อภิธานศัพท์

| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ทั้งหมด
 

โบราณวัตถุที่พบร่วม

associated find

โบราณวัตถุอื่นที่พบร่วมกับโบราณวัตถุในที่เดียวกัน หรือพบในชั้นดินเดียวกันแสดงความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน

โบราณวัตถุบนผิวดิน

surface find

หลักฐานทางโบราณคดีที่พบบนผิวดิน ซึ่งอาจเป็นโบราณวัตถุที่พบในการสำรวจ หรือพบก่อนการขุดค้น

โบราณสถาน

monument, ancient monument, remain, ancient remain

(1) อสังหาริมทรัพย์ซึ่งโดยอายุหรือโดยลักษณะแห่งการก่อสร้าง หรือโดยหลักฐานเกี่ยวกับประวัติของอสังหาริมทรัพย์นั้นเป็นประโยชน์ในทางศิลปประวัติศาสตร์ หรือโบราณคดี ทั้งนี้ ให้รวมถึงสถานที่ที่เป็นแหล่งโบราณคดี แหล่งประวัติศาสตร์และอุทยานประวัติศาสตร์ด้วย

(2) สิ่งก่อสร้างที่มนุษย์ในอดีตสร้างขึ้นหรือดัดแปลงธรรมชาติ เพื่อใช้ประโยชน์ เช่น เป็นที่อยู่อาศัย ที่ประกอบพิธีกรรม เป็นต้น

(3) สิ่งที่เคลื่อนที่ไม่ได้ เช่น โบสถ์ วิหาร วัง มีอายุเก่ากว่า 100 ปีขึ้นไป

โบราณสถานที่ยังใช้ประโยชน์

living monument

โบราณสถานที่ยังคงใช้ประโยชน์อยู่ในปัจจุบัน

โบราณสถานร้าง

dead monument

โบราณสถานที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ในปัจจุบัน

ปฏิสังขรณ์

reconstruction, reconstruct

(1) ความหมายเดิมหมายถึง การซ่อมแซม แก้ไข ปรับปรุง เพิ่มเติมศาสนสถาน และศาสนวัตถุ อันเนื่องในพระพุทธศาสนาทั้งรูปธรรมและนามธรรมให้มั่งคงแข็งแรง หรือให้มีขนาดใหญ่ขึ้นกว่าเดิม รวมทั้งการฟื้นฟูสืบอายุพระพุทธศาสนาตามความเชื่อและความศรัทธาของพุทธศาสนิกชน

ประกอบคืนสภาพ (การ)

Anastylosis

วิธีการบูรณะโบราณสถาน โดยใช้วัสดุดั้งเดิมของโบราณสถานนำมาประกอบใหม่ ณ ตำแหน่งเดิม การจัดชิ้นส่วนเก่าใส่ในรูปแบบเดิมนี้ต้องอยู่ในขอบเขตของข้อมูลทางวิชาการทั้งทางด้านโบราณคดีและสถาปัตยกรรม ส่วนใหญ่เป็นเทคนิคการบูรณะโบราณสถานที่สร้างด้วยหิน

ประณีตศิลป์

(Thai minor arts, Pranit Silpa Thai)

การช่างฝีมือที่ประดิดประดอยขึ้นด้วยความละเอียดอ่อน พิถีพิถัน ตั้งอกตั้งใจ มุ่งเน้นคุณค่าทางความงาม ให้ความสำคัญกับการสร้างสิ่งสวยงาม มีคุณค่า ควรชมยิ่งกว่าประโยชน์ใช้สอย ผลที่ได้จึงเป็นงานศิลปะภัณฑ์ที่มีความวิจิตรบรรจงงดงามอย่างยอดเยี่ยม

ประดับกระจก

glass mosaic

การประดับพื้นผิวของงานช่าง ทั้งสถาปัตยกรรม ประติมากรรม หรือประณีตศิลป์ด้วยแผ่นกระจกที่ได้รับการตัดแบ่งและแต่งเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย ที่มีสีเดียวหรือสีต่างกัน ติดต่อกันเป็นลวดลาย โดยใช้รักสมุกเป็นกาวยึดระหว่างพื้นผิวกับแผ่นกระจก

งานประดับกระจกมีคุณสมบัติที่สำคัญ คือกระจกมีความมันแวววาว สะท้อนแสง เป็นวัสดุที่เปล่งประกายแสงออกคล้ายอัญมณี มีความคงทนถาวรต่อแดดฝน ช่วยป้องกันมิให้วัตถุที่กระจกปิดทับเสื่อมสลายง่าย  

 

ประภามณฑล

(prabhāmanฺdaฺla, halo)

(1) รัศมีที่ปรากฏอยู่รอบพระเศียรของพระพุทธเจ้า หรือเศียรของบุคคลอื่นๆ นอกเหนือจากพระพุทธเจ้า เช่น พระโพธิสัตว์ เทพ เทพี บุคคลชั้นสูง หรือบุคคลอันประเสริฐ อันแสดงถึงปัญญาหรืออำนาจที่แผ่กระจายออกมา ในงานศิลปกรรมมักทำเป็นแผ่นกลบรอบเศียรหรือบางครั้งทำเป็นรูปเปลวไฟหรือบัวบาน

(2) ตามพระพุทธประวัติกล่าวไว้ว่า ประภามณฑล หรือ ศิรประภา เปล่งออกมาจากพระวรกายเป็นรัศมี 6 ประการ (พระฉัพพรรณรังสี) คือ

1.นีล เขียวเหมือนดอกอัญชัน

2.ปีต เหลืองเหมือนหรดาลทอง

หน้า