ลืมรหัสผ่าน?

  Log in
   
สมัครสมาชิก
  Sign up
 
English (US)
 
ค้นหาข้อมูล
ค้นหาแบบละเอียด
พิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน  
  รีวิวพิพิธภัณฑ์โดยทีมงานและสมาชิก  
 
รีวิวของพิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน
เขียนโดย: webmaster (1093 เรื่อง) | เมื่อวันที่: 13 ธันวาคม 2559
“กรมศิลปากรเข้าสำรวจตั้งแต่ พ.ศ. 2508 [กรมศิลปากร, โบราณวัตถุสมัยทวารวดีแห่งใหม่(Some recently discovered sites of Dvaravti period) และรายงานการขุดค้นโบราณวัตถุสถาน ณ บ้านเขาไม้เดน อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์, กรุงเทพ:กรมศิลปากร, 2508.] เมื่อเข้าสำรวจพบโบราณสถานทั้งหมด 16 แห่งและมีเจดีย์ 4 องค์ที่อยู่ในบริเวณวัดเขาไม้เดน ส่วนโบราณวัตถุที่ขุดค้นพบในครั้งนั้นได้รับการจัดแสดงไว้ที่วังนารายณ์

พิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดนจัดแสดงข้าวของที่เก็บไว้จากการค้นพบชาวบ้านโดยบังเอิญ พอมากเข้า เลยทำเป็นพิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์สร้างเมื่อ พ.ศ. 2549 ปีนั้นก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ และยังคงมีคนนำของมาถวายให้วัดมาเรื่อยๆ วัตถุเหล่านี้ขุดพบโดยบังเอิญในเนื้อที่บ้านเขา ล้วนสะท้อนให้ดินแดนอารยธรรมสุวรรณภูมิ สมัยทวารวดี”

พระอธิการธีรศักดิ์ เจ้าอาวาสวัดเขาไม้เดน กล่าวขึ้นเมื่อเริ่มนำชมพิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน ในเอกสารของกรมศิลปากร ระบุไว้ว่า “โบราณสถานและคูเมืองตั้งอยู่ตรงฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยาและตะวันตกของเทือกเขาไม้เดน ระหว่างกิโลเมตรที่ 307-308 ถนนพหลโยธิน เส้นทางถนนพหลโยธินแล่นทับคูเมืองชั้นนอกด้านตะวันออกไปบางตอน มีโบราณสถาน เข้าใจว่าเป็นฐานะของพระสถูปเจดีย์อยู่ทางเชิงเขาโคกไม้เดน ด้านตะวันออกและบนยอดเขาปกล้น เท่าที่สำรวจพบแล้วมี 16 แห่ง”
 
พิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดนเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนมีหน้าต่างโดยรอบ เพื่อจัดเก็บและจัดแสดงวัตถุต่างๆ ที่มีผู้ถวายให้กับวัดเขาไม้เดน พระอธิการธีรศักดิ์กล่าวอธิบายความต่อด้วยว่า “อาตมาจำพรรษาตั้งแต่ พ.ศ. 2542 ได้ 18 ปี ในช่วงระยะดังกล่าว มีคนนำสิ่งเหล่านี้มาถวาย ก่อนหน้านั้นไม่มีคนเอามาถวาย อาตมาเป็นคนสนใจ เพราะในย่านนี้มีโบราณสถาน เราเสาะหาด้วย ตอนนั้น นายอนันต์ ชูโชติ ผู้อำนวยการฯ กรมศิลป์ ที่ 4 ส่งอาตมาไปอบรมที่วัดใหญ่ พิษณุโลก พ.ศ.2543 ได้รับความรู้และเป็นความชอบในโบราณสถาน เริ่มเก็บสะสมตั้งแต่นั้นมา”

การสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ใช้เงินจำนวนหนึ่งล้านหนึ่งแสนบาท โดยได้รับจากเงินผ้าป่า “เงินศิษย์เก่าอำนวยศิลป์ เพราะอาจารย์เป็นศิลป์เก่าอำนวยศิลป์รุ่นหญ้าแพรก” และใช้เวลาสองปี การจัดแสดงโบราณวัตถุปรากฏทั้งชั้นบนและชั้นล่างของอาคารพิพิธภัณฑ์ โดยมีการนำเสนอโบราณวัตถุในตู้กระจกมีลักษณะเป็นตู้สี่เหลี่ยมทรงสูง และแบ่งเป็นสองชั้นภายในตู้ ซึ่งท่านเจ้าอาวาสบอกว่า “เป็นผู้ออกแบบเอง” และให้ช่างในพื้นที่จัดทำเพื่อจัดเก็บและนำเสนอโบราณวัตถุ

โบราณวัตถุประกอบด้วยภาชนะดินเผา เครื่องประดับ แวดินเผา รูปปั้น รูปเคารพ องค์ประกอบสถาปัตยกรรม โครงกระดูก โบราณวัตถุเหล่านี้ได้รับการขึ้นทะเบียนโดยกรมศิลปากร ส่วนการจัดแสดงที่ปรากฏอยู่ได้รับการจัดประเภทและจัดแสดงโดยเจ้าหน้าที่กรมศิลปากรด้วยเช่นกัน วัตถุต่างๆ ได้รับการนำเสนอสลับกับป้ายนิทรรศการมีลักษณะเคลื่อนที่ไปยังภายนอกได้โดยสะดวก ป้ายนิทรรศการหนึ่งกล่าวถึงความเป็นมาของชื่อวัดและการอธิบายถึงสถานที่ตั้งของเมืองโบราณไว้ว่า

“วัดเขาไม้เดน มีชื่อเดิมว่า วัดโคกไม้เดน ไม่มีหลักฐานว่าเปลี่ยนจาก โคกไม้เดน เป็น เขาไม้เดน ตั้งแต่เมื่อไร สำหรับ ไม้เดน เป็นชื่อต้นไม้ยืนต้นขนาดกลาง มีผลเล็ก ผลอ่อนจะมีสีเขียวอ่อน ผลแก่จะมีสีแดง รสหวาน รับประทานได้ จึงเป็นที่มาของชื่อหมู่บ้านตั้งอยู่เชิงเขาไม้เดน บริเวณนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของเมืองเก่าสมัยทวารวดีที่มีชื่อว่า “เมืองบน”

วัตถุโดยส่วนใหญ่ไม่สามารถระบุที่มาได้อย่างชัดเจนและไม่มีข้อมูลในการเสนอมากนัก ยกเว้นตู้ที่จัดแสดงวัตถุ ที่มีการให้ข้อมูลในชั้นหลังว่า “ปู่เมฆ” ตามเอกสารที่ผู้เขียนได้รับจากเจ้าอาวาส วัตถุดังกล่าวจัดแสดงอยู่บนชั้นสองของอาคาร โดยมีการนำข้อมูลจากสูจิบัตรเนื่องในงาน “ปั้นเมฆ” ขอฝน พิธีกรรมดึกดำบรรพ์ของสุวรรณภูมิ เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2552 ณ หอประชุม มหาวิทยาลัยศิลปากร (วังท่าพระ) ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ได้รับการสนับสนุนจากมติชน ข่าวสด และครอบครัวคุณพันธุ์-ครอบครัวบุญจับ เอกสารดังกล่าวได้รับการเรียบเรียงโดย อาจารย์ ศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ อาจารย์กำหนดอายุของ “ปู่เมฆ” ราว 2,500 ปี โดยระบุไว้เอกสารว่า พบที่เขาบ่อพลับ ต.ม่วงนัก อ.พยุหะคีรี จ.นครสวรรค์ ในนิทรรศการกล่าวไว้ว่า

“ปู่เมฆ เป็นตุ๊กตาทำจากโลหะสำริด พบบริเวณโบราณสถานเมืองบน ห่างไปทางทิศใต้ใกล้บ้านเขาบ่อพลับ มีอายุราว 2,500 ปี
ปู่เมฆใช้ในการประกอบพิธีกรรม ปั้นเมฆเพื่อเป็นการขอฝนในกิจพิธีของศาสนาผีชนพื้นเมืองชาวอุษคเนย์ ซึ่งชาวตะวันตกได้เรียกพื้นที่บริเวณนี้ว่า สุวรรณภูมิ
ในพิธีกรรมขอฝนหรือปั้นเมฆนี้ จะมีตุ๊กตาที่ปั้นท่าทางคล้ายกบ ยกมือขึ้นเหนือศีรษะ จะมีทั้งเพศชายและเพศหญิง โดยจะแสดงให้เห็นอวัยวะเพศอย่างเด่นชัด (ขณะนี้พบเฉพาะเพศชาย) และมีตุ๊กตาอื่นๆ ประกอบอีกเช่น ตุ๊กตากบ ตุ๊กตาตะกวด ตุ๊กตาปลาช่อน ฯลฯ ร่วมอยู่ในพิธีนี้ด้วย และจะมีมนต์กำกับดังนี้ ปั้นเมฆเสกคาถา เอาผ้าบังคน ปั้น... ปั้น... ฝนก็เทลงมา เทลงมา”

ในเอาสารของอาจารย์ศิริพจน์ แสดงให้เห็นไว้ในส่วนสรุปว่า “ตุ๊กตาปั้นเมฆและตุ๊กตารูปตะกวดสำริดจากบ้านเขาบ่อพลับ จึงเป็นหลักฐานเก่าแก่ที่สุดของการ ‘ปั้นเมฆ’ขอฝน พิธีกรรมดึกดำบรรพ์ของสุวรรณภูมิ” การเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดนทำให้เห็นมิติทางโบราณคดีที่สะท้อนให้เห็นวัฒนธรรมทวราวดีในเขตพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์ที่มีมาอย่างช้านาน.

ชีวสิทธิ์ บุณยเกียรติ / เขียน
สำรวจข้อมูลภาคสนาม วันที่ 26 ตุลาคม 2559

ชอบ  |  แจ้งลบ


 
   
รีวิวพิพิธภัณฑ์นี้ ส่งให้เพื่อน แก้ไขข้อมูลพิพิธภัณฑ์นี้
 
  พิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน  
: วัดเขาไม้เดน หมู่ที่ 8 ตำบลท่าน้ำอ้อย อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์ 60130
: 080-1168523 พระอธิการธีรศักดิ์
: -
: กรุณาติดต่อล่วงหน้า
: ไม่เสียค่าเข้าชม
: -
: -
: 2549
: โบราณวัตถุสมัยทวารวดี
จัดการโดย : วัดและชุมชน
เนื้อหา : โบราณคดี
สถานะ : เปิดดำเนินการ
อัพเดท 13 ธ.ค. 2559
  โหวต
ยังไม่มีผู้โหวต
  ผังจัดแสดง  
ผังจัดแสดงของพิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน
ดูผังจัดแสดงทั้งหมด+
  แผนที่  
  วีดีโอ  
ดูวีดีโอทั้งหมด+
  แผ่นพับ  
ดูแผ่นพับทั้งหมด +
  พิพิธภัณฑ์อื่นๆที่คุณอาจสนใจ  
พิพิธภัณฑ์ วีอาร์ คิงเพา​เวอร์ คอม​เพล็กซ์
พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นบ้านดงคอน วัดโคกดอกไม้
อาคารแสดงโบราณวัตถุสมัยทวารวดี โรงเรียนบ้านไร่ประชาสรรค์
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อินทร์บุรี
พิพิธภัณฑ์วัดพระปฐมเจดีย์
 ดูทั้งหมด
  ข้อมูลที่เกี่ยวข้องจากฐานข้อมูลอื่นๆของ ศมส.  
จารึกหลังพระพิมพ์ดินเผาเมืองฟ้าแดดสูงยาง ๒
จารึกเสาแปดเหลี่ยม (ชัยนาท)
  Tags  
แหล่งโบราณคดีบ้านเขาบ่อพลับ, ทวารวดี,
  แฟนพิพิธภัณฑ์
ฐานข้อมูลอื่นๆของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
  งานวิจัยทางชาติพันธุ์
จารึกในประเทศไทย
แหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย
จดหมายเหตุทางมานุษยวิทยา
หนังสือเก่าชาวสยาม
ภาพยนตร์ชาติพันธุ์
ข่าวมานุษยวิทยา
ICH Learning Resources
เอกสารโบราณภูมิภาคตะวันตกในประเทศไทย
ฐานข้อมูลประเพณีท้องถิ่นในประเทศไทย
ฐานข้อมูลสังคม - วัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  รีวิวพิพิธภัณฑ์
เพิ่มพิพิธภัณฑ์ใหม่
พิพิธภัณฑ์วิทยา
บทความ
Blog
ข่าวพิพิธภัณฑ์
เทศกาลพิพิธภัณฑ์
เพื่อนพิพิธภัณฑ์
เกี่ยวกับเรา
  ข้อมูลโครงการ
ทีมงาน
ติดต่อเรา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
facebook
e-newsletter
ช่วยเหลือ
  กฏกติกาและมารยาท
คำถามที่พบบ่อย
แนะนำและแจ้งปัญหา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170
Tel. +66 2 8809429 | Fax. +66 2 8809332 | E-mail. webmaster@sac.or.th 
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2549 | เงื่อนไขและข้อตกลง