อภิธานศัพท์

| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ทั้งหมด
 

บูรณะ, บุรณะ

restoration, restore

(1) การซ่อมแซมโบราณสถานเพื่อฟื้นฟูรูปแบบหรือลักษณะเดิมของโบราณสถานนั้น โดยคำนึงถึงวัสดุ เทคนิค ฝีมือช่าง และสถานที่ดั้งเดิม รวมทั้งหลักฐานทางโบราณคดีและหลักฐานอื่นๆ ในกรณีที่จำเป็นต้องเสริมส่วนที่ขาดหายไป ต้องทำให้กลมกลืนกับของเดิม ในขณะเดียวกันต้องคำนึงถึงความแตกต่างจากวัสดุเดิมด้วย

(2) ซ่อมแซมทำให้กลับคืนสภาพเดิม มักใช้คู่กับ ปฏิสังขรณ์ เป็นบูรณปฏิสังขรณ์ หรือ บุรณปฏิสังขรณ์

เบี้ยดินเผา

clay counter, clay roundle

โบราณวัตถุที่มีลักษณะเป็นแผ่นดินเผาลักษณะกลมแบนขนาดเล็ก อาจทำมาจากเศษภาชนะดินเผามาตกแต่งให้กลม มีทั้งแบบที่มีลวดลายและไม่มีลวดลาย ยังไม่ทราบประโยชน์ใช้สอยหรือหน้าที่การใช้งานที่ชัดเจน นักโบราณคดีส่วนใหญ่สันนิษฐานว่าเบี้ยดินเผาอาจใช้เป็นของเล่นหรือใช้ในการละเล่นพื้นบ้านอย่างใดอย่างหนึ่ง พบมากในแหล่งโบราณคดีสมัยทวารวดี และพบต่อเนื่องมาในสมัยสุโขทัยและอยุธยา พบบ้างในยุคก่อนประวัติศาสตร์ เช่นที่แหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด จังหวัดนครราชสีมา

 

โบราณคดี

Archaeology, Archeology

(1) วิชาที่ว่าด้วยการศึกษาเรื่องราวและพฤติกรรมของมนุษย์ในอดีต โดยศึกษาจากหลักฐานต่างๆที่พบบนดิน ใต้ดิน และใต้น้ำ ได้แก่ โบราณวัตถุ และโบราณสถาน แล้วนำหลักฐานเหล่านี้มาวิเคราะห์วิจัยและแปลความเพื่อบอกเล่าเรื่องราวในอดีต โดยมีระเบียบวิธีการศึกษา กระบวนการศึกษา และเทคนิควิธีเป็นของตนเอง ทั้งเทคนิคภาคสนาม เช่น การสำรวจทางโบราณคดี การขุดค้นทางโบราณคดี เป็นต้น และเทคนิคในการวิเคราะห์วิจัย

(2) วิชาที่ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับโบราณวัตถุและโบราณสถาน (เดิมใช้ โบราณคดีวิทยา)

โบราณคดีชาติพันธุ์วิทยา

ethnoarchaeology

(1) แนวทางการศึกษาที่ผสมผสานระหว่างแนวคิดทางชาติพันธุ์วรรณาและแนวคิดทางโบราณคดี มีจุดมุ่งหมายหลักในการทำความเข้าใจพฤติกรรมมนุษย์ โดยใช้วิธีการศึกษาทางโบราณคดี ศึกษาสังคม วัฒนธรรมในปัจจุบัน เพื่อสร้างคำอธิบายหลักฐานทางโบราณคดีที่พบในแหล่งโบราณคดี

โบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์

prehistoric archaeology

สาขาวิชาแขนงหนึ่งของวิชาโบราณคดี ซึ่งศึกษาเกี่ยวกับเรื่องราวของมนุษย์ในสังคมที่ยังไม่มีตัวอักษรใช้ โบราณคดียุคก่อนประวัติศาสตร์ครอบคลุมช่วงระยะเวลาตั้งแต่เริ่มมีมนุษย์ (ประมาณ 2 ล้านปีลงมา) จนถึงเมื่อเริ่มมีการใช้ตัวอักษร ในประเทศไทยหลักฐานยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่เก่าที่สุดที่เคยพบมีอยู่ที่อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง มีอายุราว 700,000 ปีมาแล้ว

โบราณคดียุคประวัติศาสตร์

historic archaeology

สาขาวิชาแขนงหนึ่งของวิชาโบราณคดี ซึ่งศึกษาเกี่ยวกับเรื่องราวของมนุษย์ในสังคมที่มีตัวอักษรใช้แล้ว ในประเทศไทย โบราณคดียุคประวัติศาสตร์เริ่มต้นเมื่อมีการรับวัฒนธรรมอินเดีย ปรากฏหลักฐานยุคประวัติศาสตร์แรกเริ่มคือ สมัยทวารวดี ราวพุทธศตวรรษที่ 11

โบราณโลหะวิทยา

archaeometallurgy

การศึกษาทางด้านโบราณคดีที่เน้นศึกษาและทำความเจ้าใจเรื่องกำเนิดและพัฒนาการของการใช้และผลิตโลหะชนิดต่างๆ ในฐานะที่เป็นผลผลิตของวัฒนธรรมมนุษย์

โบราณวัตถุ

artifact, artefact, antique, find

(1) สังหาริมทรัพย์ที่เป็นของโบราณ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งประดิษฐ์หรือเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ หรือที่เป็นส่วนหนึ่งส่วนใดของโบราณสถาน ซึ่งโดยอายุหรือโดยลักษณะแห่งการประดิษฐ์หรือโดยหลักฐานเกี่ยวกับประวัติของสังหาริมทรัพย์นั้น เป็นประโยชน์ในทางศิลปประวัติศาสตร์หรือโบราณคดี

(2) สิ่งของที่มนุษย์ในอดีตสร้างขึ้น

(3) สิ่งของโบราณที่เคลื่อนที่ได้ เช่น เทวรูป ศิลาจารึก มีอายุเก่ากว่า 100 ปีขึ้นไป

หน้า