อภิธานศัพท์

| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ทั้งหมด
 

หน้ากาล

(Kala face, Kala)

(1) รูปหน้าสัตว์ในเทพนิทาน มองเห็นทางด้านหน้า บางครั้งเรียกว่า “เกียรติมุข” บ้างก็เรียกว่า “สิงหมุข” เพราะดูคล้ายสิงห์ มักทำประดับเหนือประตูทางเข้าอาคารหรือคูหา มีนัยว่าเพื่อปกป้องรักษาศาสนสถาน

หน้าตัดข้างของดิน

(soil profile)

ชั้นดินที่มีลักษณะปรากฏให้เห็นเรียงตามลำดับเป็นช่วงชั้นจากชั้นบนสุดจนถึงชั้นล่างสุด ว่าแต่ละช่วงชั้นมีลักษณะอย่างไร หากขุดเป็นหลุมใหญ่ลึกลงไปในดินที่อยู่ตามธรรมชาติ จะสามารถแลเห็นหน้าตัดของดินได้จากปากหลุมลงไปถึงก้นหลุม ในทางโบราณคดีจะใช้หลักฐานทางโบราณคดีเป็นตัวกำหนดความแตกต่างของแต่ละช่วงชั้นดินร่วมด้วย

 

หลักฐานทางโบราณคดี

archaeological evidence, archaeological record

หลักฐานที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์ในอดีต ทั้งหลักฐานที่มนุษย์ทำขึ้น หรือหลักฐานที่เป็นธรรมชาติซึ่งเกี่ยวข้องกับมนุษย์ในอดีต หลักฐานเหล่านี้ใช้ในการวิเคราะห์และตีความในการศึกษาวิจัยทางโบราณคดี

 

หลักฐานในตำแหน่งเดิม

(in situ evidence)

หลักฐานทางโบราณคดีที่มิได้ถูกเคลื่อนย้าย พบอยู่ในตำแหน่งเดิม

หลุมขุดค้น

excavation unit

หลุมที่เกิดจากการขุดศึกษาอย่างเป็นระบบตามหลักหรือขั้นตอนทางโบราณคดี อาจเป็นได้ทั้งหลุมขนาดเล็กและขนาดใหญ่ รูปทรงของหลุมขุดค้นมีได้หลากหลายลักษณะ เช่น หลุมสี่เหลี่ยมจัตุรัส สี่เหลี่ยมผืนผ้า วงกลม ฯลฯ

 

หลุมเสา

post hole

ร่องรอยของหลุมซึ่งเคยมีเสาปักอยู่ พบในชั้นดินทางโบราณคดี ถึงแม้จะไม่มีตัวเสาแล้ว แต่ก็สามารถบอกได้ว่าเคยมีเสาปักอยู่ โดยสังเกตจากสีดินและเนื้อดินในหลุมเสากับนอกหลุมเสา

 

หลุมเสาโบราณที่ขุดค้นพบในแหล่งโบราณคดี

หัวบิเนียน (วัฒนธรรม)

Hoabinhian culture

วัฒนธรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในช่วงสมัยไพลสโตซีนตอนปลายจนถึงโฮโลซีนตอนต้น ที่ใช้เครื่องมือแกนหินที่ทำขึ้นจากหินกรวดแม่น้ำและมีลักษณะของเครื่องมือเฉพาะตัว เช่น เครื่องมือหินกะเทาะหน้าเดียว เครื่อมือหินแบบสุมาตรลิธ (Sumatralith) ขวานสั้น เครื่องมือหินกะเทาะที่ขัดเฉพาะส่วนคม เป็นต้น  

ผู้ที่ตั้งชื่อวัฒนธรรมนี้คือ Medeline Colani นักโบราณคดีชาวฝรั่งเศส โดยตั้งตามชื่อแหล่งที่พบเป็นครั้งแรกในเขตจังหวัดหัวบินห์ (Hoabinh) ทางตอนเหนือของเวียดนาม

หน้า