ลืมรหัสผ่าน?

  Log in
   
สมัครสมาชิก
  Sign up
 
English (US)
 
ค้นหาข้อมูล
ค้นหาแบบละเอียด
พิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน  
  รีวิวพิพิธภัณฑ์โดยทีมงานและสมาชิก  
 
รีวิวของพิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน
เขียนโดย: webmaster (1081 เรื่อง) | เมื่อวันที่: 13 ธันวาคม 2559
“กรมศิลปากรเข้าสำรวจตั้งแต่ พ.ศ. 2508 [กรมศิลปากร, โบราณวัตถุสมัยทวารวดีแห่งใหม่(Some recently discovered sites of Dvaravti period) และรายงานการขุดค้นโบราณวัตถุสถาน ณ บ้านเขาไม้เดน อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์, กรุงเทพ:กรมศิลปากร, 2508.] เมื่อเข้าสำรวจพบโบราณสถานทั้งหมด 16 แห่งและมีเจดีย์ 4 องค์ที่อยู่ในบริเวณวัดเขาไม้เดน ส่วนโบราณวัตถุที่ขุดค้นพบในครั้งนั้นได้รับการจัดแสดงไว้ที่วังนารายณ์

พิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดนจัดแสดงข้าวของที่เก็บไว้จากการค้นพบชาวบ้านโดยบังเอิญ พอมากเข้า เลยทำเป็นพิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์สร้างเมื่อ พ.ศ. 2549 ปีนั้นก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ และยังคงมีคนนำของมาถวายให้วัดมาเรื่อยๆ วัตถุเหล่านี้ขุดพบโดยบังเอิญในเนื้อที่บ้านเขา ล้วนสะท้อนให้ดินแดนอารยธรรมสุวรรณภูมิ สมัยทวารวดี”

พระอธิการธีรศักดิ์ เจ้าอาวาสวัดเขาไม้เดน กล่าวขึ้นเมื่อเริ่มนำชมพิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน ในเอกสารของกรมศิลปากร ระบุไว้ว่า “โบราณสถานและคูเมืองตั้งอยู่ตรงฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยาและตะวันตกของเทือกเขาไม้เดน ระหว่างกิโลเมตรที่ 307-308 ถนนพหลโยธิน เส้นทางถนนพหลโยธินแล่นทับคูเมืองชั้นนอกด้านตะวันออกไปบางตอน มีโบราณสถาน เข้าใจว่าเป็นฐานะของพระสถูปเจดีย์อยู่ทางเชิงเขาโคกไม้เดน ด้านตะวันออกและบนยอดเขาปกล้น เท่าที่สำรวจพบแล้วมี 16 แห่ง”
 
พิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดนเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนมีหน้าต่างโดยรอบ เพื่อจัดเก็บและจัดแสดงวัตถุต่างๆ ที่มีผู้ถวายให้กับวัดเขาไม้เดน พระอธิการธีรศักดิ์กล่าวอธิบายความต่อด้วยว่า “อาตมาจำพรรษาตั้งแต่ พ.ศ. 2542 ได้ 18 ปี ในช่วงระยะดังกล่าว มีคนนำสิ่งเหล่านี้มาถวาย ก่อนหน้านั้นไม่มีคนเอามาถวาย อาตมาเป็นคนสนใจ เพราะในย่านนี้มีโบราณสถาน เราเสาะหาด้วย ตอนนั้น นายอนันต์ ชูโชติ ผู้อำนวยการฯ กรมศิลป์ ที่ 4 ส่งอาตมาไปอบรมที่วัดใหญ่ พิษณุโลก พ.ศ.2543 ได้รับความรู้และเป็นความชอบในโบราณสถาน เริ่มเก็บสะสมตั้งแต่นั้นมา”

การสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ใช้เงินจำนวนหนึ่งล้านหนึ่งแสนบาท โดยได้รับจากเงินผ้าป่า “เงินศิษย์เก่าอำนวยศิลป์ เพราะอาจารย์เป็นศิลป์เก่าอำนวยศิลป์รุ่นหญ้าแพรก” และใช้เวลาสองปี การจัดแสดงโบราณวัตถุปรากฏทั้งชั้นบนและชั้นล่างของอาคารพิพิธภัณฑ์ โดยมีการนำเสนอโบราณวัตถุในตู้กระจกมีลักษณะเป็นตู้สี่เหลี่ยมทรงสูง และแบ่งเป็นสองชั้นภายในตู้ ซึ่งท่านเจ้าอาวาสบอกว่า “เป็นผู้ออกแบบเอง” และให้ช่างในพื้นที่จัดทำเพื่อจัดเก็บและนำเสนอโบราณวัตถุ

โบราณวัตถุประกอบด้วยภาชนะดินเผา เครื่องประดับ แวดินเผา รูปปั้น รูปเคารพ องค์ประกอบสถาปัตยกรรม โครงกระดูก โบราณวัตถุเหล่านี้ได้รับการขึ้นทะเบียนโดยกรมศิลปากร ส่วนการจัดแสดงที่ปรากฏอยู่ได้รับการจัดประเภทและจัดแสดงโดยเจ้าหน้าที่กรมศิลปากรด้วยเช่นกัน วัตถุต่างๆ ได้รับการนำเสนอสลับกับป้ายนิทรรศการมีลักษณะเคลื่อนที่ไปยังภายนอกได้โดยสะดวก ป้ายนิทรรศการหนึ่งกล่าวถึงความเป็นมาของชื่อวัดและการอธิบายถึงสถานที่ตั้งของเมืองโบราณไว้ว่า

“วัดเขาไม้เดน มีชื่อเดิมว่า วัดโคกไม้เดน ไม่มีหลักฐานว่าเปลี่ยนจาก โคกไม้เดน เป็น เขาไม้เดน ตั้งแต่เมื่อไร สำหรับ ไม้เดน เป็นชื่อต้นไม้ยืนต้นขนาดกลาง มีผลเล็ก ผลอ่อนจะมีสีเขียวอ่อน ผลแก่จะมีสีแดง รสหวาน รับประทานได้ จึงเป็นที่มาของชื่อหมู่บ้านตั้งอยู่เชิงเขาไม้เดน บริเวณนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของเมืองเก่าสมัยทวารวดีที่มีชื่อว่า “เมืองบน”

วัตถุโดยส่วนใหญ่ไม่สามารถระบุที่มาได้อย่างชัดเจนและไม่มีข้อมูลในการเสนอมากนัก ยกเว้นตู้ที่จัดแสดงวัตถุ ที่มีการให้ข้อมูลในชั้นหลังว่า “ปู่เมฆ” ตามเอกสารที่ผู้เขียนได้รับจากเจ้าอาวาส วัตถุดังกล่าวจัดแสดงอยู่บนชั้นสองของอาคาร โดยมีการนำข้อมูลจากสูจิบัตรเนื่องในงาน “ปั้นเมฆ” ขอฝน พิธีกรรมดึกดำบรรพ์ของสุวรรณภูมิ เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2552 ณ หอประชุม มหาวิทยาลัยศิลปากร (วังท่าพระ) ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ได้รับการสนับสนุนจากมติชน ข่าวสด และครอบครัวคุณพันธุ์-ครอบครัวบุญจับ เอกสารดังกล่าวได้รับการเรียบเรียงโดย อาจารย์ ศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ อาจารย์กำหนดอายุของ “ปู่เมฆ” ราว 2,500 ปี โดยระบุไว้เอกสารว่า พบที่เขาบ่อพลับ ต.ม่วงนัก อ.พยุหะคีรี จ.นครสวรรค์ ในนิทรรศการกล่าวไว้ว่า

“ปู่เมฆ เป็นตุ๊กตาทำจากโลหะสำริด พบบริเวณโบราณสถานเมืองบน ห่างไปทางทิศใต้ใกล้บ้านเขาบ่อพลับ มีอายุราว 2,500 ปี
ปู่เมฆใช้ในการประกอบพิธีกรรม ปั้นเมฆเพื่อเป็นการขอฝนในกิจพิธีของศาสนาผีชนพื้นเมืองชาวอุษคเนย์ ซึ่งชาวตะวันตกได้เรียกพื้นที่บริเวณนี้ว่า สุวรรณภูมิ
ในพิธีกรรมขอฝนหรือปั้นเมฆนี้ จะมีตุ๊กตาที่ปั้นท่าทางคล้ายกบ ยกมือขึ้นเหนือศีรษะ จะมีทั้งเพศชายและเพศหญิง โดยจะแสดงให้เห็นอวัยวะเพศอย่างเด่นชัด (ขณะนี้พบเฉพาะเพศชาย) และมีตุ๊กตาอื่นๆ ประกอบอีกเช่น ตุ๊กตากบ ตุ๊กตาตะกวด ตุ๊กตาปลาช่อน ฯลฯ ร่วมอยู่ในพิธีนี้ด้วย และจะมีมนต์กำกับดังนี้ ปั้นเมฆเสกคาถา เอาผ้าบังคน ปั้น... ปั้น... ฝนก็เทลงมา เทลงมา”

ในเอาสารของอาจารย์ศิริพจน์ แสดงให้เห็นไว้ในส่วนสรุปว่า “ตุ๊กตาปั้นเมฆและตุ๊กตารูปตะกวดสำริดจากบ้านเขาบ่อพลับ จึงเป็นหลักฐานเก่าแก่ที่สุดของการ ‘ปั้นเมฆ’ขอฝน พิธีกรรมดึกดำบรรพ์ของสุวรรณภูมิ” การเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดนทำให้เห็นมิติทางโบราณคดีที่สะท้อนให้เห็นวัฒนธรรมทวราวดีในเขตพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์ที่มีมาอย่างช้านาน.

ชีวสิทธิ์ บุณยเกียรติ / เขียน
สำรวจข้อมูลภาคสนาม วันที่ 26 ตุลาคม 2559

ชอบ  |  แจ้งลบ


 
   
รีวิวพิพิธภัณฑ์นี้ ส่งให้เพื่อน แก้ไขข้อมูลพิพิธภัณฑ์นี้
 
  พิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน  
: วัดเขาไม้เดน หมู่ที่ 8 ตำบลท่าน้ำอ้อย อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์ 60130
: 080-1168523 พระอธิการธีรศักดิ์
: -
: กรุณาติดต่อล่วงหน้า
: ไม่เสียค่าเข้าชม
: -
: -
: 2549
: โบราณวัตถุสมัยทวารวดี
จัดการโดย : วัดและชุมชน
เนื้อหา : โบราณคดี
สถานะ : เปิดดำเนินการ
อัพเดท 13 ธ.ค. 2559
  โหวต
ยังไม่มีผู้โหวต
  ผังจัดแสดง  
ผังจัดแสดงของพิพิธภัณฑ์วัดเขาไม้เดน
ดูผังจัดแสดงทั้งหมด+
  แผนที่  
  วีดีโอ  
ดูวีดีโอทั้งหมด+
  แผ่นพับ  
ดูแผ่นพับทั้งหมด +
  พิพิธภัณฑ์อื่นๆที่คุณอาจสนใจ  
พิพิธภัณฑ์ วีอาร์ คิงเพา​เวอร์ คอม​เพล็กซ์
พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นบ้านดงคอน วัดโคกดอกไม้
อาคารแสดงโบราณวัตถุสมัยทวารวดี โรงเรียนบ้านไร่ประชาสรรค์
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อินทร์บุรี
พิพิธภัณฑ์วัดพระปฐมเจดีย์
 ดูทั้งหมด
  ข้อมูลที่เกี่ยวข้องจากฐานข้อมูลอื่นๆของ ศมส.  
จารึกวัดจันทึก
จารึกบนฐานประติมากรรม
  Tags  
แหล่งโบราณคดีบ้านเขาบ่อพลับ, ทวารวดี,
  แฟนพิพิธภัณฑ์
ฐานข้อมูลอื่นๆของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
  งานวิจัยทางชาติพันธุ์
จารึกในประเทศไทย
แหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย
จดหมายเหตุทางมานุษยวิทยา
หนังสือเก่าชาวสยาม
ภาพยนตร์ชาติพันธุ์
ข่าวมานุษยวิทยา
ICH Learning Resources
เอกสารโบราณภูมิภาคตะวันตกในประเทศไทย
ฐานข้อมูลประเพณีท้องถิ่นในประเทศไทย
ฐานข้อมูลสังคม - วัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  รีวิวพิพิธภัณฑ์
เพิ่มพิพิธภัณฑ์ใหม่
พิพิธภัณฑ์วิทยา
บทความ
Blog
ข่าวพิพิธภัณฑ์
เทศกาลพิพิธภัณฑ์
เพื่อนพิพิธภัณฑ์
เกี่ยวกับเรา
  ข้อมูลโครงการ
ทีมงาน
ติดต่อเรา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
facebook
e-newsletter
ช่วยเหลือ
  กฏกติกาและมารยาท
คำถามที่พบบ่อย
แนะนำและแจ้งปัญหา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170
Tel. +66 2 8809429 | Fax. +66 2 8809332 | E-mail. webmaster@sac.or.th 
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2549 | เงื่อนไขและข้อตกลง