ค้นหาข้อมูล
ค้นหาแบบละเอียด
     
ค้นหาจารึกจาก
ชื่อจารึก อักษร ภาษา
จังหวัดที่พบ คำค้นหา ชุดคำค้น
หรือพิมพ์ชื่อ
 
จารึกบนหัวระฆังสัมฤทธิ์ (บนขอบหัวระฆัง)
จารึกกู่วัดเสาหิน
 
   
จารึกพระพุทธรูปนิรันตราย  
ชื่อจารึก จารึกพระพุทธรูปนิรันตราย
ชื่อจารึกแบบอื่นๆ -
อักษรที่มีในจารึก ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์
ศักราช พุทธศักราช  ๒๔๒๑
ภาษา ไทย
ด้าน/บรรทัด จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๓๗ บรรทัด
วัตถุจารึก หินอ่อน สีขาว
ลักษณะวัตถุ แผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้า
ขนาดวัตถุ กว้าง ๓๔ ซม. สูง ๗๕ ซม. หนา ๓ ซม.
บัญชี/ทะเบียนวัตถุ ๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น "อย. ๗๓ จารึกพระพุทธรูปนิรันตราย"
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ กำหนดเป็น "หลักที่ ๑๗๙ จารึกที่ผนังพระอุโบสถวัดนิเวศธรรมประวัติ"
ปีที่พบจารึก ไม่ปรากฏหลักฐาน
สถานที่พบ วัดนิเวศธรรมประวัติ ตำบลบ้านเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ผู้พบ ไม่ปรากฏหลักฐาน
ปัจจุบันอยู่ที่ ผนังพระอุโบสถวัดนิเวศธรรมประวัติ ตำบลบ้านเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
พิมพ์เผยแพร่ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ (กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗), ๘๖ - ๘๙.
ประวัติ จารึกหลักนี้ นายประสาร บุญประคอง เป็นผู้อ่าน โดยมีการตีพิมพ์ลงใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ ในพ.ศ. ๒๕๑๗ โดยเรียกว่า "หลักที่ ๑๗๙ จารึกที่ผนังพระอุโบสถวัดนิเวศธรรมประวัติ" วัดนิเวศธรรมประวัติ ตั้งอยู่ตรงข้ามกับพระราชวังบางปะอิน ร. ๕ โปรดให้สร้างพระอุโบสถตามแบบโบสถ์คริสต์ ในศิลปะโกธิค (Gothic) ยุคกลางของยุโรป ประตู, หน้าต่างประดับด้วยกระจกสี เหนือประตูพระอุโบสถมีพระบรมรูป ร. ๕ ทรงเครื่องต้นทำจากกระจกสีเช่นเดียวกัน วัดแห่งนี้สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๑ ร. ๕ โปรดให้เป็นวัดฝ่ายธรรมยุติกนิกาย
เนื้อหาโดยสังเขป กล่าวถึงการอัญเชิญพระนิรันตรายประดิษฐานไว้บนหิ้งหน้าเรือนแก้ว ภายในพระอุโบสถวัดนิเวศธรรมประวัติ ใน พ.ศ. ๒๔๒๑ (สมัยรัชกาลที่ ๕) โดยมีการกล่าวประวัติของพระนิรันตรายอย่างละเอียด กล่าวคือ ใน พ.ศ. ๒๓๙๙ กำนันอินและนายยังพบพระพุทธรูปองค์นี้ที่ชายป่าแขวงเมืองปราจีนบุรี จึงนำเข้าถวายรัชกาลที่ ๔ พระองค์ทรงอัญเชิญไปเก็บไว้ที่หอเสถียรธรรมปริตกับพระกริ่งทองคำซึ่งองค์เล็กกว่า แต่เมื่อมีผู้ร้ายลักลอบเข้าไป กลับไม่ถูกขโมยทั้งที่เป็นทองคำและองค์ใหญ่กว่าพระกริ่ง จึงเป็นที่น่าอัศจรรย์อันเป็นมูลเหตุของการพระราชทานนาม "นิรันตราย" (ปราศจากอันตราย) นอกจากนี้ยังมีการหล่อพระพุทธรูปทองคำสวมพระนิรันตรายองค์ดังกล่าวอีกชั้น หนึ่ง และหล่อพระพุทธรูปเงินไว้คู่กัน ต่อมาใน พ.ศ. ๒๔๑๑ รัชกาลที่ ๔ โปรดให้หล่อพระพุทธรูปพิมพ์เดียวกับพระนิรันตรายด้วยทองเหลืองแล้วกะไหล่ ด้วยทองคำ ๑๘ องค์ เท่ากับจำนวนปีที่ทรงครองราชสมบัติแล้วดำริว่าจะทรงหล่อปีละ ๑ องค์โดยถวายพระนามพระพุทธรูปว่าพระนิรันตรายทั้งสิ้น แต่ยังดำเนินการไม่เสร็จ พระองค์ก็สวรรคต รัชกาลที่ ๕ จึงโปรดให้ช่างดำเนินการกะไหล่ทองพระพุทธรูปทั้งหมดจนเสร็จแล้วพระราชทานแด่ วัดฝ่ายธรรมยุติกนิกายตามพระราชประสงค์ของรัชกาลที่ ๔
ผู้สร้าง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๕) แห่งราชวงศ์จักรี
การกำหนดอายุ กำหนดจากศักราชที่ปรากฏจารึกว่า "พระพุทธสาสนกาลล่วงแล้ว ๒๔๒๑" คือ พ.ศ. ๒๔๒๑ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. ๕) แห่งราชวงศ์จักรี (ครองราชย์ พ.ศ. ๒๔๑๑ - ๒๔๕๓)
ข้อมูลอ้างอิง เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก:
๑) ประสาร บุญประคอง, "หลักที่ ๑๗๙ จารึกที่ผนังพระอุโบสถวัดนิเวศธรรมประวัติ," ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ : ประมวลจารึกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลาง (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗), ๘๖ - ๘๙.
๒) ธีระชัย ธนาเศรษฐ, กรุงศรีอยุธยา (กรุงเทพฯ : ธีรกิจ, ๒๕๓๗).
๓) ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, บรรณาธิการ, อยุธยา (กรุงเทพฯ : มูลนิธิโตโยต้าประเทศไทย, ๒๕๔๖).
๔) ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ (กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่น, ๒๕๔๖).
ภาพประกอบ ภาพถ่ายจารึกจาก : โครงการพัฒนาฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), สำรวจเมื่อ ๒๖ เมษายน ๒๕๕๐
 
ด้านที่ ๑

ฐานข้อมูลอื่น ๆ ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
  ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย
ฐานข้อมูลงานวิจัยทางชาติพันธุ์
ฐานข้อมูลจดหมายเหตุทางมานุษยวิทยา
ฐานข้อมูลแหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย
ฐานข้อมูลภาพยนตร์ชาติพันธุ์
หนังสือเก่าชาวสยาม
ICH Learning Resource
ฐานข้อมูลเอกสารโบราณภูมิภาคตะวันตกในประเทศไทย
ฐานข้อมูลประเพณีท้องถิ่นในประเทศไทย
ข่าวมานุษยวิทยา
ฐานข้อมูลสังคม - วัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เมนูหลักภายในเว็บไซต์
  หน้าหลัก
รวมเรื่องจารึก
บทความ
คลังภาพ
ข่าวสารและกิจกรรม
เกี่ยวกับเรา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
ช่วยเหลือ
  ทีมงาน
ติดต่อเรา
 


ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170 
Tel. +66 2 8809429 | Fax. +66 2 8809332 | E-mail. webmaster@sac.or.th 
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2549    |   เงื่อนไขและข้อตกลง