ค้นหาข้อมูล
ค้นหาแบบละเอียด
     
ค้นหาจารึกจาก
ชื่อจารึก อักษร ภาษา
จังหวัดที่พบ คำค้นหา ชุดคำค้น
หรือพิมพ์ชื่อ
 
จารึกบนหัวระฆังสัมฤทธิ์ (บนขอบหัวระฆัง)
จารึกกู่วัดเสาหิน
 
   
จารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย  
ชื่อจารึก จารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย
ชื่อจารึกแบบอื่นๆ ลพ./๙, พช. ๓๔๑, ๑๘, ศิลาจารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย, หลักที่ ๓๐๑ จารึกวัดสุวรรณมหาวิหาร พะเยา
อักษรที่มีในจารึก ฝักขาม
ศักราช พุทธศักราช  ๑๙๕๔
ภาษา ไทย
ด้าน/บรรทัด จำนวนด้าน ๔ ด้าน มี ๖๘ บรรทัด ด้านที่ ๑ และ ๒ มีด้านละ ๒๓ บรรทัด ด้านที่ ๓ มี ๒๒ บรรทัด ด้านที่ ๔ ตัวอักษรลบเลือน อ่านจับความได้ยาก
วัตถุจารึก ศิลา ประเภทหินทรายเนื้อหยาบ สีน้ำตาล
ลักษณะวัตถุ รูปหลักสี่เหลี่ยมด้านเท่า ปลายแหลม
ขนาดวัตถุ กว้าง ๓๗ ซม. สูง ๑๐๑ ซม. หนา ๓๗ ซม.
บัญชี/ทะเบียนวัตถุ ๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ลพ. ๙”
๒) พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย จังหวัดลำพูน กำหนดเป็น “ลพ./๙, พช. ๓๔๑, ๑๘”
๓) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๒๔ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม ๒๕๒๓) กำหนดเป็น “ศิลาจารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย”
๔) ในหนังสือ วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย และ ประชุมจารึกเมืองพะเยา กำหนดเป็น “จารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย”
๕) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ กำหนดเป็น “หลักที่ ๓๐๑ จารึกวัดสุวรรณมหาวิหาร พะเยา”
ปีที่พบจารึก ไม่ปรากฏหลักฐาน
สถานที่พบ อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา
ผู้พบ ไม่ปรากฏหลักฐาน
ปัจจุบันอยู่ที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย จังหวัดลำพูน
พิมพ์เผยแพร่ ๑) วารสาร ศิลปากร ปีที่ ๒๔ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม ๒๕๒๓) : ๔๒-๕๒.
๒) วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๓), ๓๔-๓๕.
๓) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทยฯ สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๘๙-๙๘.
๔) ประชุมจารึกเมืองพะเยา (กรุงเทพฯ : ศิลปวัฒนธรรม, ๒๕๓๘), ๔๙-๕๗.
ประวัติ เดิมจารึกหลักนี้ได้ขึ้นทะเบียนประวัติในบัญชีจารึกจังหวัดเชียงราย ครั้นเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๓ นายประสาร บุญประคอง และนายเทิม มีเต็ม ได้รับอนุมัติให้เดินทางขึ้นไปสำรวจจารึกต่างๆ ในเขตท้องที่อำเภอพะเยา อำเภอเชียงคำ อำเภอเชียงแสน และอำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย สำรวจแล้วไม่พบจารึกหลักดังกล่าวนี้ ถึงปี พ.ศ. ๒๕๑๕ นายประสาร บุญประคอง พร้อมด้วยนายธูป นวลยง และนายเทิม มีเต็ม เจ้าหน้าที่กองหอสมุดแห่งชาติ ได้เดินทางขึ้นไปสำรวจจารึกต่างๆ ในเขตท้องที่อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน และจังหวัดเชียงใหม่ ได้สำรวจพบจารึกหลักนี้เก็บรักษาอยู่ ณ พิพิธภัณฑฯ หริภุญไชย วัดพระธาตุ จังหวัดลำพูน เมื่อสำรวจพบแล้ว จึงได้จำหน่ายจารึกหลักนี้ออกจากทะเบียนประวัติบัญชีจารึกจังหวัดเชียงราย มาขึ้นทะเบียนไว้ในทะเบียนประวัติบัญชีจารึกจังหวัดลำพูน ในลำดับบัญชีเลขที่ ลพ. ๙ เลขทะเบียนหลักจารึกที่ ลพ. ๙
เนื้อหาโดยสังเขป ข้อความจารึกขึ้นต้นด้วยการอภิวาทพระรัตนตรัย จากนั้นกล่าวลำดับราชวงศ์กษัตริย์ เริ่มต้นแต่พระยามังราย ดังนี้ มังราย, คราม, ท้าวแสนพู, คำฟู, ผายู, ท้าวกลินา (กือนา), เจ้าแสนเมืองมา จารึกได้บ่งถึง พระมหาเถรพุทธเสน ผู้เป็นประธานในการสร้างพระสุวรรณมหาวิหาร เจ้ามหาราชและมหาเทวีได้ถวายนา แก่พระสุวรรณมหาราช อีกทั้งยังกล่าวถึงหมู่บ้านและที่นา ที่เจ้าสี่หมื่นถวายไว้กับพระสุวรรณมหาวิหาร
ผู้สร้าง ไม่ปรากฏหลักฐาน
การกำหนดอายุ ข้อความจารึกด้านที่ ๓ บรรทัดที่ ๒๐-๒๑ ระบุ พ.ศ. ๑๙๕๔ อันเป็นรัชสมัยของพระเจ้าสามฝั่งแกน (พ.ศ. ๑๙๔๕-๑๙๘๕) อนึ่ง ข้อความจารึกบรรทัดที่ ๑๗-๑๘ ระบุ “ปีรวงเม้า” ซึ่งเป็นปีเถาะ อัฐศก ของไทยภาคเหนือ ควรตรงกับ พ.ศ. ๑๙๕๔ เพราะเป็นปีที่สร้างเวียงเจ็ดรินด้วย เวียงนี้เป็นที่ประทับของพระเจ้าสามฝั่งแกน ดังนั้นจึงจะเทียบปีรวงเม้าให้ตรงกับพุทธศักราชที่เกินสมัยพระเจ้าสามฝั่งแกนไม่ได้ (ในรอบ ๖๐ ปี จึงจะมีชื่อปีของไทยซ้ำกันครั้งหนึ่ง และปีรวงเม้าในสมัยพระเจ้าสามฝั่งแกนตรงกับ พ.ศ. ๑๙๕๔ เพียงปีเดียวเท่านั้น)
ข้อมูลอ้างอิง เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๙, จาก :
๑) จำปา เยื้องเจริญ, เทิม มีเต็ม และคงเดช ประพัฒน์ทอง, “จารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย,” ใน วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๓๓), ๓๔-๓๕.
๒) เทิม มีเต็ม, “ชร. ๔ จารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย,” ใน ประชุมจารึกเมืองพะเยา (กรุงเทพฯ : ศิลปวัฒนธรรม, ๒๕๓๘), ๔๙-๕๗.
๓) เทิม มีเต็ม, “หลักที่ ๓๐๑ จารึกวัดสุวรรณมหาวิหาร พะเยา,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ : ประมวลจารึกที่พบในประเทศไทยและต่างประเทศ (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทยและจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๘๙-๙๘.
๔) เทิม มีเต็ม และประสาร บุญประคอง, “ศิลาจารึกราชวงศ์มังราย ลพ./๑๙,” ศิลปากร ๒๔, ๒ (พฤษภาคม ๒๕๒๓) : ๔๒-๕๒.
ภาพประกอบ ภาพสำเนาจารึกจาก : ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทยฯ สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔)
ชุดคำค้น อายุ-จารึก พ.ศ. 1954, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 20, ยุคสมัย-จารึกสมัยล้านนา, ยุคสมัย-จารึกสมัยล้านนา-พญาสามฝั่งแกน, วัตถุ-จารึกบนหิน, วัตถุ-จารึกบนหินทราย, วัตถุ-จารึกบนหินทรายสีน้ำตาล, ลักษณะ-จารึกบนหลักสี่เหลี่ยม, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ, เรื่อง-การบริจาคและการทำบุญ-สร้างพระวิหาร, เรื่อง-ประวัติศาสตร์ล้านนา, เรื่อง-กษัตริย์และผู้ครองอาณาจักรล้านนา, บุคคล-พระมหาเถรพุทธเสน, บุคคล-เจ้ามหาราช, บุคคล-มหาเทวี, บุคคล-เจ้าสี่หมื่น,
 
ด้านที่ ๑
ด้านที่ ๒
ด้านที่ ๓

ฐานข้อมูลอื่น ๆ ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
  ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย
ฐานข้อมูลงานวิจัยทางชาติพันธุ์
ฐานข้อมูลจดหมายเหตุทางมานุษยวิทยา
ฐานข้อมูลแหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย
ฐานข้อมูลภาพยนตร์ชาติพันธุ์
หนังสือเก่าชาวสยาม
ICH Learning Resource
ฐานข้อมูลเอกสารโบราณภูมิภาคตะวันตกในประเทศไทย
ฐานข้อมูลประเพณีท้องถิ่นในประเทศไทย
ข่าวมานุษยวิทยา
ฐานข้อมูลสังคม - วัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  หน้าหลัก
รวมเรื่องจารึก
บทความ
คลังภาพ
ข่าวสารและกิจกรรม
เกี่ยวกับเรา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
ช่วยเหลือ
  ทีมงาน
ติดต่อเรา
 


ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170 
Tel. +66 2 8809429 | Fax. +66 2 8809332 | E-mail. webmaster@sac.or.th 
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2549    |   เงื่อนไขและข้อตกลง