บทความ (37)


ตำรายาและครรภ์ทรักษา ฉบับพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านตลาดน้ำวัดลำพญา

ผู้ปริวรรต : นิสา เชยกลิ่น
กล่าวถึง โรค อาการเจ็บป่วย และสูตรยาสำหรับรักษาโรคนั้นๆ อาทิ ยารักษาฝี ยาแก้ตะคริว ยาแก้ขัดเบา ยาแก้กาฬ ยาอาจารย์อัมวัดตะหลุก ยาทิพย์ไสยาสน์ ยาดองแก้เลือดหญิงอยู่ไฟไม่ได้ ยาบำรุงโลหิต ยาไฟประลัยกัลป์ ยาประจุไข้เหนือ ยาพินทุกาฬ ยามหานิลแท่งทอง ยาเนาวโกฐ และยาครรภ์ทรักษา ฯลฯ

Tags : วัดลำพยา , วัดลำพญา , นครปฐม , สมุดไทย , เอกสารโบราณ , สมุนไพร , รักษาโรค , ยันต์บด , คาถาลงลูกหิน , คาถาลงแม่หิน , ยาบดทิพย์ไสยาสน์ , ยาเลือดสำหรับสตรี , ยาเลือด , ยาบำรุงเลือด , ครรภ์ทรักษา , ยามหานิลแท่งทอง , ยาแก้สันนิบาต , ยารักษาฝี , ยาแก้ขัดเบา , ยาแก้กาฬ , ยาเนาวโกฐ , ยาอาจารย์อัมวัดตะหลุก , ยาทิพย์ไสยาสน์ , ยาดองแก้เลือดหญิงอยู่ไฟไม่ได้ , ยาไฟประลัยกัลป์ , ยาประจุไข้เหนือ , ยามหานิลแท่งทอง

รายงานการทำสำเนาดิจิทัลเอกสารโบราณ ณ วัดคงคาราม จ.ราชบุรี วันที่ 22-23 ธันวาคม 2559

ผู้เขียน : นิสา เชยกลิ่น
เมื่อวันที่ 22-23 ธันวาคม 2559 ที่ผ่านมา นักวิชาการและเจ้าหน้าที่จากศูนย์ฯ เข้าไปทำทะเบียน และทำสำเนาดิจิทัลเอกสารโบราณ โดยครั้งนี้เป็นครั้งที่ 2

Tags : ราชบุรี , วัดคงคาราม , พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดคงคาราม , การสำรวจ , การทำสำเนาดิจิทัล , เอกสารโบราณ , ใบลาน , อักษรมอญวัดคงคาราม , การสำรวจ , การทำสำเนาดิจิทัล , เอกสารโบราณ , ใบลาน , อักษรมอญ

ตำราไสยศาสตร์และตำรายา ฉบับวัดบางช้างเหนือ

ผู้ปริวรรต : ชัยวัฒน์ ศิริซุ้มสุวรรณ
สมุดไทยเริ่มด้วยสูตรยาและภาพยันต์ต่างๆ ได้แก่ ยันต์กาสัก ยันต์ลงบุหรี่ ยันต์ลงใบรัก ยันต์ทำเสน่ห์ต่างๆ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงคาถาที่เกี่ยวกับด้านการทำเสน่ห์ เช่น คาถามนต์พระพาย คาถาช้างประสมโขลง คาถาขุนแผน คาถาเสกสีผึ้ง เป็นต้น

Tags : ตำรายา , สมุนไพร , รักษาโรค , ยาทิพย์ , ยามหานิล , ยาแก้ไข้จับสั่น , ตำราไสยศาสตร์ , คาถา , ยันต์ , ทำเสน่ห์ , คาถาขุนแผน

รายงานการทำสำเนาดิจิทัลเอกสารโบราณ ณ วัดคงคาราม จ.ราชบุรี วันที่ 15-17 พฤศจิกายน 2559

ผู้เขียน : นิสา เชยกลิ่น
ปลายสมัยรัชกาลที่ 2 พระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี) ขุนนางไทยเชื้อสายมอญได้นิมนต์พระราชาคณะฝ่ายรามัญนิกายมาเป็นเจ้าอาวาส วัดคงคารามเจริญรุ่งเรืองถึงขั้นสูงสุดในสมัยรัชกาลที่ 4 พระครูรามัญญาธิบดี เจ้าอาวาสเป็นที่เคารพนับถือมาก กิจกรรมต่างๆ ของวัดได้รับการอุปถัมภ์โดยเจ้าจอมมารดากลิ่นในรัชกาลที่ 4 และทูลเกล้าฯ ถวายให้เป็นพระอารามหลวง ซึ่งได้รับพระราชทานนามวัดใหม่ว่า "วัดคงคาราม"

Tags : ราชบุรี , วัดคงคาราม , พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดคงคาราม , การสำรวจ , การทำสำเนาดิจิทัล , เอกสารโบราณ , ใบลาน , อักษรมอญ

กลวิธีการเขียน คติความเชื่อและโลกทัศน์ในตำรายาจากจารึกและเอกสารโบราณ

ผู้เขียน : ดอกรัก พยัคศรี
“ตำรายาพื้นบ้าน” เป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นถึงองค์ความรู้ ภูมิปัญญาเรื่องการแพทย์พื้นบ้านของคนไทยในอดีตที่ถูกบันทึกไว้ในเอกสารโบราณทั้งในจารึก สมุดไทย ใบลาน ฯลฯ และยังหลงเหลืออยู่มาจนถึงปัจจุบัน ตำรายาพื้นบ้านมีรูปแบบ กลวิธีการเขียนที่เป็นเอกลักษณ์และแตกต่างจากเอกสารในหมวดอื่นๆ นอกจากนี้ยังแฝงถึงคติความเชื่อ และโลกทัศน์ของคนไทยในอดีตที่เกี่ยวข้องกับระบบการแพทย์แผนไทย

Tags : กลวิธีการเขียน , คติความเชื่อ , โลกทัศน์ , ตำรายา , จารึก , เอกสารโบราณ

คัมภีร์อาไภยสาลี

ผู้ปริวรรต : ดอกรัก พยัคศรี
แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ คัมภีร์ฉันทศาสตร์ กล่าวด้วยไข้ เขียนเป็นกาพย์ยานี ๑๑ สมุดไทยมีการแบ่งเรื่องแตกต่างจากแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ โดยจะมีหมายเลขกำกับหัวข้อไว้แต่ละเรื่อง ด้วยสมุดไทยชำรุดเสียหายไป จึงเริ่มต้นในส่วนกลางของหัวข้อที่ ๓๓ บันทึกยาวไปจนถึงหัวข้อที่ ๕๐ โดยในตอนท้ายระบุไว้อย่างชัดเจนว่า “จบคัมภีร์อาไภยสาลีแต่เท่านี้แลนะท่านเอย” ซึ่งในหนังสือแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ไม่ได้ระบุไว้แบบนี้ เพียงแต่ขึ้นต้นเรื่องใหม่คือ ว่าด้วยชีพจร

Tags : วัดลำพญา , ตำรายา , ไข้ตักกศิลา , อีดำอีแดง , สันนิบาต , แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ , คัมภีร์ฉันทศาสตร์

ตำรายา ฉบับพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านตลาดน้ำวัดลำพญา

ผู้ปริวรรต : นิสา เชยกลิ่น
กล่าวถึง ชื่อโรคและสูตรยาสำหรับรักษาโรคนั้นๆ อาทิ ยาแก้ประโดง ยาต้มกินภายในแก้ประโดง ยาแก้คันประโดง ยาธาตุบรรจบ ยาวิสัพยาใหญ่ ยาเขียวมหากาฬ ยามหานิล ยาตรีจักร ยามงคลโอสถ เป็นต้น นอกจากนี้ยังกล่าวถึงพิกัดของโกฐทั้ง ๕ โกฐทั้ง ๗ โกฐทั้ง ๙ เทียนทั้ง ๕ เทียนทั้ง ๗ เทียนทั้ง ๙ บัวทั้ง ๕ เป็นต้น

Tags : ตำรายา , สมุนไพร , วัดลำพญา , วัดลำพยา , รักษาโรค , ยาแก้คันประโดง , ยาต้มแก้คุดทะราด , ยามหานิลใหญ่ , ยาปรอท , ยาจักรนารายณ์ใหญ่ , ยามหาพิมเสน

ตำราไสยศาสตร์ ฉบับวัดบางช้างใต้

ผู้ปริวรรต : นิสา เชยกลิ่น
สมุดไทยเริ่มด้วย คาถาพุทธนิมิต คาถากำบังกาย ขี้ผึ้งมหาเสน่ห์ ปรุงเสกลูกประคำ และภาพยันต์ ได้แก่ ยันต์ตะกรุด ยันต์ลงผ้าเช็ดหน้า ยันต์ลงแหวนพิรอด ลงสาลิกาลิ้นทอง ท้ายเล่มกล่าวถึงสูตรยาแก้รากสาด ยาสันนิบาตสองคลอง ยาคุดทะราด เป็นต้น

Tags : ยันต์ , ไสยศาสตร์ , คาถาอาคม , ป้องกันอันตราย , ตะกรุด , สีผึ้ง , สมุนไพร , ตำรายา