อภิธานศัพท์

| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ทั้งหมด
 

พระบฏ

Phra Bot, Buddha’s banner

ผืนผ้าที่เขียนหรือทอเป็นรูปที่เกี่ยวเนื่องกับพระพุทธเจ้า เช่น ภาพพระพุทธเจ้า ภาพพุทธประวัติ ภาพรอยพระพุทธบาท ภาพเจดีย์จุฬามณี ฯลฯ เพื่อใช้แขวนสำหรับเคารพบูชา

พระราชลัญจกร

seal, emblem

(1) พระตราที่พระมหากษัตริย์ทรงใช้สำหรับประทับในเอกสารทั้งที่เป็นเอกสารทางราชการ และเอกสารส่วนพระองค์

จำแนกตามรูปแบบและหลักการใช้ได้หลายองค์และหลายประเภท ตามโบราณราชประเพณีถือว่าพระราชลัญจกรเป็นเครื่องมงคลในหมวดพระราชสิริอย่างหนึ่งอันประกอบด้วย พระสุพรรณบัฏ ดวงพระบรมราชสมภพ และพระราชลัญจกรประจำรัชกาล อันได้แก่ พระราชลัญจกรประจำแผ่นดิน และพระราชลัญจกรประจำพระองค์ที่สร้างขึ้นในแต่ละรัชกาล

(2) ตราประจำชาด ซึ่งใช้ประทับในต้นเอกสารสำคัญของพระมหากษัตริย์ และราชการแผ่นดิน จัดเป็นหมวดหมู่ได้ 3 ประเภท ดังนี้

พระราชลัญจกรประจำแผ่นดิน

the national emblem of Thailand, Coat of Arms, the national arms, royal seal, royal emblem

หรือที่เรียกว่าตราแผ่นดิน หมายถึง ตราที่ใช้ประทับกำกับพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์หรือกำกับนามผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ซึ่งลงนามแทนในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ เริ่มสร้างในขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นคราวแรก และได้มีการสร้างในรัชกาลต่อมาเมื่อมีการผลัดเปลี่ยนแผ่นดิน ปัจจุบันเป็นพระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์ (the Garuda emblem)

 

พระราชลัญจกรประจำพระองค์

privy seal of king, royal seal of king

พระตราที่ใช้ประทับกำกับพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ในต้นเอกสารสำคัญส่วนพระองค์ ซึ่งไม่เกี่ยวด้วยราชการแผ่นดิน เช่น ใบประกาศนียบัตรกำกับเหรียญรัตนาภรณ์ 

 

พระราชลัญจกรประจำรัชกาลที่ 9 เป็นรูปพระที่นั่งอัฐทิศ

พระราชลัญจกรสำหรับแผ่นดิน

royal seal, royal emblem

ตราประจำชาดต่างๆ ซึ่งใช้ประทับกำกับเอกสารสำคัญที่ออกในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ แต่มิใช่สำหรับประทับกำกับพระปรมาภิไธยในรัชสมัยในรัชสมัยหนึ่งเป็นการเฉพาะ มีดังนี้

          พระราชลัญจกรมหาโองการ

          พระราชลัญจกรหงสพิมาน

          พระราชลัญจกรไอยราพต

          พระราชลัญจกรพระบรมราชโองการ

          พระราชลัญจกรสยามโลกัคราช

          พระราชลัญจกรนามกรุง

          พระราชลัญจกรจักรรถ

          พระราชลัญจกรอุณาโลมในกลีบบัว

พิพิธภัณฑ์

museum

สถานที่เก็บรวบรวมและแสดงสิ่งต่างๆที่มีความสำคัญด้านวัฒนธรรมหรือด้านวิทยาศาสตร์ โดยมีความมุ่งหมายเพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อการศึกษาและก่อให้เกิดความเพลิดเพลินใจ

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ

National Museum

สถานที่เก็บรักษาโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุอันเป็นทรัพย์สินของแผ่นดิน ปัจจุบันเป็นหน่วยงานในสังกัดสำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม

ในกรณีของประเทศไทย ตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ.2504 แก้ไขโดยพระราชบัญญัติฯ ฉบับที่ 2 พ.ศ.2535 ระบุว่า “พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจะจัดตั้งขึ้น ณ ที่ใด หรือจะให้สถานที่ใดเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ตลอดถึงการถอนสภาพพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ให้รัฐมนตรี (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม) ประกาศในราชกิจจานุเบกษา”