ค้นหาข้อมูล
ค้นหาแบบละเอียด
     
ค้นหาจารึกจาก
ชื่อจารึก อักษร ภาษา
จังหวัดที่พบ คำค้นหา ชุดคำค้น
หรือพิมพ์ชื่อ
 
จารึกบนหัวระฆังสัมฤทธิ์ (บนขอบหัวระฆัง)
จารึกกู่วัดเสาหิน
 
   
จารึกเรื่องทรงสร้างวัดพระเชตุพน ครั้งรัชกาลที่ ๑  
ชื่อจารึก จารึกเรื่องทรงสร้างวัดพระเชตุพน ครั้งรัชกาลที่ ๑
ชื่อจารึกแบบอื่นๆ จารึกเรื่องทรงสร้างวัดพระเชตุพน ครั้งรัชชกาลที่ ๑, หลักที่ ๑๓๑ จารึกในพระวิหารพระโลกนาถ
อักษรที่มีในจารึก ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์
ศักราช พุทธศักราช  ๒๓๔๔
ภาษา ไทย
ด้าน/บรรทัด จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๓๐ บรรทัด
วัตถุจารึก หินอ่อนสีดำ
ลักษณะวัตถุ แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า
ขนาดวัตถุ กว้าง ๒๐๒ ซม. สูง ๑๑๒ ซม. หนา ๕ ซม.
บัญชี/ทะเบียนวัตถุ ๑) ในหนังสือ ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (พ.ศ. ๒๔๗๒) กำหนดเป็น “จารึกเรื่องทรงสร้างวัดพระเชตุพน ครั้งรัชกาลที่ ๑”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ กำหนดเป็น “หลักที่ ๑๓๑ จารึกในพระวิหารพระโลกนาถ”
๓) ในหนังสือ ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (พ.ศ. ๒๕๔๔) และ (พ.ศ. ๒๕๕๔) กำหนดเป็น “จารึกเรื่องทรงสร้างวัดพระเชตุพน ครั้งรัชชกาลที่ ๑”
ปีที่พบจารึก ไม่ปรากฏหลักฐาน
สถานที่พบ ผนังด้านหน้า ในพระวิหารพระโลกนาถฯ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
ผู้พบ ไม่ปรากฏหลักฐาน
ปัจจุบันอยู่ที่ ผนังด้านหน้า ในพระวิหารพระโลกนาถฯ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
พิมพ์เผยแพร่ ๑) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : ศิวพร, ๒๕๑๗).
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ (กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗), ๑-๕.
๓) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๔๔), ๕๑-๕๔.
ประวัติ จารึกนี้อยู่ที่ผนังด้านตะวันตก ภายในพระวิหารพระโลกนาถฯ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร มีการตีพิมพ์ข้อมูลและคำอ่านเป็นครั้งแรกในหนังสือ ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงมอบให้เจ้าหน้าที่หอพระสมุดวชิรญาณฯ ทำการรวบรวม และตีพิมพ์ครั้งแรกในงานพระราชทานเพลิงศพ พระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฎ ปิยมหาราชปดิวรัดา เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๒ โดยแยกเป็น ๒ เล่ม จารึกนี้อยู่ในเล่มที่ ๑ ซึ่งเป็นเล่มที่เป็นความเรียง ส่วนอีกเล่มที่ ๒ เกี่ยวกับจารึกที่เป็นร้อยกรอง ต่อมา มีการตีพิมพ์หนังสือดังกล่าวอีกหลายครั้งเนื่องในโอกาสต่างๆ ได้แก่ ใน พ.ศ. ๒๕๐๕ (ใช้ชื่อหนังสือว่า ศิลาจารึกวัดพระเชตุพน) พิมพ์เนื่องในงานสมโภชสุพรรณบัฏสมเด็จพระวันรัต วัดพระเชตุพน), พ.ศ. ๒๕๑๐ พิมพ์โดยสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยา ซึ่งรวมเป็นเล่มเดียวจบ, พ.ศ. ๒๕๑๗ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงโปรดเกล้าฯ ให้พิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ปุ่น ปุณฺณสิริ) (เล่มเดียวจบ) และครั้งล่าสุด ใน พ.ศ. ๒๕๔๔ คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน จัดพิมพ์เป็นที่ระลึกสมโภชหิรัญบัฏและฉลองอายุวัฒนมงคล ๘๕ ปี พระธรรมปัญญาบดี (ถาวร ติสฺสานุกโร ป.ธ. ๔) นอกจากนี้ ยังมีการตีพิมพ์ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ โดยสำนักนายกรัฐมนตรี เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๗ อีกด้วย
เนื้อหาโดยสังเขป กล่าวถึงรายละเอียดในการปฏิสังขรณ์พระอุโบสถวัดโพธาราม (วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม หรือ วัดโพธิ์ในปัจจุบัน) ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๓๓๑-๒๓๔๑ กล่าวคือ
- พ.ศ. ๒๓๓๑ รัชกาลที่ ๑ ทรงมีพระราชศรัทธาปฏิสังขรณ์วัดโพธารามโดยเริ่มจากการถมดิน
- พ.ศ. ๒๓๓๖ ทำการปฏิสังขรณ์พระอุโบสถ
- พ.ศ. ๒๓๓๗ ชักชะลอพระพุทธปฏิมากรศรีสรรเพชญ์ อัญเชิญพระบรมธาตุ ฉลองพระเขี้ยวแก้ว เขี้ยวทอง และเขี้ยวนาค บรรจุในเจดีย์ ถวายพระนามเจดีย์ศรีสรรเพชญดาญาณ อัญเชิญพระพุทธรูปทองเหลืองและสำริดที่ชำรุดจำนวน ๑,๒๔๘ องค์จากเมืองพิษณุโลก สวรรคโลก สุโขทัย ลพบุรี อยุธยาและวัดศาลาสี่หน้า กรุงเทพฯ เพื่อซ่อมแซมให้งดงาม และประดิษฐานไว้ที่ต่างๆ ในบริเวณวัด ฯลฯ
- พ.ศ. ๒๓๔๑ ฉลองวัดและพระราชทานนาม “วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาวาศ” ตอนท้ายกล่าวตั้งความปรารถนาถึงพระโพธิญาณและอุทิศพระราชกุศลแด่เทวดา กษัตริย์ พระราชวงศานุวงศ์ ข้าราชการ นักบวช และประชาชนทั้งหลาย
ผู้สร้าง พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ ๑)
การกำหนดอายุ กำหนดจากศักราชล่าสุดที่ปรากฏในจารึกว่า “ปีระกาตรีนิศก” ในที่นี้ตรงกับจุลศักราช ๑๑๖๓ คือ พ.ศ. ๒๓๔๔ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ ๑)
ข้อมูลอ้างอิง เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร (๒๕๔๘) ; นวพรรณ ภัทรมูล (๒๕๕๗), แก้ไขเพิ่มเติม, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., จาก :
๑) “จารึกเรื่องทรงสร้างวัดพระเชตุพน ครั้งรัชชกาลที่ ๑,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๔๔), ๕๑-๕๔.
๒) “จารึกเรื่องทรงสร้างวัดพระเชตุพน ครั้งรัชชกาลที่ ๑,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๕๔-๕๗.
๓) ประสาร บุญประคอง, “หลักที่ ๑๓๑ จารึกในพระวิหารพระโลกนาถ,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ : ประมวลจารึกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลาง (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗), ๑-๕.
๔) สมคิด จิระทัศนกุล, วัด : พุทธศาสนสถาปัตยกรรมไทย (กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๓๗), ๒๗-๒๐๖.
ภาพประกอบ ภาพถ่ายจารึกจาก : ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ (กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗)
ชุดคำค้น อายุ-จารึก พ.ศ. 2344, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 24, ยุคสมัย-จารึกสมัยรัตนโกสินทร์, ยุคสมัย-จารึกสมัยรัตนโกสินทร์-รัชกาลที่ 1, วัตถุ-จารึกบนหิน, วัตถุ-จารึกบนหินอ่อน, วัตถุ-จารึกบนหินอ่อนสีดำ, ลักษณะ-จารึกบนแผ่นรูปสี่เหลี่ยม, ลักษณะ-จารึกบนแผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม กรุงเทพมหานคร, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา, เรื่อง-การบูรณะปฏิสังขรณ์ศาสนสถาน, เรื่อง-ประวัติและตำนาน-วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองกรุงรัตนโกสินทร์, บุคคล-กษัตริย์และผู้ครองกรุงรัตนโกสินทร์-รัชกาลที่ 1,
 
ด้านที่ ๑

ฐานข้อมูลอื่น ๆ ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
  ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย
ฐานข้อมูลงานวิจัยทางชาติพันธุ์
ฐานข้อมูลจดหมายเหตุทางมานุษยวิทยา
ฐานข้อมูลแหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย
ฐานข้อมูลภาพยนตร์ชาติพันธุ์
หนังสือเก่าชาวสยาม
ICH Learning Resource
ฐานข้อมูลเอกสารโบราณภูมิภาคตะวันตกในประเทศไทย
ฐานข้อมูลประเพณีท้องถิ่นในประเทศไทย
ข่าวมานุษยวิทยา
ฐานข้อมูลสังคม - วัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  หน้าหลัก
รวมเรื่องจารึก
บทความ
คลังภาพ
ข่าวสารและกิจกรรม
เกี่ยวกับเรา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
ช่วยเหลือ
  ทีมงาน
ติดต่อเรา
 


ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170 
Tel. +66 2 8809429 | Fax. +66 2 8809332 | E-mail. webmaster@sac.or.th 
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2549    |   เงื่อนไขและข้อตกลง