นอาจใช้การแสดงพื้นบ้านภายใต้บริบทที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น จากเดิมที่เคยแสดงในพิธีกรรมทางศาสนา อาจเปลี่ยนไปสู่การแสดงเพื่อการท่องเที่ยวและการส่งเสริมอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม

Frank J. Korom (2013) อธิบายว่าในยุคโลกาภิวัตน์และวัฒนธรรมข้ามพรมแดนภายใต้ระบบทุนนิยมโลกปัจจุบัน ศิลปะการแสดงในท้องถิ่นต่างๆ กลายเป็นสิ่งประดิษฐ์ทางวัฒนธรรมที่ถูกนำไปใช้เพื่อสร้างอัตลักษณ์ เพื่อสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ และเพื่อสะท้อนการเปลี่ยนแปลงในการดำเนินชีวิต ศิลปะการแสดงพื้นบ้านจึงเป็นทั้งงานสร้างสรรค์ทางสุนทรียะและงานทางการเมืองที่ใช้ตอกย้ำอัตลักษณ์ของกลุ่มคน เราจำเป็นต้องทำความเข้าใจความซับซ้อนของการแสดงพื้นบ้านที่คนท้องถิ่นใช้เป็นเครื่องมือในการไกล่เกลี่ยต่อรองกับคนกลุ่มต่างๆ

ในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีวัฒนธรรมเกี่ยวกับการแสดงพื้นบ้านอย่างหลากหลายและเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ประเภทของศิลปะการแสดงในที่นี้จะครอบคลุม 6 ลักษณะ ได้แก่ การฟ้อน เต้นและร่ายรำ การแสดงละคอนที่เป็นเรื่อง การเล่นดนตรี การร้องสด การแสดงที่ใช้หุ่น และกายกรรม การแสดงเหล่านี้จะสะท้อนความคิด ความเชื่อ โลกทัศน์ และวิถีชีวิตของคนในท้องถิ่น ซึ่งปรากฏอยู่ในพิธีกรรมทางศาสนา พิธีกรรมเกี่ยวกับชีวิต พิธีกรรมทางเกษตรกรรม และเทศกาลงานประเพณีต่างๆ

การประชุมครั้งนี้จะเปิดโอกาสให้นักวิชาการไทยและต่างชาติ ที่กำลังศึกษาวิจัยเกี่ยวกับศิลปะการแสดงพื้นบ้านในภูมิภาคอาเซียนได้นำเสนอองค์ความรู้ใหม่ๆต่อสาธารณะ และเปิดโอกาสให้คนท้องถิ่นทั้งไทยและในกลุ่มประเทศอาเซียนได้นำศิลปะการแสดงพื้นบ้านของตนมาเผยแพร่ต่อสังคม

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อส่งเสริมให้นักวิชาการนำเสนอผลงานวิชาการที่เกี่ยวข้องกับการแสดงพื้นบ้านในภูมิภาคอาเซียน
  2. เพื่อสนับสนุนให้สังคมไทยมีโอกาสเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมของประเทศในภูมิภาคอาเซียน
  3. เพื่อส่งเสริมให้คนท้องถิ่นในภูมิภาคอาเซียนได้เรียนรู้และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ทางวัฒนธรรมผ่านการแสดงพื้นบ้านของแต่ละประเทศ
  4. เพื่อสนับสนุนการสร้างฐานข้อมูลเกี่ยวกับสังคม-วัฒนธรรมอาเซียน ที่ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรกำลังดำเนินการ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

  1. เกิดองค์ความรู้ใหม่ๆเกี่ยวกับการศึกษาในประเด็นการแสดงพื้นบ้านในภูมิภาคอาเซียน
  2. คนไทยมีโอกาสเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมการแสดงพื้นบ้านในภูมิภาคอาเซียน
  3. คนท้องถิ่นในภูมิภาคอาเซียนมีโอกาสแลกเปลี่ยนประสบการณ์ทางวัฒนธรรมผ่านการแสดงพื้นบ้าน
  4. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรได้ข้อมูลเกี่ยวกับการแสดงพื้นบ้านในอาเซียนเพื่อนำไปจัดทำเป็นฐานข้อมูล

ผลผลิต

  1. บทความวิชาการที่นำเสนอในเวที
  2. หนังสือจากการประชุม
  3. วีดิทัศน์บันทึกการแสดงของ 10 ประเทศในอาเซียน
  4. นิทรรศการ
  5. การออกร้านจากประเทศในอาเซียน 10 ประเทศ
  6. สาธิตการแสดงพื้นบ้าน

รูปแบบกิจกรรม

  1. การปาฐกถาพิเศษเพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โดยนักวิชาการผู้ทรงคุณวุฒิ
  2. การเสนอบทความวิชาการของนักวิชาการไทยและต่างชาติ
  3. การแสดงพื้นบ้านจากกลุ่มประเทศอาเซียน 10 ประเทศ
  4. การออกร้านจำหน่ายสินค้าจากกลุ่มประเทศอาเซียน 10 ประเทศ
  5. การจัดนิทรรศการจากกลุ่มประเทศอาเซียน 10 ประเทศ
  6. การประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องดนตรีและการแสดงพื้นบ้าน

สถานที่จัดประชุม

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)

วันเวลา

4-6 กันยายน 2558

กลุ่มเป้าหมาย

นักวิชาการ นักศึกษา ประชาชน นักกิจกรรมทางวัฒนธรรม จำนวนผู้เข้าร่วมประชุม 300 คน