อภิธานศัพท์

| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ทั้งหมด
 

ค่าอายุเชิงเทียบ

relative date

ค่าอายุที่ให้ผลเป็นการเรียงลำดับอายุของหลักฐานทางโบราณคดีหรือโบราณวัตถุจากเก่าไปใหม่ หรือจากใหม่ไปเก่า ค่าอายุแบบนี้ไม่ได้เป็นตัวเลขจำนวนปีก่อนปัจจุบัน แต่ระบุเป็นลำดับอายุเชิงเทียบระหว่างหลักฐานทางโบราณคดีที่นำมาเทียบเคียงกัน โดยเมื่อเทียบเคียงแล้วจะได้ผลลัพธ์เป็นค่าอายุเชิงเทียบ ค่าใดค่าหนึ่งใน 3 ค่า คือ เท่ากัน มากกว่าหรือเก่ากว่า น้อยกว่าหรือใหม่กว่า 

การกำหนดค่าอายุเชิงเทียบช่วยให้สามารถสรุปว่าสิ่งใดอายุเท่ากับสิ่งใด หรือสิ่งใดเก่าสิ่งใด หรือสิ่งใดใหม่กว่าสิ่งใด

ค่าอายุแบบสัมบูรณ์

absolute date, chronometric date

ค่าอายุที่ระบุเป็นปีที่เชื่อมโยงได้กับปฏิทิน หรือเป็นตัวเลขจำนวนปีก่อนปัจจุบัน เช่น 500 ปีมาแล้ว 500 ปีก่อนคริสตกาล พุทธศตวรรษที่ 25 พ.ศ.1000 เป็นต้น 

คูน้ำคันดิน

moat and mound, clay wall and moat, moat and clay embankment, moat and mud-rampart

สิ่งก่อสร้างที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์ ประกอบด้วยมูลดินและร่องน้ำเป็นแนวยาวขนานกัน เพื่อการชลประทาน กักเก็บน้ำ การป้องกันข้าศึกศัตรู หรือเพื่อแสดงขอบเขตและอาณาบริเวณ

 

คูน้ำคันดินของเมืองโบราณโนนเมือง จ.ขอนแก่น

 

คูเมือง

city moat, city ditch, moat, ditch

ร่องน้ำหรือทางน้ำที่ขุดขึ้นหรือดัดแปลงจากทางน้ำธรรมชาติที่ล้อมรอบตัวเมือง ขนานกับแนวกำแพงเมือง

 

“คลองคูเมืองเดิม” คูเมืองของกรุงธนบุรี

เครื่องคร่ำ

(inlaid metalwares)

เครื่องโลหะที่ตกแต่งด้วยการนำเส้นโลหะอื่น เช่น นำเงินหรือทองที่รีดเป็นลวดหรือแถบบางๆ ฝังลงในร่องที่ขุดเป็นลวดลายบนโลหะเหล็กหรือสำริด จากนั้นกวดให้เรียบเสมอ แล้วจึงขัดให้ขึ้นมัน ถ้าฝังด้วยเส้นเงิน เรียกว่า “คร่ำเงิน” ถ้าฝังด้วยเส้นทอง เรียกว่า “คร่ำทอง”

เครื่องถม

(niello wares, niellowares)

(1) ภาชนะหรือเครื่องประดับที่ทำโดยใช้ผงยาถมผสมน้ำประสานทอง ถมลงบนลวดลายที่แกะสลักบนภาชนะหรือเครื่องประดับนั้น แล้วขัดผิวให้เงางาม

เครื่องถ้วย

porcelain, pottery, ceramic

(1) หรือพอร์ซเลน (porcelain) เป็นการแบ่งประเภทภาชนะดินเผา (รวมถึงเครื่องปั้นดินเผา) ตามอุณหภูมิการเผาและเนื้อดิน ลักษณะเนื้อภาชนะดินเผาประเภทนี้จะละเอียด (ความพรุนน้อยกว่า 1%) สีขาว มีคุณสมบัติโปร่งแสง เนื้อบาง ไม่ดูดซึมน้ำ ดีดเคาะจะมีเสียงใสกังวานมาก เผาด้วยอุณหภูมิ 1,280-1,350 องศาเซลเซียส หรือ 1,300-1,450 องศาเซลเซียส

(2) คำที่นักโบราณคดีและนักวิชาการบางท่านใช้หมายถึง ภาชนะดินเผา (pottery) หรือ เครื่องปั้นดินเผา , (ceramic)

 

เครื่องปั้นดินเผา

ceramic

เครื่องใช้ทำจากดินเหนียวและส่วนผสมอื่นๆ เช่น ทราย แกลบข้าว เป็นต้น ปั้นเป็นรูปร่างต่างๆ ตามลักษณะการใช้งาน จากนั้นจึงนำไปเผาไฟเพื่อให้แข็งแรงคงทน

เคลือบ (การ)

(glazing)

วิธีตกแต่งบนผิวภาชนะดินเผา (หรือวัตถุดินเผาอื่นๆ) โดยการใช้น้ำยาที่มีส่วนผสมของซิลิกา (silica) ทา ชุบ หรือลงน้ำยาทับบนผิว เมื่อนำไปเผาด้วยความร้อนสูง น้ำยาจะกลายเป็นแก้ว เคลือบเป็นชั้นบางๆ บนผิวภาชนะ

 

หน้า