Blog
 
พัฒนาการฐานข้อมูลจดหมายเหตุมานุษยวิทยา
โพสเมื่อวันที่  16 ม.ค. 2556 เวลา 16:36 น.

      เขียนโดย ธันวดี สุขประเสริฐ

ฐานข้อมูลจดหมายเหตุมานุษยวิทยาในประเทศไทย เริ่มเปิดให้บริการอย่างเป็นทางการผ่านระบบออนไลน์บนหน้าเวบไซต์ของศูนย์ฯ เมื่อปี พ.ศ. 2551

ธีมของฐานข้อมูลตัวแรกนั้น เราได้แรงบันดาลใจมาจากเครื่องมือ อุปกรณ์ และวิธีที่นักมานุษยวิทยาใช้บันทึกข้อมูลในระหว่างทำงานภาคสนาม ไม่ว่าจะเป็นสมุดบันทึก บัตรบันทึกแบบเจาะ แผนที่ สไลด์ ตลอดจนกระดาษเศษเล็กเศษน้อยที่ใช้จดเรื่องราวต่างๆ วัสดุเหล่านี้เป็นองค์ประกอบสำคัญของการทำงานวิจัยภาคสนาม และเป็นเครื่องมือส่งผ่านข้อมูลความรู้จากรุ่นสู่รุ่น

 

เอกสารชุดแรกของฐานข้อมูลคือเอกสารบันทึกภาคสนามของ ศ.ไมเคิล มอร์แมน นักมานุษยวิทยาชาวอเมริกันที่เข้ามาทำงานวิจัยภาคสนามเกี่ยวกับกลุ่มชาติพันธุ์ไทลื้อที่ อ.เชียงคาน จ.พะเยา เมื่อกว่า 50 ปีที่แล้ว หลังเกษียณจากการเป็นนักมานุษวิทยา มอร์แมนได้มอบเอกสารกว่า 6000 รายการ ให้ทางศูนย์ฯ เพื่อทำการจัดระบบ และเผยแพร่ผ่านฐานข้อมูลจดหมายเหตุฯ ต่อไปเพื่อประโยชน์ต่อวงวิชาการ

 

จากนั้นโครงการฯ ได้รับเอกสารบันทึกภาคสนามที่ทรงคุณค่าจากนักวิชาการอีกหลายท่าน ไม่ว่าจะเป็น ศ.อานันท์ กาญจนพันธุ์ ศ.ชิน อยู่ดี ศ.ฮันส์ มานดอร์ฟ เป็นต้น

 

ระบบการจัดการข้อมูลของฐานข้อมูลเดิมเป็นการเน้นการให้รายละเอียดรายชิ้น ระบบmetadata ที่ใช้อาจเรียกว่าเป็นแบบโฮมเมด (homemade) ก็ว่าได้

 

อย่างไรก็ตาม การพยายามคิดถึงรูปแบบหน้าตาของฐานข้อมูลให้ฉูดฉาดดึงดูดใจผู้ใช้มากเกินไปก็ทำให้เราหลงลืมระบบหรือมาตรฐานในการจัดการข้อมูล ซึ่งในเวลาต่อมาส่งผลยุ่งยากเมื่อมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างฐานข้อมูลด้วยกัน สิ่งสำคัญนี้ทำให้เรากลับมาทบทวนระบบการจัดการข้อมูลที่เราใช้อยู่ ท้ายที่สุดนำไปสู่การพัฒนาฐานข้อมูลใหม่ ที่ใช้ระบบ ISAD(G) ในการจัดระบบข้อมูลเอกสารจดหมายเหตุ

 

การใช้ระบบ ISAD(G) จัดระบบเอกสารจะทำให้ผู้ใช้สืบค้นข้อมูลได้ง่ายขึ้น เนื่องจากข้อมูลถูกจัดระบบแบบเป็นช่วงชั้น แต่ละช่วงชั้นมีการให้คำอธิบายชุดเอกสาร (archival description) เพื่อให้ผู้ใช้ทราบบริบทของการเกิดเอกสารแต่ละชุด

 

นอกจากนี้เรายังเพิ่มส่วนที่เป็นแหล่งข้อมูลความรู้อื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นข่าว รายงานวิจัย/บทความ นิทรรศการออนไลน์ที่นำเอกสารบันทึกภาคสนามที่น่าสนใจมาร้อยเรียงเล่าเรื่องราว และจดหมายเหตุชุมชนที่เปิดพื้นที่ให้เจ้าของวัฒนธรรมเข้ามาบอกเล่าเรื่องราวของชุมชนผ่านเอกสารจดหมายเหตุของตนเอง

 

ในส่วนของเอกสารที่น่าสนใจ เราจะคัดเอกสารชิ้นเด่นๆ ของเอกสารจดหมายเหตุแต่ละชุดมานำเสนอ

 

 

 

ส่วนของนโยบายของฐานข้อมูลจดหมายเหตุฯ เราอยากให้ผู้ใช้เข้ามาศึกษานโยบายในการเข้าถึงและใช้เอกสารก่อนที่จะสืบค้นข้อมูล เพื่อทำความเข้าใจว่าเอกสารแต่ละชิ้นมีการเผยแพร่และใช้ภายใต้เงื่อนไขใด ทั้งนี้เพื่อเป็นการเคารพเจ้าของข้อมูล ทั้งเจ้าของเอกสารและบุคคลหรือชุมชนที่มีข้อมูลปรากฎอยู่ในเอกสาร เพื่อป้องกันการนำข้อมูลไปใช้ในทางที่ผิดทั้งโดยเจตนาและไม่เจตนา

 

รูปแบบของฐานข้อมูลใหม่เป็นอย่างไร ผู้ใช้ชอบหรือไม่ชอบตรงส่วนไหน สามารถส่งอีเมลเข้ามาแสดงความคิดเห็นได้นะคะ ผลสะท้อนของผู้ใช้ฐานข้อมูลจะเป็นประโยชน์สำหรับการพัฒนาฐานข้อมูลต่อไปค่ะ