อภิธานศัพท์

| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ทั้งหมด
 

นภศูล

hollow spear of the sky

(1) ส่วนยอดสุดของปราสาทและปรางค์ ทำด้วยโลหะเป็นรูปปลายแหลมหลายแฉก มาจากคำว่า “นภ” แปลว่า ท้องฟ้า และ “ศูล” แปลว่า เหล็กแหลม โดยเรียกจากลักษณะที่เป็นยอดชี้ขึ้นสู่ฟ้า คำนี้มีใช้อีกอย่างว่า “นพศูล” ซึ่งแปลว่า เหล็กแหลมเก้าปลาย

(2) องค์ประกอบตกแต่งส่วนปลายยอดสุด (ของปรางค์) ที่ทำด้วยโลหะหล่อเป็นรูป 4 แฉก คล้ายปลายหอก ต่อซ้อนกัน 2-3 ชั้น ระหว่างกลางแทรกด้วยแกน นภศูลนี้มีชื่อเรียกอีกหลายอย่าง เช่น ลำภุขัน ฝักเพกา หรือ แง่งขิง แต่ในเชิงความหมายแล้วน่าจะหมายถึง “ตรีศูล” อาวุธประจำกายของพระอิศวร

น้ำเคลือบ

(slip)

น้ำยาที่ใช้เคลือบผิวภาชนะ (หรือวัตถุดินเผาอื่นๆ) โดยเป็นน้ำยาที่มีความเหนียวมากในอุณหภูมิปกติ จึงไม่เกิดรูปผลึกขึ้น มีส่วนประกอบเช่นเดียวกับเนื้อดินที่ใช้ปั้นภาชนะ คือ ซิลิกา (silica) และอลูมินา (alumina) เมื่อถูกความร้อนสูงน้ำเคลือบจะปรับตัวใหม่ เหมือนกับการเกิดของแก้วธรรมชาติเป็นชั้นบางๆ เคลือบผิวภาชนะ

นิเวศวัตถุ

(ecofact)

เป็นหลักฐานทางโบราณคดีประเภทหนึ่ง ซึ่งเป็นวัตถุที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ แต่มีความเกี่ยวข้องกับมนุษย์ หรือมนุษย์ในอดีตนำมาใช้ประโยชน์